موضوعات
نویسندگان
درباره ما

درود بر شما حضور شما را در وبسایت گروه آموزش جغرافیای کنگاور خوش آمد می گوییم. امیدوارم مطالب وبسایت مورد استفاده شما باشد. حتماً با نظر خود مارا در پر بار نمودن محتوای وب یاری نمایید. با تشکر .
صحبت اله حکمتی




نویسنده: صحبت اله حکمتی |
سه شنبه 1392/02/31 |


نویسنده: صحبت اله حکمتی |
جمعه 1388/11/16 |

جغرافياي شهري

جغرافياي شهري روي نظام فضايي و موقع شهر تأكيد دارد و نظير ساير شاخه‌هاي علم جغرافيا، علل پراكندگي مكان‌هاي شهري، تشابهات و تناقضات اجتماعي- اقتصادي ميان آنها را در ارتباط با شرايط مكاني مطالعه مي‌كند.

تا نيمه اول قرن بيستم به سبب افزايش جمعيت شهرها، ايجاد شهركهاي جديد با 5000 نفر جمعيت و حداكثر تا 40000 نفر لازم مي‌نمود؛ اما هم‌اكنون شهركهاي اقماري شهرهاي بزرگ در حدود 250000 نفر و حتي گاهي تا 400000 نفر را در خود جاي مي‌دهند. در نتيجه بر خلاف سابق كه مكان‌هاي شهري در برابر مكان‌هاي روستايي قرار مي‌گرفت، امروزه سيستم‌هاي شهري به صورت حوزه‌هاي مادر شهري منطقه شهرنشين، مجموعه‌هاي شهري و بالاخره به شكل مگالاپليس (Megalopolis) ظاهر مي‌شوند كه در تمام آنها مادر شهرها، شهرهاي بزرگ، شهرهاي مياني، شهركها و روستاها، در داخل مجموعه‌ها و سيستم‌هاي سلسله مراتبي قرار مي‌گيرند و يك واحد منسجم و به هم پيوسته شهري را تشكيل مي‌دهند كه از شرايط سيستمي تأثير مي‌پذيرند و برخوردي سيستمي مي‌طلبند.

اين سيستم شهري و سلسله مراتبي نه تنها به ناحيه جغرافيايي شهر سامان مي‌دهد بلكه در جهان سوم از سيستم‌هاي مادر شهرهاي جهاني شديداً نيرو مي‌گيرند؛ پس امروزه در جغرافياي شهري، درباره شهرها با توجه به ناحيه شهر و رابطه آن با ديگر نواحي جغرافيايي جهان مطالعه مي‌گردد و ابعاد جغرافياي شهري با سياستهاي جهاني و ناحيه‌اي پيوند داده مي‌شود.



نویسنده: صحبت اله حکمتی |
دوشنبه 1388/09/23 |

باران های موسمی تابستانه در ایران

در فصل تابستان در حاليکه اغلب نقاط کشور ايران در شرايط خشک و بدون باران قرار دارند در برخي سالها شاهد ريزش باران در استانهايي چون سيستان و بلوچستان، کرمان و گاه هرمزگان هستيم . حتي در برخي سالها خبر وقوع سيل در اين مناطق را در خبرها مي شنويم. براي آشنايي دانش آموزان عزيز و علاقمندان به مسايل جغرافيايي مطالب زير تقديم مي گردد.

صحبت اله حکمتي  

اثر سامانه موسمي جنوب غربي بر ايران‌، فقط در نواحي جنوب شرقي و سواحل‌جنوبي كشور و آن هم در ماههاي تابستان و به‌خصوص ژوئيه و اوت قابل رؤيت است‌.اين اثر با تغيير جهت بادهاي رايج بر روي منطقه ظاهر مي‌گردد. شرايط سينوپتيكي‌حاكم بر كشور در اين هنگام از سال به نحوي است كه اجازه ورود سامانه‌هاي شرقي رابه درون كشور نمي‌دهد. در اين هنگام از سال معمولاً يك واچرخند در سطوح بالا برروي نيمه جنوبي ايران تشكيل مي‌گردد و از نفوذ محور فرود به درون كشور و در نتيجه ازريزش هواي عرضهاي بالاتر جلوگيري مي‌كند.



نویسنده: صحبت اله حکمتی |
سه شنبه 1388/06/31 |

این صفحه فرعی است برای دیدن صفحه اصلی اینجا کلیک کنید

    اول مهر ماه ، آغاز بهار تعلیم و تربیت  

  بر معلمین عزیز و دانش آموزان گرامی

    مبـــــــــــــــــــــــارک بــــــــــــــــــــــــــــاد  

مدرسه یعنی مدرسه

براي بعضي ها، مدرسه همان داستان تكراري «علم بهتر است يا ثروت» است و براي عده اي ديگر، «فقط، زنگ ورزش را عشق است!»
براي معلم رياضيات، مدرسه يعني جدول ضرب و براي معلم عربي؛ ضرب زيد عمراً. براي برخي، عذاب اليم و براي عده اي ديگر رفع اشكال و چلاندن معلومات معلم و تا ته جزوات و كتاب هاي فوق برنامه رفتن. براي عده اي، اول گرفتاري خريد لوازم التحرير و چه كنم چه نكنم ثبت نام و تأمين هزينه هاي آنچناني؛ براي ديگري، رسيدن به سرويس و از دست ندادن آخرين اتوبوسي كه بتواند او را ۴۵ كيلومتر آن سوتر زمين بگذارد!
مدرسه، براي رئيس  آموزش و پرورش يك فضاي آموزشي است كه بايد گسترش يابد و تجهيز شود و براي آن يكي: از مدرسه هرگز مطلب علم...
اما، مدرسه براي من، سواي تعريف هاي مختلفي كه در فرهنگنامه ها و اذهان دارد و سواي ويژگي هاي فرهنگي، اجتماعي، آموزشي و سياسي اش، معناي ديگري مي دهد. براي من، مدرسه يعني تلاطم دروني دانش آموزي كه خود را براي پرسش معلم آماده نكرده است! مدرسه يعني چشمان خيس از اشك دانش آموز خطاكاري كه به جاي سيلي، گرمي دست مهربان معلم را بر سر خود حس مي كند. مدرسه يعني، پچ پچ ها و خنده هاي زيرزيركي دو تازه وارد تازه  آشنا در انتهاي كلاس كه با صداي هيس! معلم به سكوت مي انجامد.
مدرسه يعني گوش دادن به صداي ترق ترق باران روي سقف كانكس! و تماشاي قطرات فضول باران كه از زير سقف ايرانيت به داخل كلاس سرك مي كشند و روي دفتر همكلاسي مي چكند!
مدرسه يعني هياهوي «شي شي شيشه شيكست! مدرسه يعني انفجار پانصد نفره: «براي حفظ شيشه، مدرسه بايد تعطيل شه!» مدرسه يعني تركيدن بغض نيم ساعته يك كلاس اولي، وقتي در تمام مدت به جاي خالي مادرش فكر مي كرده! مدرسه يعني يك توپ بسكتبال و يك حيات بچه به دنبالش! مدرسه يعني كار دستي من از مال تو بهتره! يعني چغلي پيش ناظم! يعني روزنامه ديواري و رقابت براي مطرح شدن سر صف. مدرسه يعني دير رسيدن و ترس از ناظم. مدرسه يعني خاطرات، يعني ضرب زمين در ضربان دل ما، مدرسه يعني «واژه بايد خود باران باشد».
مدرسه يعني مدرسه؛ مدرسه يعني زندگي.

ماخذ : Hamshahri Newspaper



نویسنده: صحبت اله حکمتی |
جمعه 1388/06/27 |

 این صفحه فرعی است اینجا را کلیک کنید تا به صفحه اصلی بروید 

نقشه پیش آگاهی بارش ایران در نیمه اول فصل بارش

نقشه پیش آگاهی بارش در ماههای آبان، آذر و دی 1388 ایران

این نقشه که توسط کارشناسان سازمان هواشناسی کشور تهیه گردیده است بیانگر برخورداری اغلب نقاط کشور از بارش خوب پاییزی می باشد. چنانکه ملاحظه می گردد رنگ سبز بیانگر مناطقی است که بارش پاییزی آنها در حد نرمال خواهد بود و این مناطق شامل استانهای آذربایجان شرقی ، اردبیل ، گیلان مازندران ، زنجان و قزوین ،همچنین بخش هایی از استان های شمال شرقی می باشد. رنگ آبی روشن مناطقی را در بر می گیرد که بارش آنها در حد میانگین و حتی بیش از میانگین خواهد بود.رنگ آبی تیره نیز مناطقی را معرفی می کند که بارش آنها بیشتر از متوسط فصلی خواهد بود.

منبع: سازمان هواشناسی - لینک مستقیم : http://drought.irimo.ir/upload/dakheli/NDJ%20Rain%202%20.jpg

 

 



نویسنده: صحبت اله حکمتی |
شنبه 1388/05/03 |

>> کاربر گرامی این صفحه فرعی است برای رفتن به صفحه اصلی اینجا را کلیک کنید  <<

به نام خدا

آشنائی با شهرستان كنگاور

نوشته : صحبت اله حکمتی

 موقعیت جغرافیائی و تقسیمات سیاسی

شهرستان كنگاور با وسعتي حدود 845 كيلومتر مربع در شرق استان کرمانشاه واقع است. شهر کنگاور در 85 كيلومتري کرمانشاه مركز اداری – سیاسی شهرستان می باشد، داراي يك بخش مركزي و 5 دهستان به نام های گودين ، فش، قزوينه ، كرماجان و خزل غربي است. شهرستان از سمت شمال ( شهرستان اسد آباد) و از سمت شرق (شهرستان تویسرکان) و از سمت جنوب شرقی ( شهرستان نهاوند) با استان همدان همسایه است. استان لرستان نیز در سمت جنوب غربی شهرستان قرار دارد و تنها از سمت غرب است که از طریق شهرستان صحنه با استان کرمانشاه پیوند دارد.  

نمایی از شهر کنگاور با دورنمای کوه الوند و خان گرمز
نمای شهر کنگاور با دورنمای الوند و خان گرمز: عکس از صحبت اله حکمتی

اين شهرستان از سمت شمال با مدار 34 درجه و 38 دقیقه عرض شمالی و از سمت جنوب مدار34 درجه و 24 درجه عرض شمالی محدود می شود. همچنین نصف النهار 48 درجه و 5 دقیقه طول شرقی و نصف النهار 47 درجه و 47 دقیقه طول شرقی شهرستان را محصور می کنند. کنگاور تنها نقطه شهری  شهرستان دارای مختصات؛ 34 درجه و 30 دقیقه عرض شمالی و 47 درجه و 58 دقیقه طول شرقی می باشد.

تصویر هوایی کنگاور
عکس هوایی از شهر کنگاور


عکس هوایی از روستای گودین

موقعیت شهرستان کنگاور در استان کرمانشاه

استان کرمانشاه

تصویر ماهواره ای منطقه کنگاور

شکل ۱ تصویر ماهواره ای منطقه کنگاور

  ناهمواری

از نظر ناهمواری ها شهرستان کنگاور در مرز بین دو بلوک زمین شناسی ایران واقع گردیده است. گسل سراسری زاگرس با امتداد شمال غربی – جنوب شرقی  به دو بخش تقسیم می نماید.

 نیمه جنوب غربی  جزء بلوک زاگرس مرتفع محسوب می گردد. کوههای بلند و صخره ای مانند امروله، بزاو، زین کوه، نخودچال و گــَروو (گرین) در این بلوک قرار دارند. امروله با ارتفاع 3203 متر بلند ترین چشم انداز ناهمواری های شهرستان را تشکیل میدهد. کوههای این قسمت شهرستان از رسوبات دریایی اواخر پالئوزوئیک ( 205 میلین سال پیش) تا اواخر کرتاسه و در نتیجه حرکات کوهزائی لارامید از 65 میلین سال پیش به صورت کوههای گسل خورد ظاهر شده اند.

نیمه شمال شرقی جزء بلوک ایران مرکزی ( واحد سنندج – سیرجان) ب حساب می آید. این قسمت از ناهمواری های شهرستان در برخی متون جغرافیائی به پیش کوههای داخلی زاگرس نیز موسوم می باشد. کوههای این بلوک از جنس سنگ های دگرگونی بوده و غالباً فرسوده و کم ارتفاع می باشند. این کوهها نیز همزمان با زاگرس مرتفع شکل گرفته اند ولی تحت تاثیر فعالیت های آذرین قرار داشته اند و به علت جنس سنگهای متفاوت عامل فرسایش شکلی متفاوت نسبت به زاگرس مرتفع به آن داده است.

دشت کنگاور با وسعتی بالغ بر 130 کیلومتر مربع و ارتفاع متوسط 1450 متر از سطح دریا حد فاصل دو بلوک کوهستانی مذکور را تشکیل می دهد. این دشت نیز همواری خود را از فرایند رسوبگذاری آبرفت های رودخانه خرم رود در طول میلیون ها سال گذشته به دست آورده است.

 آبـُهوا

اقلیم شهرستان کنگاور درطبقه بندی کوپن جزء ردّه اقلیمی Csa  قرار دارد. «Csa»  تیپ اقلیمی معتدل با تابستان گرم وخشک تعریف شده است. نتایج حاصل از پردازش داده های ایستگاه هواشناسی کنگاور در جدول 1 آمده است.

جدول ۱ ویژگی های داده های هواشناسی کنگاور

بیشترین بارش روزانه

 

سردترین دمای رخ داده

 

گرمترین دمای رخ داده

دمای متوسط

بارش متوسط

ماه

تاریخ  وقوع

بارش  mm

تاریخ وقوع

 Cº دما

تاریخ وقوع

دما Cº

1381/1/29

41

1376/1/2

-5/6

1370/1/15

27/8

12/4

51/8

فروردین

1371/2/19

17/2

1376/1/26

0/2

1378/2/20

34/6

17/3

21/3

اردیبهشت

1374/3/15

12/5

1376/2/23

2/8

1379/3/20

39/4

22/8

1/6

خرداد

1378/4/25

13/4

1372/3/27

7

1377/4/2

41/6

27

1/4

تیر

1366/5/11

2

1379/5/20

5/2

1369/5/4

40/6

26/3

0/3

مرداد

1382/5/--

4

1368/6/20

1

1368/5/23

37/2

21

0/5

شهریور

1368/6/26

53

1368/7/13

-2/2

1368/6/26

31/8

15

27/2

مهر

1373/7/17

53

1374/8/17

-10

1380/7/25

25/2

8/2

55/8

آبان

1370/8/19

36/9

1373/8/27

-21

1377/9/1

22

3/3

61/9

آذر

1377/10/19

26

1367/10/8

-26/6

1365/10/21

17/4

-0/1

50/8

دی

1372/10/10

47

1367/10/27

-29/5

1365/10/23

20

1/8

56/8

بهمن

1381/1/06

35

1370/12/1

-18/4

1378/12/21

23/6

6/5

72/8

اسفند

1377/4/2

53

1367/10/27

-29/5

1377/4/2

41/6

13/5

402/2

سالانه

بر اساس این نتایج میانگین دمای سالانه 5/13 درجه سانتیگراد و تیر ماه با میانگین 27 درجه گرمترین ماه و دی با 1/0- سردترین ماه سال در سطح شهرستان می باشد. بالاترین دمای ثبت شده در سطح شهرستان 41/6 درجه بوده که در تاریخ 1377/4/2 رخ داده است ، همچنین سردترین دمای ثبت شده در سطح شهرستان -29/5 درجه بوده است که در تاریخ  1367/10/27 رُخ داده است. نمودار شکل ۲ توزیع دمای حداقل ، حداکثر و متوسط ماهانه را برای کنگاور نشان می دهد. میانگین بارش سالانه کنگاور 2/402 میلیمتر می باشد.



شکل ۲ نمودار دماهای حداقل ، حداکثر و متوسط ماهانه کنگاور

 در این شهرستان رژیم بارشی دو فصلی با تمرکز بارش در فصل سرد سال دیده می شود به طوری که نمودار ۳ نشان می دهد فصل زمستان با 4/180 میلیمتر پربارانترین فصل و بعد از آن پاییز با 9/144 میلیمتر سپس بهار با 7/74 میلیمتر قرار می گیرند. بارش تابستانه بقدری ناچیز است که قابل چشم پوشی می باشد. توزیع  بارش متوسط ماهانه (نمورار شکل ۴) دو فصلی بودن بارش را بخوبی نمایش می دهد. سیستم بارش منطقه عموماً از نوع جبهه ای است و به دلیل قرار داشتن شهرستان کنگاور در دامنه های بادپناه زاگرس بارش های ناشی از فرارفت کوهستانی درصد کوچکی از بارش های منطقه را تشکیل می دهند. همچنین بارش های سیکلونی بهاری غالباً با سیستم های همرفت محلی تشدید می شوند به همین دلیل شدید ترین رگبار بارش های وقوع یافته در اواخرفروردین و اردیبهشت که زمین با تابش خورشید گرم شده و سیکلون ها نیز منطقه را بیشتر مورد هجوم قرار می دهند اتفاق می افتد. و پدیده تگرگ نیز در این موقع از سال منطقه را تهدید می کند .

 نمودار بارش فصلی کنگاور
شکل ۳ نمودار توزیع فصلی بارش کنگاور

نمودار بارش متوسط ماهانه کنگاور
شکل ۴ نمودار توزیع بارش متوسط ماهانه کنگاور

پیشینه تاریخی :

آثار تاريخي و باستاني از جمله تپه گودين با قدمت 8000 ساله هفت لایه تاریخی از تمدن ایران قبل از ورود آریاییان تا دوره قاجار را در خود جا داده است. همچنین معبد آناهیتا با قدمت 2500 سال نشان از جایگاه ویژه این شهرستان در تمدن کهن ایران زمین دارد. بازار قديمي شهر و محله ها و مکان های قدیمی شهر نیز از تاریخ طولانی زندگی و تمدن منطقه حکایت دارد.

 ویژگی های انسانی

مردم كنگاور مانند سایر ملت ایران از نژاد سفيد آریایی از مردمان هند و اروپايي محسوب می شوند كه مركب از اقوام كرد ، لر و اقلیتی کوچک ترك مي باشند. زبان غالب روستا های واقع در نیمه غربی شهرستان کردی است. مردمان ساکن روستا های  نیمه شرقی شهرستان نیز به لهجه لری تکلم می نمایند. ساکنان شهر در گذشته با لحجه ای خاص از زبان فارسی سخن می گفتند اما امروزه به علت مهاجرت گسترده از روستاهای مجاور و همچنین اسکان عشایر ایل ترکاشوند در این شهر زبان کردی ، لحجه ی لری و لکی در بین ساکنان رواج دارد.

دین مردم اسلام  و اکثریت قریب به اتفاق پیرو مذهب شيعه اثني عشري هستند. گروهی اقلیت نیز به اهل حق موسوم می باشند. تقديم چهار شهيد در مبارزات انقلاب اسلامی ، تقديم بيش از 400 شهيد، 1031 جانبار ، 82 آزاده و 28 مفقود الاثر در جريان دفاع مقدس و حضور بيش از 13000 رزمنده بسيجي در جبهه هاي دفاع مقدس ازافتخارات  مردم شهرستان بشمار مي رود.

جمعیت شهرستان کنگاور در سرشماری سال 1385 رقم 80215 نفر بوده است. از این تعداد 48901 نفر در سطح شهر کنگاور و 34314 نفر در روستا های شهرستان زندگی می کنند. جدول 2 ویژگی های جمعیتی شهرستان را نشان می دهد. نمودار شکل ۵ نیز شهر کنگاور را با سایر شهر های استان مقایسه می کند. چنانکه این نمودار نشان می دهد کنگاور از نظر جمعیت رتبه چهارم را به خود اختصاص می دهد.

شکل ۵ نمودار مقایسه ای جمعیت شهرهای استان کرمانشاه

نمودار مقایسه ای جمعیت شهرهای استان کرمانشاه


جدول ۲ ویژگی های جمعیت شهرستان کنگاور

ردیف

تقسیمات سیاسی

کل جمعیت

جمعیت مردان

جمعیت زنان

جمعیت باسواد

درصد باسواد

1

کل شهرستان کنگاور

80215

40512

39703

60491

75.4

2

شهر کنگاور

48901

24741

24160

37977

77.7

3

دهستان گودین

12797

6408

6389

9536

74.5

4

دهستان کرماجان

6423

3275

3148

4494

70.0

5

دهستان فش

5607

2787

2820

3928

70.1

6

دهستان خزل غربی

4987

2554

2433

3519

70.6

7

دهستان قزوینه

1500

747

753

1037

69.1

چنانچه بخواهیم به ساده ترین روش تغییرات و تحولات جمعیتی مکانی را مورد بررسی و مطالعه قرار دهیم ، رسم نمودار هرم سنی این امکان را در اختیار ما قرار خواهد داد. هرم سنی جمعیت کنگاور(شکل ۶) که بر اساس نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال 1385رسم گردیده به ما کمک می کند تا نتایج زیر را در مورد جمعیت شهرستان کنگاور استخراج نمائیم:

هرم سنی جمعیت شهرستان کنگاور

شکل ۶ هرم سنی جمعیت شهرستان کنگاور در سال ۱۳۸۵

 1 – رشد جمعیت طی 19 سال گذشته رو به کاهش گذاشته است. زیرا درصد جمعیت گروههای سنی زیر 20 ساله در این شهرستان بسرعت باریک شده است. این موضوع موفقیت طرح ملی مربوط به کنترل جمعیت در سطح شهرستان را نشان می دهد.

2 – بالا ترین درصد جمعیت را گروه سنی 19 – 15 تشکیل می دهد، یعنی گروه سنی جوان. چنین شرایطی دشوارترین چینش جمعیتی در هر جامعه محسوب می شود. زیرا این آرایش جمعیتی تکالیف بسیار گسترده ای را بر عهده مسئولین اجرائی جامعه قرار خواهد داد. مسائلی که در چنین شرایطی پیش رو کارگزاران جامعه قرار دارد عبارتنداز؛ ایجاد و توسعه فرصت های شغلی ، فراهم کردن بستر مناسب آموزش متوسطه و عالی، بستر سازی و فراهم نمودن تسهیلات لازم در امر ازدواج و تشکیل خانواده ، تهیه مسکن مورد نیاز برای خانواده های نو ظهور، مقابله با بروز ناهجاریهای اجتماعی و تهاجم فرهنگی ، گسترش و توسعه شهر ، تأسیسات شهری و خدمات اجتماعی.

3 – آهنگ کاهش رشد جمعیت در  پنج سال گذشته آهسته تر از قبل ادامه یافته زیرا گروه سنی زیر 5 ساله نسبت به گروه سنی بالا تر تفاوت قابل توجهی ندارد. این نکته می تواند هشداری برای مسئولین کنترل جمعیت باشد که ممکن است روند رشد جمعیت مجدداً شتاب بگیرد.

4 – تعداد مردان در سطح شهرستان 976 نفر بیشتر از تعداد زنان است. نسبت جنسی متولدین پسر در سال آمار گیری (1385) تقریباً 105 بوده است، یعنی در مقابل 100 نوزاد دختر 105 پسر بدنیا آمده است.

5 – نسبت جنسی در گروهای سنی میان سالی یعنی 60 – 50 ساله در این شهرستان به زیان زنان می باشد. دلیل احتمالی این موضوع می تواند شهدای جنگ تحمیلی باشد که غالباً در این گروههای سنی جای می گرفتند.

6 – امید به زندگی در شهرستان کنگاور پایین است. این موضوع را باریک بودن رأس هرم سنی شهرستان به خوبی نشان می دهد. چنانکه ملاحظه می شود درصد بسیار ناچیزی از جمعیت مردان و زنان به سنین بالای  80 ساله می رسند. این می تواند هشداری برای مسئولین بهداشت و تغذیه شهرستان باشد تا برای افزایش طول عمر و امید به زندگی اقداماتی را بکار بگیرند.

ویژگی های اقتصادی

از نظر اقتصادی شهر کنگاور دارای نقش خدماتی داشته و پدیده صنعت در این شهرستان جایگاه بسیار ضعیفی دارد. به طوری که بجز چند کارگاه کوچک تولیدی صنعت دیگری در منطقه وجود خارجی ندارد. منبع درآمدی اکثر ساکنان شهر از طریق ارائه خدمات به مردم شهر و حومه بدست می آید ویا از طریق دریافت حقوق از موسسات دولتی ارتزاق می نمایند. در سطح روستا های فعالیت اقتصادی غالب را تولیدات کشاورزی تشکیل می دهد. وجود 40000هكتار اراضي كشاورزي حاصلخيز ووجود منابع كافي آب یکی از قطب های كشاورزي استان محسوب می شود

مناطق شرقی شهرستان با استفاده از خاک حاصلخیز دشت کنگاور و بهره برداری از منابع آب سطحی و آب های زیر زمینی به عنوان یکی از قطب های تولید کشاورزی در سطح استان محسوب می گردد. در این دشت محصولاتی چون ؛ گندم و جو ، ذرت ، چغندرقند ، کـُلزا ، یونجه و آفتابگردان به روش های مکانیزه تولید می شود. مسئله مهمی که در سالهای اخیر موجب نگرانی کشاورزان شده است افت شدید سطح آبهای زیر زمینی منطقه است. البته این موضوع کشاورزان خرده مالک را بیشتر رنج می دهد زیرا این گروه به دلیل سرمایه کم قادر به حفر چاه عمیق نیستند و با استفاده از چاههای دستی و یا نیمه عمیق و بدون مجوز نیاز آبی خود را تامین می نمایند. این گروه در برخی سالها که افت سطح آب زیرزمینی شدید است دچار خسارت زیادی می شوند. در مقابل بزرگ مالکان یا کشاورزانی که با استفاده از برق و چاههای عمیق به منابع آب لایه های بکر اعماق زمین دسترسی دارند بی پروا و بدون برنامه آب را مصرف و در واقع بخش بزرگی از آن را هدر می دهند. لذا تنظیم یک برنامه دقیق ، عادلانه و آینده نگر برای توزیع آب زیرزمینی دشت از سوی مسئولین امور آب منطقه ضروری به نظر می رسد که در غیر این صورت آبخوان دشت دچار بحران خواهد شد.  

در مناطق غربی شهرستان روی دامنه های کوهستانی کشت دیم از رونق برخوردار است. در این مناطق محصولاتی چون؛ گندم و جو ، نخود و سایر محصولات بنشن به صورت دیم تولید می گرددو در داخل دره ها با استفاده از آب چشمه ها و سرابها باغات میوه نیز رونق خوبی دارد. البته در سالهای اخیر با بهره گیری از سیستم های مدرن پمپاژ و انتقال آب بسیار از اراضی دیم این منطقه نیز به کشت آبی اختصاص می یابد.

علاوه بر کشاورزی شهرستان با وجود 38052 هكتار مراتع از نظر پرورش دام از قابليت ويژه اي برخوردار است، بطوريكه هم اكنون بيش از هفتاد هزار راس دام توسط عشاير بومي دراين شهرستان پرورش می یابند.  صنایع دستی بویژه قالی بافی نیز هر چند با روند رو به افول مواجه شده اما هنوز در بین برخی روستا ها رواج دارد.

تولید آجر با دو روش سنتی و نیمه صنعتی در کوره پزخانه های دستی و هوفمن در سطحی گسترده از جمله فعالیت اقتصادی و تولیدی قابل توجه در بین ساکنان روستا های دهستان گودین بویژه در گودین ، شورچه ، کوچه ، طاهرآباد ، کارخانه ، قارلق و حسین آباد محسوب می شود به طوری که در برخی روستا ها فعالیت کشاورزی را تحت الشعاع خود قرارداده است. تولید آجر سبب تحول مهمی در وضع درآمدی و بهبود سطح زندگی ساکنان این روستا ها شده و در ایجاد اشتغال فصلی برای ساکنان منطقه و شهر کنگاور شده است و حتی موجب مهاجرت فصلی از مناطق مجاور و حتی از شهرهای کردستان به منطقه است. این فعالیت در کنار آثار مفید اقتصادی دارای آثار سوء زیست محیطی شدیدی است. آلودگی شدید هوای شهرستان و حتی فراتر از آن و تخریب خاک با ارزش کشاورزی  از تبعات سوء و جبران ناپذیر این فعالیت اقتصادی محسوب می شود.

 توان های بالقوه

شهرستان کنگاور با وجود داشتن یکی از آثار کم نظیر باستانی سنگی کشور و آثار باستانی گودین تپه به شرط باز سازی ، برخورداری از بستر طبیعی مناسب جهت ایجاد مراکز تفریحی منطقه ای و قرار گرفتن در مسیر راه عتبلات عالیات می تواند به صورت یک حوزه گردشگی تبدیل شود.

همچنین وجود خاک حاصلخیز و منابع آب فراوان می تواند زمینه لازم برای توسعه کشاورزی و صنایع تبدیلی بخش کشاورزی را مهیا نماید.



نویسنده: صحبت اله حکمتی |
سه شنبه 1388/04/23 |


>> کاربر گرامی این صفحه فرعی است برای رفتن به صفحه اصلی اینجا را کلیک کنید  <<

بنام خدا
معرفی مكتب رفتار فضايي و ديدگاه فضايي در جغرافيا
نویسنده: صحبت اله حکمتی

پيشگفتار :
علم جغرافيا و پرداختن به آن عصر باستان مي رسد ، اما نگرش دقيق و منطقي در مشاهده و مهارت در تفسير براي بيان و توصيف جهت ، مسافت وقوع به عصر يونان باستان بر مي گردد . به تدريج در دوره تالس مفاهيم دانش رياضي وارد جغرافيا شد  . و سپس جغرافيدانان به عمل و تجربه روي آوردند و از مفاهيمي چون « برو مشاهده كن » در جغرافيا استفاده نمودند 2. نقش جغرافيا در اكتشافات جغرافيايي و پيشرفت در فن نقشه كشي اعتبار را تا قرن هيجدهم توسعه بخشيد .
در آغار قرن نوزدهم همبولت و ريتر مباني آنرا پي ريزي كرده و دانشي نو از جغرافيا معرفي نمودند . پس از اين جغرافيا با علوم ديگر پيوند نزديكي برقرار نموده و از دستاوردهاي ساير علوم : نظير اقتصاد ، علوم اجتماعي ، روانشناسي و علوم طبيعي بهره فراوان برد3 . بهر صورت در تمام مراحل تكامل علم جغرافيا ، هرف صاحبان اين علم فراهم نمودن بستر مناسب براي زندگي بشر در محيط طبيعي بوده است . سير تكويني جغرافيا را مي توان به سه دوره مشخص و مجزا تقسيم نمود 4:
1- دوره اي كه جغرافيا صرفاً جنبه ي توصيفي داشته است .
2- دوره اي كه مطالعه و كشف نظام معين و وضع قوانين جغرافيا مورد توجه بوده است .
3- دوره اي كه علم جغرافيا به همراه تئوريها ، افكار و انديشه ها براي رفاه اجتماعي انسانها تغير شكل سيماي محيط و دگرگوني محيط طبيعي را اساس كار قرار داده است .
در دوره ي سوم بود كه ايدئولوژي وارد علم جغرافيا گرديد و مكتب هاي جغرافياي شكل گرفتند . جان رايت در مورد اهميت علم جغرافيا چنين گفته ؛ « تاريخ علم جغرافيا ، تاريخ انديشه اي جغرافيايي است . او معتقد است انديشه ها ، تفكرات فلسفي و محيطي اساس كار جغرافيدان است 1. پل كلاول از بنيانگذاران جغرافياي نو در جهت گيري علم خود روي تفكرات فلسفي جغرافيا بيش از تكنيك هاي جغرافيايي تأكيد مي كند 2.
در دوره سوم سير تكاملي علم جغرافيا ، جغرافيدانان كوشيده اند تا بهره گيري از فلسفه و يا بكار بستن يك ايدئولوژي روشن به مطالعات جغرافيايي خود يك سمت و سوي تعريف شده داده و با بكار بستن متدهاي خاص اقدام به برنامه ريزي مناسب براي توسعه ي زندگي و ارايه ي راهكارهاي مفيد و عملي براي حل مشكلات جوامع انساني نمايد . اين متدها كه خط مشي فكري و رويه هاي عملي در برخورد با پديده هاي طبيعي و انساني مي باشند ، در واقع همان مكتب هاي جغرافيايي هستند كه به اشكال مختلف توسط صاحب نظران علم جغرافيا ، به ويژه از نيمه ي دوم قرن بيستم به بعد شكل گرفته و هر يك پيروان و سالكان چندي در كشورهاي جهان به ويژه كشورهاي جهان توسعه يافته دارند ، اين مكاتب با ارايه نظريات و تئوري ها و مدل هاي گوناگون برگرفته از ديدگاه مكتب خود به ارايه راهكار براي پاسخ به نيازهاي انساني و حل مشكلات اجتماعي و معضلاتي كه مخصوصاً جهان شتابزده ي امروزي با آن دست به گريبان است پرداخته اند . يكي از اين مكتب با ديدگاه فضائي در جغرافيا و مكتب جغرافيايي رفتار فضايي است كه مقاله بطور مجمل سعي در معرفي آن مي نمايد . اميد است بتوانيم گوشه اي از ديدگاههاي اين مكتب را ارايه نماييم و با تشكر از استاد محترم و دانشجويان ارجمند به نواقص آن با ديده اغماض نگريسته و از راهنمائي هاي خود ما را بي نصيب نگردانند .

 

 

 

تعاريف و مفاهيم
در تعريف علم جغرافيا اين نكته را كه « جغرافيا به بررسي روابط متقابل انسان و محيط مي پردازد » همه به نحوي پذيرفته اند 1. در مكتب رفتار فضايي نيز همين موضوع اساس كار است و در چارچوب يك ايدئولوژي خاص به آن پرداخته مي شود . در تعريف فوق دو اصل اساسي جغرافيا يعني انسان و محيط مطرح است در مكتب رفتار فضايي نيز از واژه ي رفتار به عنوان معرف انسان و فضا به عنوان معرف محيط استفاده  مي شود . بنابراين ما با دو مفهوم رفتار به عنوان بخشي از ويژگيهاي انساني كه روي محيط اثر مي گذارد و فضا به عنوان بخشي از محيط كه از رفتار انسان اثر مي پذيرد مواجه      مي باشيم . به همين دليل ابتدا به بيان هر يك از اين مفاهيم مي پردازيم تا شناخت مكتب رفتار فضايي تسهيل يابد .  
مفهوم رفتار
ما در جغرافيا، انسان را به عنوان يك موجود كه تنها جزيي از اكو سيستم باشد ، نمي شناسيم ، بلكه انسان را به واسطه ي رفتاري كه در محيط از خود بروز مي دهد و آنرا براي بهره گيري هر چه بهتر به نفع خود تغير مي دهد مي شناسيم . اين رفتار انسان در محيط است كه مورد توجه جغرافيدانان بوده و مي باشد . اما، اين رفتار چگونه و بر چه اساسی تنظيم مي گردد و به ظهور مي رسد ؟
توجه به رفتار انسان و نقش آن در محيط با استفاده از انديشه ها و نظريه هاي روانشناسي وارد قلمرو جغرافياي رفتاري گرديد . بيش از همه افكار ژان پيارژه روانشناس معروف در آغاز كار مورد توجه جغرافيدانان قرار گرفت . بر اين اساس افراد اطلاعات بدست آمده از محيط فيزيكي و اجتماعي را جذب و همسان سازي نموده و با بازنمائي هاي روانشناختي منحصر به فرد خود به عنوان نقشه ي ذهني يا نقشه شناختي آنرا مبناي عمل و رفتار خود در فضا قرار مي دهند .
جان گرتلندرايت مي گويد : ما در محيط بيشتر براساس باورها و عقايدمان عمل مي كنيم تا در ارتباط با اطلاعات عيني خود 1. بيان يك مثال به روشن شدن موضوع كمك مي كند ، شهروندي كه در يك شهر بزرگ زندگي مي كند به تدريج يك نقشه شناختي* از آن شهر پيدا مي كند كه رفتار آن فرد را در شهر تنظيم مي نمايد . اين نقشه شناختي يك تصور ذهني از تركيب عوامل ثابت كالبدي و فيزيكي نظير چگونگي ساختمانها ، معابر و توپوگرافي شهر با عوامل متحرك شهر چون مردم و فعاليت ها ، فرهنگ و معاشرت آنان و خاطرات و معاني كه از شهر دريافت نموده مي باشد . يعني يك شهروند شناختي كه از شهر بدست مي آورد حاصل مشاهدات شهر همراه با پس زمينه هاي ايدئولوژيكي خودش مي باشد كه در واقع تصوير ذهني وي حاصل تركيبي – مشاهده و احساس اوست 3.
بر پايه ي تفكر پيشگامان جغرافياي رفتار فضايي ، انسانها مطابق ادراك حسي محيط برگرفته از حواس پنجگانه و نقشه هاي ذهني خود عمل مي كند و نه براساس شرايط محيطي . ديويدلاونتال از پيشگامان مكتب معتقد است كه هر فرد شخصاً    مجموعه اي از شناخت و ارزشهاي محيطي دارد كه جغرافيا شخصي او را مي سازد ، بدينسان هر فرد داراي جهاني منحصر بفرد است كه از آگاهي ها ، تجربيات و پايگاه اجتماعي – اقتصادي او شكل گرفته و نهايتاً رفتار محيطي اش را كنترل مي نمايد . در جغرافياي رفتار فضائي ، ادراكات حسي ما كه رفتار را تنظيم مي كنند همان واقعيت هاي قابل قبول ما از محيط فيزيكي و اجتماعي مي باشند كه در واقع نقشه ذهني ما را از محيط مي آفريند . بنابراين تصوير ذهني به مثابه يك صافي بين جهان – واقعي و جهان ادراكي عمل مي نمايد ، به اين مفهوم كه ما فقط بخش هائي از جهان واقعي را درك مي كنيم كه به صورت نقشه ذهني ما در آمده باشد .

 شکل شماره 1 : مدل صافی از ژان
مفهوم فضا :
ريشه واژه ي فضا Espace از كلمه ي لاتين Spatiun به معناي وسعت و   گستره اي كه با داشتن سه بعد مي تواند اشياء را در بر بگيرد 1، گرفته شده است .
در بيان علمي و فلسفي ، فضا معادل كلمه ي مكان و نقطه گرفته شده كه با بخشهاي پيرامون خود مشخص مي شود و در قلمرو فلسفه فضا محيط همگون و نامحدودي است كه در آن اشياء محسوس جايگزين شده است . به عقيده لايپ نيز و كانت فضا ادراك شدني است و غير قابل تقسيم مي باشد و با مفهوم وسعت «Etendue » كه بي نهايت و تقسيم شدني است يكي نمي باشد . فضا گاه به مفهوم فاصله و به صورت يك بعدي نيز بكار مي رود ؛ مثلاّ در عبارت « در فضاي بين درختان و جنگل درختچه ها روئيده اند »كه منظور از فضا فاصله ي بين درختان مي باشد . فضا به مفهوم سطح نيز بكار برده شده است.  مانند ؛ « فضاي چمن زمين فوتبال ورزشگاه ».  فضا گاهي با مفهوم انتزاعي و مجرد   بدون داشتن بعد فيزيكي ، به جهان شناخت و احساس تعلق دارد . مانند : فضاي باز سياسي ، فضاي آزادي و فضاي اجتماعي .
فضا از دير باز تا امروز با عنوان اهرم اتكاء عملكرد انسان ها ، در قلب مطالعات جغرافيايي قرار داشته و با كار و كوشش انسانها در رابطه بوده و پيوند خورده است . اما اين فضا كدام است ؟ اين فضا همان سياره زمين است ؟ اين فضا را مي توان با نقشه جغرافي نشان داد ؟ يا همان مكان است ؟
جغرافيدانان نوگرا علاوه بر ابعاد سه گانه فضا ( طول – عرض – ارتفاع ) بُعد چهارمي نيز براي آن قائل هستند این بُعد همان زمان است آن ها این بُعد را نیز در مطالعات جغرافــــيايي دخالت مي دهند ، چرا كه هر گونه استقرار و مكانيابي در پهنه ي مكان و زمان معيني انجام مي گيرد .
فضا با مفاهيم گوناگون و متنوعي بكار گرفته شده كه هر يك در علوم خاصي مورد توجه هستند و مهم تلقي مي شوند . اين مفاهيم عبارتند از :
1 - فضاي مطلق . 2- فضاي نسبي . 3- فضاي برون زاتي . 4- فضاي اجتماعي . 5- فضاي قابل شناخت.  6- فضاي ادراكي . 7- فضاي سبز . 8- فضاي حياتي . 9- فضاي عمومي . 10- فضاي  زندگي .
در پي به شرح دو مفهوم فضاي مطلق و فضاي نسبي كه بيشتر مورد توجه جغرافيدانان است پرداخته مي شود .
فضاي مطلق منشاء كاملاً جغرافيايي دارد و قابل نقشه نگاري و ترسيم است و چون محدوده و ظرفي است كه در آن جغرافيدان اشياء را جايگزين شده مي بينند و يا جايگزين مي كنند . كانت متعقد است كه فضا از ماده مستقل است و در حقيقت ظرفي است كه ماده مظروف آن است . خلاصه آنكه فضاي مطلق است كه در آن حوادث و اشياء شكل يافته و ثبت مي شوند ، در اين فضا نقاط و سطوح شكل مي گيرند .
فضاي نسبي : در فضاي نسبي برخلاف فضاي مطلق كه مستقل از محتويات خود مي باشد ، متأثر از پديده هاي درون خود مي باشد و در آن بُعد فاصله را با زمان مي سنجند نه با درازا و طول . البته اين گاهي درك فضاي نسبي را با مشكل مواجه مي سازد چرا كه بعد زمان همواره ثابت نيست . در شناخت فضاي نسبي بايد به عوامل ديگري چون : جنگل ها ، راهها ، داده هاي انساني و اقتصادي كه در فضا وجود دارد توجه كرد .
از ديدگاه پيِرژُرژ فضا در واقع يك داده نسبي است كه از سوئي به رابطه ي آن با كل جامعه مي انديشيم و از سوي ديگر به رابطه ي فضا با گروههاي مختلف اجتماعي توجه مي كنيم . فضا به عنوان پايگاه و استقرار و مكان يابي گروه انسان ها بر اشكال مختلف طرح مي شود . بديهي است در فضاي جغرافيايي هر قدر اقتصاد و جامعه اي پيچيده تر باشد ، به همان اندازه رابطه ي آن جامعه با فضا نيز پيچيده تر خواهد بود . اشغال فضا توسط قبايل بومي آفريقا هيچوقت با اشغال فضا توسط جوامع مدرن و صنعتي برابر نيست . « در واقع انسانها با استفاده از علم و تكنولوژي ابعاد فضاي جغرافيايي را گسترش مي دهند»1 .
ديويد استوارت مي گويد فضا به عنوان يك پديده ثانوي ، از واكنش عمدي انسان يا ساخت اجتماعي بوجود مي آيد . مانوئل كاستل در تعريف فضا مي گويد ؛ فضا يك توليد مادي در ارتباط با ساير عوامل مادي است ، در بين ساير عوامل خود انسان نيز قرار دارد ، كه در داخل روابط اجتماعي ويژه به فضا فرم ، كاركرد و اعتبار اجتماعي مي بخشد . البته تعدادي از جغرافيدانان با رد اين ديــــد مي گويند فضا تنها يك توليد مادي نيست بلكه يك توليد ، ايدئولوژيكي – سياسي و فرهنگي نيز محسوب مي گردد 1.

تاريخچه مكتب و سير تكاملي آن
ورود بحث فضا به علم جغرافيا همزمان با طرح جغرافياي نو در محافل جغرافيا اتفاق افتاد . در واقع مي توان گفت كه ابتداء در سال 1928 رابرت پلات جغرافيدان آمريكائي به وابستگي هاي ناحيه اي و يا فضايي تأكيد بسيار نمود . و پس از او جغرافيدانان ديگري از سنت فضايي استفاده كردند اما كار عملي در ديدگاه فضايي توسط ادوارد اولمن و فردكورد شيفر وارد جغرافيا گرديد . والتركريستالر، آلفرد وبر و فن تونن افق هاي تازه در جغرافيا گشودند .
در اوايل دهه ي 1950 شيفر جغرافيا را « علم آرايش فضايي پديده ها » مي داند و اثبات گرائي منطقي را وارد مطالعات جغرافياي مي نمايد . پس از او در سال 1962 ويليام بانج با استفاده از انديشه هاي شيفر جغرافياي نظريه اي را مطرح نمود . و در سال 1969 ديويد هاروي افكار خود را در كتابي به نام ( تبيين در جغرافيا ) منتشر كرد و جغرافيا را با نام ( علم پراكندگي فضائي ) در رديف علوم طبيعي قرار مي دهد 2.
پيترهاگت جغرافيدان انگليسي نيز با طرح « تحليل فضايي در جغرافيا انساني » در دهه ي 70 افق هاي جديدي در ديدگاه فضايي جغرافيا ايجاد نمود 1. انديشمندان فوق به استفاده از روش هاي كمي ، تكنيك هاي آماري و رياضي در جغرافيا بسيار معتقد بوده و سعي در ارايه ي چهره اي از جغرافيا به صورت يك دانش فني داشتند . به همين دليل با استفاده از نظريه اي انديشمندان ساير علوم چون ؛ جامعه شناسي و اقتصاد به طرح مدلهائي فضايي براي ارايه ي راهكارهاي مناسب براي حل مسائل محيطي جوامع انساني مي پرداختند .
همزمان با فعاليت اين گروه از جغرافيدانان ، گروههاي ديگري از جغرافيدانان به ويژه در آمريكا بستر ديگري را براي مطالعات جغرافيايي فراهم كردند . آنان با دوري جستن از اقتصاد نئوكلاسيك درهاي جغرافياي فضائي را به سوي قلمرو دانش روانشناسي گشودند . در سال 1945 جان گرتلند رايت رئيس انجمن جغرافيدانان آمريكا براي نخستين بار با بكار گرفتن مفاهيم ذهني مردم در مطالعات جغرافيايي تحولي را ايجاد نمود . پس از او ديگر جغرافيدانان ديدگاه فضايي با بهره گيري از نظريه ي « نقشه شناختي » كه از سوي تالمن ولينچ در زمينه هاي روانشناسي و شهرسازي ارايه شده بود ، توسعه گرايش مطالعات فضائي بسوي رفتارگرايي سوق داده شد ، در اين زمينه مطالعات ساور ، وايت و رايت در آمريكار و ويليام كرك در انگلستان بسيار مؤثر بوده است .
اوج رفتارگرايي و پيدايش مكتب جغرافيايي رفتار فضايي در سال 1952 با ارتباط جغرافيا و مكتب روانشناسي گشتالت توسط ويليام كرك بود او عقيده داشت « آنچه كه ما در انديشه هايمان نياز داريم تا بتوانيم طبيعت و بشريت را تحت پوشش يك رشته علمي درآوريم ، تنها با پذيرش حوزه روانشناسي گشتالت مي توانيم به اين امر دست يابيم 1. در واقع پس از ورود جغرافيا به حوزه ي مطالعات مكتب روانشناسي گشتالت ديدگاه فضايي در جغرافيا تحت عنوان مكتب رفتار فضائي شناخته شد .
در سال 1961 ديويد لاونتال از ديگر پيشگامان رفتار فضائي با ذكر سه قلمرو براي علم جغرافيا ، ميدان مطالعات جغرافيايي را وسيعتر مي نمايد . اين سه قلمرو عبارتند از2 :
1- قلمرو اول جهان فيزيكي است كه شامل پديده هاي طبيعي و انسان ساخت است .
2- قلمرو دوم عقايد ، انديشه ها و باورهاي انساني درباره ي محيط مي باشد .
3- قلمرو سوم به چگونگي رفتار مردم در محيط و در كُنش متقابل با محيط مربوط مي شود .
او به نهاد انساني و فرهنگ اجتماعي بسيار اهميت مي داد به همين دليل نظريات او با انتقاداتي از سوي ساور مواجه شد .
گالج و براون جغرافيدانان دهه ي 70 به بعد رويكرد مطالعات جغرافياي رفتار فضايي را از تكيه ي افراطي بر روانشناسي دور كرده و بار ديگر به مطالعه در حوزه هاي جامعه شناسي و اقتصاد اهميت دادند .
از دهه ي 1980 جغرافياي رفتار فضايي به مطالعه ي نيازهاي اساسي انسان مي پردازد و تأثيرات عوامل زمينه ساز را روي رفتار فضايي مورد بررسي قرار مي دهد . از دهه ي 1990 اين مكتب به شدت جهت گيري تجربي مي يابد 1.
ضرورت طرح و پيدايش مكتب
از هنگامي كه جغرافيا از جنبه ي توصيفي رها شد و به سمت و سوي كاربردي گرايش پيدا نمود ، جغرافيدانان همواره سعي نموده اند تا با ارايه روش ها ، شيوه ها و متدهاي خاص روز به روز كارآمدي و جنبه هاي كابردي علم جغرافيا را بيشتر به نمايش بگذارند ، و در اين رهگذر صاحبان انديشه ها و ايدئولوژي های مشابه همگرائي پيــدا نمــوده و مكاتب جغرافيايي را در علم جغرافيا به منصه ي ظهور رساندند ، و هر يك براي پيمودن اين راه با توجه به ايدئولوژي خود از دستاوردهاي علوم ديگر استفاده مي نمايند . البته علاوه بر انديشه و تفكرات بنيانگذاران مكتب عوامل ديگري در پيدايش مكتب ها نقش چشم گيري داشته اند . كه در بين آنها عوامل سياسي – اجتماعي بسيار قابل ملاحظه و مؤثر بوده است .
تاريخ علم جغرافيا بيانگر اين واقعيت است كه در اواخر قرن نوزدهم استعمارگرائي ، نژادپرستي و امپرياليسم هر يك به مطالعات جغرافيايي اعتبار بخشيده و به آن سمت و سو مي دهند . در اين دوره جغرافيا به عنوان ابزاري در جهت مالكيت سرزمين ها ، بهره برداري هاي اقتصادي ، ميليتاريسم و برتري هاي نژادي بكار رفته است . در سه دهه ي آخر قرن 19 مكتب هاي جغرافيايي در كشورهاي مختلف مسيرهاي تازه اي را در جغرافيا ، فرا روي دولت هاي استعمــاري و امپـرياليسمي مي گشايند ، ويدال دولابلاش در فرانسه ، مكيندر در انگلستان ، دلاودووا در ايتاليا ، ديويس در آمريكا و هوفن و راتزل در آلمان . سرتوماس هولديچ از انجمن جغرافيايي سلطنتي انگلستان مي گويد : جغرافيا بايد عملاً در خدمت امپراطوري انگلستان قرار بگيرد ، زيرا عدم توجه به جغرافياي عملي ، عدم پيشرفت نظامي و عقب ماندگي به دنبال دارد 1.
پيدايش و توسعه ي مكتب هاي جغرافيايي با تحولات عمده در جغرافياي جهان همراه بوده ، شايد امروز كه درهاي استعمار و ميليتارسيم براي تاراج ثروت ملل بروي امپرياليسم بسته شده است ، مكتب رفتار فضايي بدنبال گشودن دريچه اي تازه از راه مطالعه ي رفتار فضايي ملل بر روي امپرياليسم باشد . زيرا همانگونه كه قبلاً گفته شد در دهه ي 80 قرن بيستم مكتب رفتار فضايي روي تأثيرات عوامل زمينه ساز بر رفتار فضايي تأكيد مي نمايد و صاحب نظران اين مكتب وسايل ارتباط جمعي را مهمترين منبع اطلاعات و تجربه و تكوين نقشه ي ذهني يا نقشه شناختي افراد مي دانند1 . به همين دليل است كه امروزه امپرياليسم با توسعه ي شديد وسايل ارتباط جمعي چون شبكه هاي راديوئي و تلوزيوني – ماهوره اي ، بازيهاي كامپيوتري ، اينترنت و شبكه هاي چند رسانه اي تلفن هاي همراه و دیگر وسایل سعي در تسخير نقشه هاي شناختي مردم جهان نموده است .

و اما از نگاهي ديگر .
جغرافيا بر آن است تا كيفيت پيدايش توزيع هاي پيچيده اشياء ، موجودات زنده و انسانها را در سطح زمين روشن كند ، دست زدن به تحليلي از اين توزيع ها پيش از همه مستلزم دست دادن توصيفي از آنهاست . مي بايست مجدانه در صدد برآمد تا آرايش آنها را دريافت و پيوندها و روابط همه جانبه ي آنها را روشن كرد .
جغرافياي كلاسيك از ميان واقعيت هاي فضايي ، تنها بخشي را برمي گزيند كه محل آنرا بتوان به آساني در فضا تعيين كرد . و سراغ آن چيزهائي مي رود كه به بافت ثابت و مستحكم چشم انداز محیط شكل مي بخشد. مانند ؛ اشكال ناهمواري ، پوشش گياهي ، كشتزارها و مساكن و سایر اجزای سازنده ی محیط.در این دیدگاه انسان ها تنها بواسطه ي آثار مستقيمي كه از حضور آنها در زمين بر جا مي ماند مورد توجه قرار مي گيرد نه بواسطه ي هنجارها و رفتارهايشان 2.
جغرافياي كلاسيك بيشتر به كارهاي ميداني تمايل نشان مي دهد و موضوعي كه به بررسي آن مي پردازد بيشتر چيزي است كه در بُرد نهايي نگاه قرار مي گيرد و از طريق مشاهده به ادراك در مي آيد . اين همان چشم انداز است كه با ابزارها و تكنيك هاي روز آمد مورد مطالعه قرار گرفته و براي مطالعه ي سرزمين هاي وسيعتر ناچار به باز آفريني محيط به ياري نقشه كشي تركيبي است كه خط مشي آنرا علايق جغرافيدان تعيين يا تحميل مي كند . در چنين شرايطي رفتار گروههاي انسان كه به مناظر شكل مي بخشد تا آنجا مورد تبيين و تفسير قرار مي گيرند كه از آن به عنوان نوع معيشت ياد مي شود و آنگاه كه مقايس تغيیر مي يابد تمامي ارجاعاتي كه به رفتارهاي گروهي داده شده ، از ميان برمي خيزد يا از اثر مي افتد 1.
با توجه به شرحي كه در بالا رفت متوجه مي شويم ؛ انسان و خصايص، علايق و ويژگي هاي بسيار پيچيده آن بسيار كمرنگ و در حاشيه قرار دارد و پيچيدگي رفتار او كه مي تواند مرزهاي چشم انداز را درنوردد و ابعاد فضاي زيست را دگرگون سازد ، مورد مطالعه قرار نمي گيرد . اين در حاليست كه « انسان در فضا جابجا مي شود ، جرياناتي از كالا و اطلاعات را پديد مي آورد و يا دريافت مي كند  بر اعتبار و ارزش آن مي افزايد و سرانجام براي تسلط بر آن به سازماندهي آن مي پردازد 2» با توجه به اين نكته است كه طرفداران و مبلغين مكتب رفتار فضائي دلايل تكوين اين مكتب را به شرح زير بيان       مي دارند3 :
1- برای شناخت و تحليل پديده هاي جغرافيايي ، علاوه بر واقعيت هاي فيزيكي و عيني ، آگاهي از محيطي كه در آن تصميم گيري انسان و زمينه هاي عملكردي او فراهم مي شود ضروري است .
2- در تعيين مسير تصميم گيري علم و روانشناسي نسبت به ساير علوم انساني ترجیح مي يابد .
3- تغير جهت نگاه مطالعات جغرافيايي از كل جمعيت به فرد يا گروههاي كوچك در ارتباط با كل جامعه است .
4- استفاده از تحليل ادراكي محيطي و تفسير نقشه هاي ذهني به عنوان منابع جديد اطلاعاتي .
5- تحقيقات جغرافيايي با همپوشي با ساير رشته هاي علمي به ويژه روانشناسي در جهت طرح نظريه ها و حل مسائل محيطي بسيار كارساز است .
6- بكارگيري الگوهاي علوم رفتاري ما را در رسيدن به اهداف خود بسيار كمك خواهد كرد.
جغرافيدانان اين مكتب علاوه بر توجه به محيط جغرافيايي به طبيعت فعاليت هاي انساني و جرياناتي كه آنها را خلق مي كنند توجه دارند . اين جريانات عبارتند از : عوامل اجتماعي چون طبقه اجتماعي ، مذهب ، دانش و پايگاه اجتماعي و عوامل اقتصادي چون معيشت ، ارتباطات ، حمل و نقل و درآمد و مهمتر از همه وجوه روانشناختي رفتار آدمي در فضا و تصورات و ادراكات و ارزشهايي كه به فضا نسبت داده مي شود را مورد بررسي قرار مي دهد و مي كوشد تا مراحل گوناگون مكانيسم تصميم گيري را بازسازي كند .
و نهايتاً اينكه مكتب رفتار فضايي به اين دليل شكل گرفت كه تا سر حد امكان روحيه ها و تلقي هاي گروههاي انساني را بسنجد و حوزه هاي شناخت و منطق حاكم بر رفتارهاي آنان را دريابد تا با ارزيابي اين رفتارها و كنش هاي او در فضاي عملكردي براي آينده اي خوب برنامه ريزي نمايد . بدون شك جامعه ي فردگراي آمريكا در پيدايش مكتب مؤثر بوده است .
اصول و مباني مكتب ، علوم مؤثر بر آن
اصول و مباني مكتب رفتار فضائي بر شناخت حسي نسبت به روابط پيچيده ميان انسان و محيط استوار است . در سازماندهي فضائي عوامل سه گانه ؛ شرايط نظام   اقتصادي ، نظام سياسي و نظام ايدئولوژيكي و پيوندهاي اين عوامل در شكل دهي پديده هاي فضايي مؤثرند . جغرافيدانان اين مكتب مي گويند شناخت پراكندگي فضايي پديده ها و اسلوب فضايي تصميم گيري ، ساز و كار اساسي در همه مسائل جغرافيايي است ، و تصميم گيري تأثيرات خود را در پراكندگي فضايي فعاليت هاي انساني به صورت نمود عيني ظاهر مي سازد . مثلاً تصميم گيري در كاربري زمين چهره هاي مختلف جغرافيايي چون ، فضاي سبز ، معابر ، مراكز تجاري ، ورزشي ، ساختمانهاي مسكوني و ... را به وجود مي آورد . از اين رو چينش پديده ها در فضا و يا باز آفريني فضاي جغرافيايي حاصل تصميم گيري افراد ، گروهها و سازمانهاي دولتي است1 .
روشن است كه تصميم گيري فردي ، گروهي و سازماني ( دولتي ) در خصوص فعاليت هاي انساني در خلاء فكري صورت نمي گيرد . بلكه هر تصميم گيري از يك سياست يا ايدئولوژي خاص و حتي عوامل طبيعي تأثير مي پذيرد 2.

شکل شماره 2 : عوامل موثر در تصمیم گیرنده
اسلوب هاي فضايي تصميم گيري از درونمايه و ابعاد تركيب يافته اند ، كه درونمايه آنها عبارت است از پديده هاي طبيعي چون ناهمواريها ، پوشش گياهي ، اقليم و ... و ساختمانهاي انساني مثل شهر ، جاده ، مرزعه ، كارخانه و ... اين پديده ها به صورت وحدت جمعي و عملكرد جمعي واقعيت هاي جهان جغرافيايي را مي سازد كه با توجه به تأثير متفاوت رفتارهاي انساني از گروهي به گروه ديگر و از ملتي به ملت ديگر تفاوت پيدا مي كنند ، زيرا گروهها و ملت ها در شرايط خاص اقتصادي ، اجتماعي و ايدئولوژي خود تصميم مي گيرند ، بنابراين تصميم گيري گام نخست در شناخت محيط ها و پديده هاي فضايي است . ويليام كرك از بنيانگذاران مكتب رفتار فضايي روي دو محيط مشخص كه در پيدايش اسلوب هاي تصميم گيري مؤثرند تأكيد مي ورزد1 :
1. محيط پديداري يا عيني ، همان محيط فيزيكي است كه رفتار انسان در آن ظاهر مي شود .
2. محيط رفتاري ، از محيط ذهني يا روانشناختي تأثير مي پذيرد و در آن تصميم گيري صورت مي گيرد .
مثالي مي تواند به روشن شدن مطلب بيشتر كمك نمايد . در جوامع شيعي مذهب وقتي يك فرد كه از پايگاه اقتصادي و مذهبي مناسبي برخوردار است در مسير خيابان با رهگذراني برخورد مي كند كه براي رفع تشنگي به دنبال آب پرسُ جو مي نمايند ، با توجه به اندوخته هاي مذهبي خود مبتني بر دريافت اجر معنوي اقدام به خريد و راه اندازي يك آبسرد كن و وقف آن براي مصارف عمومي مي نمايد . در اين مثال ، مشاهده رهگذران تشنه ادراك محيطي ، موقعيت اقتصادي و اندوخته هاي مذهبي فرد محيط زمينه ساز ، دريافت اجر معنوي از مرتفع نمودن تشنگي رهگذران نقشه شناختي و تصميم به خريد و اقدام به نصب و راه اندازي آبسرد كن در خيابان رفتار فضائي ناشي از تصميم گيري   است .
مكتب جغرافيايي رفتار فضايي روي تصوير ذهني تأكيد زيادي دارد ، جغرافيدانان اين مكتب عقيده دارند كه طبيعت ، جامعه ، انسانها ، فضاي زندگي و آنچه كه به ايدئولوژي ، عقيده و مذهب مربوط مي شود روي تصوير ذهني ما اثر مي گذارد و اين تصوير ذهني است كه شناخت ما را از محيط رنگ و بو مي بخشد ، در واقع آنچه كه ما با حواس پنجگانه خود از محيط پيراموني دريافت مي كنيم با آنچه كه قبلاً در ذهن خود  انباشته ايم شامل ؛ آرزوها ، ترسها ، طمع ، تعصبات ، توهمات و نگرش ها را بررسي مي نمائيم و يك درك جديد و منحصر بفرد از ورودي هاي حسي خود پيدا مي كنيم كه در روانشناسي به آن نقشه شناختي گفته مي شود . در واقع ما در مكتب رفتار فضائي به يك نوع روابط تركيبي ميان ذهنيت دروني و عوامل جغرافيايي بيروني برخورد مي كنيم كه باز نمايي ادراكي آنها به عنوان محوريت جغرافياي رفتار فضايي شناخته مي شود .
داونز و استي از محققين اين مكتب مي گويند : ادراكات محيطي در ذهن ما در شكل تصويرهاي ذهني محيطي يا همان نقشه شناختي ذخيره مي شود . اين نقشه ها در زندگي كاركردهاي دوگانه اي دارند که عبارتند از :
 الف ) مسائل مكاني – فضايي را حل مي كنند .
ب ) رفتار محيطي را هدايت مي كنند 1.
آنچه كه بيش از هر چيز روي نقشه شناختي يا تصوير ذهني اثر مي گذارد . محيط زمينه ساز مي باشد . اين محيط عبارت از آنچه بنحوي روي افراد اثر مي گذارند و شامل پايگاه اجتماعي – طبقه ي اجتماعي ، سن ، جنس ، ميزان تحصيلات ، موفقيت اقتصادي ، شغل ، عوامل فرهنگي – مذهبي محيط و دهها عامل ديگر مي باشد . مثلاً ، امروزه در ايران علاقه و موفقيت دختران به تحصيل در دوره ي متوسطه و دانشگاه از پسران بيشتر است .
ديدگاه فضايي در جغرافيا ابتدا از علوم مختلف نظير جامعه شناسي ، اقتصاد و فلسفه ( تفكرات فلسفي بر كلي وكانت ) سود جهت و نظريات و تئوري هاي آنان در مطالعات مختلف ، چون مكان گزيني فعاليت هاي اقتصادي سلسله مراتب شهري ، پخش فضايي و ساير فعاليت ها ، بكار گرفته شد . بعداً در مكتب رفتار فضائي از روانشناسي و نظريات اين علم بهره فراوان گرفته شد .
در مكتب رفتار فضائي از دو رشته روانشناسي محيطي و روانشناسي محيطي و روانشناسي رفتاري استفاده مي شود و بيش از همه تفكرات سه روانشناس معروف مكتب روانشناسي گشتالت به نامهاي ماكس و رتايمر ، كورت كافكا و كهلر در تحولات و تكوين مكتب رفتار فضايي بسيار مؤثر بوده اند . مكتب گشتالت عبارت است از « هستي يا كل سازمان يافته اي كه در آن اجزاء هر چند از هم قابل تشخيص هستند اما وابسته با يكديگرند و خصوصياتي دارند كه در نتيجه ي بور نشان در كل بوجود مي آيد و كل خصوصياتي دارد كه به هيچ يك از اجزاء تعلق ندارد . 1»
علوم رياضي ، هندسه و آمار در مقياس گسترده از همان ابتداي شكل گيري ديدگاه فضايي و مكتب رفتار فضايي مورد استفاده جغرافيدانان قرار گرفت و از تئوري ها ، روشهاي كمي و نظريه هاي اين علوم در مقياس وسيعي در تحليل هاي فضايي پراكندگي پديده ها و نقشه نگاري و مدلسازي استفاده مي شود .
از ديگر علوم كه اخيراً در جغرافيا به ويژه در مكتب رفتار فضايي كاربرد پيدا نموده علوم رايانه مي باشد كه خصوصاً در مدلسازي نقش بسيار ارزنده اي دارد و جايگاه مهم اين علم بر كسي پوشيده نيست .
 مدلها و جنبه هاي كاربردي
يكي از معروفترين مدلهائي كه بر اساس ديدگاههاي فضايي در جغرافيا تنظيم گرديده ، مدل انتشار فضايي است . اين مدل نخستين بار توسط هاگراستراند سوئي و همكارانش در دانشگاه سوئد در سال 1953 طراحي شده آنها پس از مطالعات بر روي ماهيت و انتشار چند نوآوري در كشاورزي مانند كنترل سلگاوي و اثر پرداخت يارانه براي اصلاح چراگاهها در نواحي مركزي سوئد ، در فاصله ي زماني 1956 تا 1965 انتشار پديده هاي ديگري از جمله انتشار دستگاه تلورسيون در سوئد را با مدل هاگراستراند مورد بررسي قرار دارند كه نتيجه ي كار تاييد مدل مذكور بود 1.
مدل ها گراستراند از ماهيت پخش پديده در فضا و در زمان استفاده شده است كه حركتي موجي دارد نيمرخ انتشار موج مراحل چهار گانه اي را طي مي كند كه عبارتند     از :
1. مرحله ي مقدماتي : آغاز فرايند انتشارات كه با تاسيس مراكز پذيرش در كانون انتشار شروع مي شود .
2. مرحله ي انتشار : حركت عملي انتشار ديده مي شود كه با رشد مراكز پذيرش همراه است.
3. مرحله ي تراكم : افزايش نسبي تعداد پذيرندگان در تمام مكانها صرف نظر از فاصله ي آنها از كانون انتشار .
4. مرحله ي اشباع : كند شدن و توقف نهائي پذيرش پديده ، در اين مرحله انتشار در تمام كشور صورت گرفته و تفاوت ناحيه اي بسيار كم به چشم مي خورد 2.
هاگستراند دو نوع انتشار را مطرح نمود كه عبارتند از :
الف ) انتشار واگيردار كه در نتيجه ي تماس از فردي به فرد ديگر منتشر مي شود و هر چه از كانون انتشار پديده دو تر شويم به علت كاهش تماس ، سرايت پديده ديرتر رخ مي دهد .
ب ) انتشار سلسله مراتبي ؛ كه پديده ابتدا در لايه اي مستعد منتشر و سپس به    لايه هاي بعدي سرايت مي كند ، مثلاً استفاده از رايانه در منازل ابتدا متوسط گروههاي ثروتمند شروع و سپس به طبقات پايين تر در آمدي سرايت نموده است . البته انواع ديگر انتشار مطرح است كه غالباً در بستر دو نوع اصلي رخ ميدهند ، مانند انتشار گسترش و انتشار مجدد كه طي آن پديده پس از انتشار در يك مكان محل انتشار را ترك و به نواحي مجاور منتقل مي گردد . مانند انتشار مد لباس . بطوريكه وقتي مدي خاص در  ناحيه ي دور تر از كانون منتشر مي شود در كانون آن لباس از مد افتاده است .
البته مدل ها گراستراند بعدها توسط خود او و جغرافيدانان آمريكائي نظير ريچارد يوئيل اصلاح شد و در اين اصلاحات نقش عامل تراكم جمعيا با اشكال متفاوت با حذف سطح يكنواخت انتشار ، تغيير مقاومت در مقابل انتشار حاصل از اثر عقايد عوامل مذهبي يا عوامل فرهنگي و معنوي و اضافه كرده مرزها و موانع به مدل صورت پذيرفت 1.
مطالعات تجربي بعدي مفيد بودن كاربرد مدلهاي شبيه سازي را در بررسي تغييرات فرهنگي در ناحيه اي با موقعيت متناقض محيطي نشان داد 2.
يكي از جنبه هاي كاربردي ديدگاه فضائي در جغرافيا استفاده از اين ديدگاه در برنامه ريزيهاي توسعه ي ملي در كشورهاست . اخيراً برنامه ريزان براي تدوين برنامه هاي توسعه به برنامه ريزي فضايي روي آورده اند و از ظرفيت هاي اين ديدگاه براي حصول نتايج مطلوب در آينده استفاده مي كنند زيرا برنامه ريزي فضايي تلاش دارد و تا شرايطي براي نواحي فقير و توسعه نيافته ايجاد كند كه بتواند خود را به سطح نواحي غني برساند1 . برنامه هاي توسعه ي آسمان شرقي پس از فروپاشي ديوار برلين و وحدت دو آسمان از اينگونه كاربردهاي مي باشد كه از موفقت قابل قبولي برخوردار بوده است .
برنامه ريزي فضايي بصورت سندي عيني در قالب « طرح آمايش سرزمين » نموده مي يابد كه در آن به بهره برداري عقلاني از امكانات ، منابع و استعدا هاي مناطق مختلف براي استقرار مطلوب جمعيت و تاسيسات در فضاي ملي مي پردازد . مثلاً در برنامه ريزي طرح تفضيلي توسعه ي شهرها ، مكان گزيني مدارس چنانچه با ديد فضايي صورت بگيرد علاوه بر اينكه تراكم جمعيت در محلات شهر در نظر گرفته مي شود به عوامل ديگري چون با شبكه هاب معابر شهري ، مسيرهاي حمل و نقل شهري ، وضعيت بزرگراهها و همچنين بافت فرهنگي شهر نيز مورد توجه واقع مي شوند در حاليكه در برنامه ريزي هاي معمولي به اين نكات توجه نشده و در بسياري مواقع مشكلات زيادي در سطح شهر ايجاد مي شود . مشكلاتي چون : گروههاي ترافيكي در آغاز و پايان كار مدارس ، عبور خطرناك دانش آموزان از عرض بزرگراههاي براي رسيدن به مدارس ، تراكم زياد دانش آموزان در برخي مدارس و برعكس . و حتي مشكلات رفتاري در برخي دانش آموزان در نتيجه ي ناهمگوني بافت فرهنگي دانش آموزان مدرسه .
امروزه NGD ها از كانونهاي ظهور رفتار مردمب ناشي از تلقي هاي ادراكي – محيطي آنان در هدايت روند جامعه و دولت هاي مي باشند ،‌كه روز بروز بر تعدد و تنوع آنها بويژه در كشورهاي توسعه يافته افزوده مي شود و اين در جوامع دموكراسي در مي آيند . از جمله اين NGO ها مي توان از گروههاي سبز در اروپا نام برد كه داراي ايدئولوژي زيست محيطي بوده و به صورت خودجوش به عوامل مخرب محيط زيست واكنش نشان ميدهند . نمونه هاي ديگر ، جامعه دفاع از آزادي بيان ، سازمان پزشكان بدون مرز را مي توان ذكر كرد .
نقد مكتب فضائي
1- در ديدگاه فضايي فرض بر اين است كه هر موضوع جغرافيايي بطور طبيعي بشكل وضع موجود ظاهر گشته ، بنابراين به علل پيدايش و سير تكويني جغرافيايي كمتر توجه مي شود .
2- در جغرافياي فضائي بيشتر به آرايش فضايي پديده ها به صورت تثبيت شده تاكيد مي شود ، در حاليكه بسياري از جغرافيدانان معتقدند كه فضا توليد مي شود و توليد آن باز تابي از عملكرد نظامهاي سياسي ، اقتصادي و اجتماعي زمان خود مي باشد .
3- در مدلهاي سازمان فضايي كه با تاكيد بر انقلاب كمي طراحي شده اند بر اساس جلگه ي يكنواخت بنا گرديده ، در حاليكه وجود تفاوتهاي فرهنگي ، اجتماعي و نظامهاب سياسي و اقتصادي بستر ناهمگوني در جهان ايجاد نموده ، بنابراين اجازه نمي دهد اين مدلها در همه جا نتيجه مطلوب و قابل قبولي ارائه دهند .
4- در ديدگاه فضائي و رفتار فضايي فرض مي شود كه هر فرد مثل ماست يا بايد مثل ما باشد و به تفاوت هاي انديشه ها و سياستها و نظامهاي اقتصادي توجه          نمي شود 1. مثلاً جورج بوش رئيس جمهور آمريكا مي گويد هر كس كه با ما نيست پس بر ماست .
5- رفتار فضايي افراد و گروهها بيشتر تحت تاثير اقتصاد و سياسي و ساختارهاي اجتماعي شكل مي گيرد و بدون شناخت اين ساختارها امكان مطالعه ي رفتار افراد و گروههاي جامعه وجود ندارد .
6- تنها با مطالعه ي رفتار افراد نمي توان مسائل زندگي را حل كرد ، زيرا وضع موجود رفتار افراد و گروهها ثابت و پايدار نيست و ميتواند دچار تحول شود . مثلا وقوع انقلاب در ايران موجب تحول رفتاري عميقي در نسل جوان گرديد و ارزشهاي آن را دگرگون نمود .
7- رفتار فضايي بيشتر از زاينده ي جامعه ي فرد گرا در آمريكاست .
8- جغرافياي رفتار فضايي دچار تقليل گرايي شده و از بين علل موجود و متفاوت براي پديده هاي تنها به مطالعه ي يك علت تكيه نموده ، بطوريكه در مطالعه ي رفتار انسان با املاك فردي ، تصميم فردي و عملكرد و گروهي را اساس قرار داده است 1.

پايان

منابع مورد استفاده
1- مقاله « تاملي در فضاي جغرافيايي با نگاهي به نظرات
    جغرافيدانان معتبر فرانسه  – فصلنامه تحقیقات                                          يداله فريد
2- سير انديشه در قلمرو جغرافياي انساني                                                   يداله فريد
3- جغرافياي نو               ترجمه : سيروس سهامي                                       پل كلاول                 
4- جغرافياي كاربردي و مكتب هاي جغرافيايي                                                حسين شكويي
5- انديشه هاي نو در فلسفه جغرافيا – جلد اول                                             حسين شكويي
6- انديشه هاي نو در فلسفه جغرافيا – جلد دوم                                            حسين شكويي
7- فلسفه جغرافيا                                                                                    حسين شكويي
8- جغرافيا – تركيبي نو            ترجمه : دكتر گودرزي نژاد                                 پيتر هاگت       
9- مقاله نگرش فضائي در برنامه هاي توسعه ي اقتصادي
 و اجتماعي فصلنامه و تحقيقات جغرافيا – شماره 28 بهار 72 سال هشتم          فضيله ي خاني

 

 

 

 

 



نویسنده: صحبت اله حکمتی |
پنجشنبه 1388/04/18 |

برای رفتن به صفحه اصلی اینجا را کلیک کنید

جغرافیای روستای گودین

نوشته شده توسط: صحبت اله حکمتی

موقعیت مکانی

در تقسیمات سیاسی کشور ایران روستای گودین مرکز دهستان گودین از توابع بخش مرکزی شهرستان کنگاور از استان کرمانشاه می باشد و در منتهی الیه شرقی این استان در مجاورت استان همدان قرار گرفته است. به طوریکه از سه طرف در داخل استان همدان جای گرفته؛ از سمت شمال توسط شهرستان اسدآباد، از سمت جنوب توسط شهرستان نهاوند و از سمت مشرق توسط شهرستان تویسرکان محدود شده و تنها از سمت غرب است که با استان کرمانشاه ارتباط می یابد.


شکل 1 - نقشه استان کرمانشاه و شهرستان کنگاور

روستای گودین در پیرامون نقطه ای با مختصات جغرافیائی ؛ طول 48 درجه و 6 دقیقه شرقی و عرض 34 درجه و 30 دقیقه شمالی گسترده شده است.

خصیصه های طبیعی

ناهمواری ها

دهستان گودین از نظر ویژگی های طبیعی و ناهمواری ها دارای دو چشم انداز متفاوت می باشد. دشت و کوه این دوچشم انداز را ساخته اند و بر همه ساختار منطقه چیرگی یافته اند.

الف) دشت کنگاور

 بخش اعظم مساحت دهستان گودین و اغلب روستاهای تابعه آن بر روی دشت همواری واقع گردیده اند که در منابع ملی از آن به عنوان دشت کنگاور نام برده می شود. البته در بین برخی از اهالی محل از آن با نام چال[1] اوشار[2] یاد می شود.

دشت کنگاور یک دشت ساختمانی[3] است که در نتیجه تراکم رسوبات حاصل از فرسایش کوههای مجاور در داخل درّه گسلی و در طی چند میلیون سال به ویژه در دوره زمین شناسی کواترنر صاف و هموار گردیده است. این دشت همواری و حاصلخیزی خود را مدیون خرم رود است که در طول میلیون ها سال گذشته به طور متناوب بستر خود را از شرق به غرب تغییر داده است. این تغییر بستر سبب رسوبگذاری به صورت تناوبی از خاک و ماسه گردیده که در مراحل سیلابی و جریان عادی رود فراهم شده است. حفاری های آبشناسی که توسط سازمان آب استان در روی دشت صورت گرفته این تناوب را به خوبی آشکار ساخته است. همچنین این حفاری ها نشان داد که در برخی نقاط عمق رسوبگذاری در داخل دشت به 200 متر نیز بالغ می گردد. همین مسئله وجود یک آبخوان[4] آزاد با جریان مناسب آب در زیر سطح دشت را بخوبی آشکار می نماید.

 تصویر ماهواره ای دشتکنگاور و دهستان گودین
شکل 2 - تصویر ماهواره ای دشت کنگاور و دهستان گودین  

دشت کنگاور مساحتی در حدود 130 کیلومتر مربع دارد و توسط کوههای کم ارتفاع از اطراف محصور شده است. ارتفاع متوسط دشت 1450 از سطح دریا و در خروجی دشت ( منطقه آران) 1400 متر است . انتهای دشت را می توان ارتفاع 1500 متر در نظر گرفت زیرا پس از این ارتفاع شیب سطح بقدر افزایش می یابد که نمی تواند جزء دشت بحساب آید. شیب متوسط دشت 8/2 ، در بخش سفلی 9/1 در میانه 3 و در بخش علیا 5 درهزار در امتداد شبکه زهکشی (خرم رود) بدست آمده است. دشت کنگاور از سمت  شمال شرقی با شیبی تند به دشت اسدآباد و از سمت جنوبغربی با تنگه ای باریک به دره گاماسیاب (خزل غربی) متصل است.


شکل 3 - تصویر ماهواره ای از روستای گودین

ب) کوههای کم ارتفاع

چشم انداز نزدیک کوههای منطقه را مجموعه کوهستانی تشکیل می دهد که از نظر ریخت شناسی[5]  به واحد زمین ساخت موسوم به زون سنندج -  سیرجان تعلق دارد. در برخی منابع صاحب نظران این مجموعه کوهستانی را تحت نام پیش کوههای داخلی زاگرس معرفی نموده اند. این مجموعه کوهستانی از نظر شکل، جنس، سن و ارتفاع با رشته کوههای زاگرس تفاوت های فراوانی دارد به طوریکه موجب چشم انداز کاملاً متفاوتی بین این دو رشته کوه شده است. در سطح منطقه کنگاور که در محدوده هر دو رشته کوه قرار دارد با مقایسه کوه امروله ( از رشته کوه زاگرس ) و کوه گودین ( از زون سنندج - سیرجان ) می توان این تفاوت را بخوبی مشاهده نمود.

جنس این کوهها از  نوع سنگ های دگرگونی بوده و در اغلب موارد از سنگ لوح ، شیست، آهک های دگرگون شده قرمز رنگ و در پاره ای موارد آندزیت تشکیل شده اند. از آنجا که فرایند مسئول کوهزائی این توده کوهستانی بسیار زودتر از کوهزائی زاگرس اتفاق افتاده به همین دلیل فراین فرسایش اثرات عمیق تری بر این کوهها گذاشته و ارتفاع آنها را بسیار کاسته، قله هار ار گنبدی شکل، دامنه ها و دره ها را بسیار فرسوده است. برای آشنائی بیشتر با کوههای دهستان گودین به اجمال ویژگی های برخی از آنها شرح داده می شود.

1 – کوه گودین؛ این توده کوهستانی با متداد شمال – جنوب مرز شرقی دهستان گودین را تشکیل میدهد. این کوه در واقع مرز طبیعی بین استانهای کرمانشاه و همدان در شرق کنگاور است و در منابع منتشر شده از سازمان نقشه برداری کشوری به نام کوه گودین ثبت گردیده است. بلندترین قله آن با ارتفاع 2168 متر در نزدیکی روستای قارلق بوده و دومین قله آن در شرق روستای گودین در محل قَروُل خُونَه نامیده میشود و ارتفاعی برابر 1870 متر از سطح دریا دارد که با توجه به ارتفاع دشت با 400 متر ارتفاع از سطح دشت عارضه ای کم ارتفاع محسوب می شود. کوه گودی توسط یک گسل عرضی از محدوده بین روستای قارلق و شورچه به دو نیمه شمالی و جنوبی تقسیم شده است. نیمه جنوبی بیشتر از سنگهای آتشفشانی بویژه آندزیت ترکیب یافته درحالیکه نیمه شمالی بیشتر از سنگ لوح و آهک متبلور قرمز رنگ تشکیل شده است.


شکل ۴ - تصویری از گودین در فصل بهار


تصویری از گودین در فصل بهار


چشم اندازی از روستای گودین در فصل تابستان

2 – لَرَه کوه؛ این توده کوهستانی با امتداد جنوب شرقی – شمال غربی مرز جنوبی دهستان گودین را تشکیل می دهد و بیشتر از آهک های متبلور  دگرگون شده و سنگ های آذرین تشکیل شده و قلل آن ارتفاعی حدکثر 1986 متر تا 1945 دارند. روستاهائی چون فیروز آباد کوچک، فیروز آباد تپه و قارلق کوچک در دامنه های این کوه واقع اند. این کوه از سمت جنوب به دره گاماسیاب در خزل غربی منتهی می شود.

3 – تپه ماهورها؛ در سمت شمال دهستان گودین ارتفاع کوهها به قدری کاسته شده که بیشتر شبیه تپه ظاهر شده اند این عوارض بوسیله دشت های کوچکی از یکدیگر جدا شده اند . روستاهای متعددی چون رحمت آباد، علی آباد پل شکسته، چشمه نوش ، دهبالا در داخل این عوارض قرار دارند. دشت کنگاور توست این عوارض تپه ماهوری از دشت اسدآباد در شمال جدا می گردد.

 آب و هوا

دو عنصر اصلی که کیفیت آب و هوائی هر منطقه را تعیین می کند یکی دما و دیگری بارش است این دو عنصر خود به طور محلی پیش از هر چیز متاثر از دو فاکتور ارتفاع و توده های هوائی می باشند. از نظر ارتفاع با توجه به آنچه در مبحث ناهمواریها مطرح شد، دهستان گودین جزء ایران مرکزی محسوب می شود. به همین دلیل از نظر ویژگی های دمائی و بارشی به ایران مرکزی شباهت بیشتری دارد تا به ناحیه کوهستانی استان کرمانشاه. اما ارتفاع منطقه ثابت است در حالیکه ویژگیهای جوی همه ساله دستخوش تغییرات قابل توجهی می شود، این مسئله ناشی از توده های هوائی گوناگونی است که در فصول مختلف بر منطقه حاکم شده و یا از آن گذر می نماید.

Gowdin2-88.jpg - image uploaded to Picamatic
چشم اندازی زیبا از روستای گودین

بررسی و اظهار نظر در مورد آب و هوای هر منطقه وابسته به طول زمان داده نگاری هواشناسی آن منطقه است، هر چه زمان داده نگاری طولانی تر باشد با اطمینان بیشتری در مورد آب و هوای آن منطقه می توان اظهار نظر نمود. با توجه به این نکته که ایستگاه هواشناسی کنگاور از سال 1367 شروع به فعالیت و ثبت داده های هواشناسی نموده لذا تنها یک دوره بیست ساله (1387 – 1367) داده های هواشناسی در دسترس وجود دارد که البته از نظر آب و هواشناسی دوره چندان مطلوبی محسوب نمی شود. ایستگاه هواشناسی کنگاور در داخل دشت و در مجاورت روستای کارخانه از توابع دهستان گودین تاسیس شده و به همین دلیل داده های آن برای دهستان گودین از قابلیت اعتماد بالائی برخوردار است. بررسی داده های موجود و انجام محاسبات اقلیم شناسی نشان داد که آب و هوای کنگاور و بالتبع دهستان گودین بر اساس معیارهای طبقه بندی کوپن دانشمند سرشناس اقلیم شناسی دارای «آب و هوای معتدل با تابستان گرم و خشک و رژیم بارش زمستانه» می باشد و در ردّه اقلیمی Csa قرار می گیرد. در ذیل به طور خلاصه برخی ویژگی های اقلیمی دهستان گودین شرح داده می شود.

تغییرات دمای سالانه دهستان گودین چون سایر نقاط، تابع موقعیت ظاهری خورشید در آسمان است. بر این اساس پایین ترین دماها را در دی ماه که ارتفاع خورشید در آسمان کمترین است خواهیم یافت. بررسی داده های دمائی طی بیست سال گذشته نشان می دهد پایین ترین (حداقل مطلق) 5/29 درجه سانتیگراد در تاریخ 27/10/1367 ثبت شده است . چنین دمای پایینی که هرساله در دوره ای از زمستان با شدت و ضعف متفاوت روی می دهد ناشی از ریزش هوای سرد قطبی از سیبری به فلات مرکزی ایران و استقرار این توده هوا برای مدتی در منطقه می باشد. بالاترین دما (حداکثر مطلق ) 6/41 درجه سانتیگراد در سایه و در تاریخ 2/4/1377 ثبت گردیده است . چنین دماهای بالائی نیز البته در تیرماه ناشی از نفوذ کم فشار حرارتی عرض های پایین بر روی منطقه می باشد البته زمان ماندگاری آن نیز خیلی طولانی نیست.


نمودار تغییرات دمای متوسط ماهانه در دهسنان گودین

 رسم نمودار دمای میانگین ماهانه در طول سال نشان میدهد که دمای منطقه به طور متوسط بین 1/0- درجه سانتیگراد در دیماه و 27 درجه سانتیگراد در تیر ماه نوسان دارد. که خود به نوعی اعتدال دما با گرمای تابستانی را حکایت می نماید. فصل بهار در دهستان گودین کوتاه و گذرا است. گذر از زمستان به بهار در دوره کوتاهی رخ می دهد به طوری که می توان گفت فصل بهار در منطقه محدود به اردیبهشت ماه است و پس از آن بسرعت تابستان شروع می شود. اما فصل پاییز در این منطقه طولانی بوده و علاوه بر کل این فصل بخشی از شهریور را نیز در بر می گیرد.

 از نظر بارش ، آب و هوای منطقه دوفصل کاملاً متمایز دارد. یک فصل خشک و بدون باران منطبق بر فصل گرم سال و یک فصل بارانی و مرطوب منطبق بر فصل سرد سال. دهستان گودین نیز چون اغلب مناطق غربی، مرکزی ایران میدان تنازع دو الگوی جوی عمده است . غلبه هر یک از این الگو های جوی در بخشی از سال شرایط خاصی را یجادمی نماید.

در اواسط پائییز بتدریج از زاویه تابش خورشید بر روی منطقه کاسته شده و خورشید به سوی نیمکره جنوبی متمایل می شود. این موضوع سبب می شود تا موج بادهای غربی به آرامی از عرض های جغرافیائی شمالی به سوی عرض های جنوبی گسترش یافته و منطقه کنگاور را نیز در سیطره نفوذ قرار دهند. با تسلط بادهای غربی برفراز آسمان منطقه، از سطح زمین کم فشار ها و پرفشار ها در دامنه موج های غربی به سمت شرق به حرکت در آمده و به تناوب توده های مختلفی چون؛ توده هوای مرطوب مدیترانه ای ، توده هوای سودانی و توده هوای قطبی را به منطقه هدایت می نماید که در نتیجه با ایجاد شرایط جبهه زائی موجبات ریزش های جوی را فراهم می نماید. این وضعیت تا اواسط بهار ادامه می یابد تا در این زمان خورشید به تدریج به نیمکره شمالی متمیل شده روز به روز زاویه تابش خورشید عمود تر شده و هوای گرم بر منطقه مستولی می گردد. این شرایط با گسترش پرفشار جنب حاره از منطقه مدار راس السرطان ( روی خلیج فارس و دریای عمان) همراه می شود. قرار گرفتن این پرفشار بر فراز آسمان منطقه موجب فرو نشینی هوا از بالا به سطح زمین شده و مانع هر گونه صعود هوا، تشکیل ابر و بارندگی است. به همین دلیل در سراسر تابستان و نیمه اول پائیز و نیمه دوم بهار با عقب نشینی باد های غربی به عرض های شمالی و پدید آمدن شرایط جبهه زدائی بارندگی های منطقه قطع می گردد.

اهمیت دو فصلی بودن بارش در این است که فصل سرد سال که فعالیت گیاهی متوقف شده و نیاز آبی منطقه به شدت کاهش می یابد بارندگی ها شروع شده و استمرار می یابد و بالعکس در فصل گرم که رشد گیاهان شروع شده و نیاز آبی در منطقه بشدت افزایش می یابد بارندگی ها قطع می گردد. در واقع تنها در فصل اردیبهشت و بخشی از آبان ماه امکان استفاده مستقیم از بارش ها وجود دارد و در سایر ایام باید آنها را ذخیره نمودکه البته این موضوع به شرایط خاصی نیاز دارد که در این مقوله جای بحث ندارد.

محاسبات صورت گرفته روی داده های بارش ایستگاه کنگاور در دوره (1387 – 1367) نشان میدهد که منطقه دشت کنگاور از 402 میلیمتر بارش سالانه برخوردار است. این مطالعات نشان داد که مقدار بارش سالانه در دهستان گودین از سالی به سال دیگر تغییرات قابل توجهی دارد. آنگونه که آمار بارش نشان می دهد طی بیست سال گذشته کمترین بارش سالانه در سال 1990 برابر 222 میلیمتر و بیشترین آن در دوره مذکور برابر 2/662  میلیمتر بوده است. محاسبه ضریب تغییرپذیری بارش نیز از بالا بودن ضریب تغییرپذیری بارش در سطح دهستان گودین حکایت دارد به طور که این ضریب رقم 33 درصد را نشان میدهد. یعنی هر سال احتمال دارد بارش 135 میلیمتر کمتر یا بیشتر از مقدار متوسط سالانه آن وقوع یابد. بالا بودن ضریب مذکور نشان میدهد کشت دیم در سطح منطقه نمی تواند با اطمینان بالائی انجام گیرد و دارای ریسک بالائی می باشد.

بارش ها در سطح دهستان گودین اغلب آرام و در بهار رگباری است. در فصل زمستان بارش ها بیشتر به صورت برف انجام می شود اما در دهه ی های اخیر ماندگاری برف به علت افزایش دما ی زمستانه کاهش یافته به همین دلیل ذخایر برفی ارتفاعات نسبت به گذشته در فصل زمستان کاهش یافته است. این مسئله را دو تن از دانشجویان اقلیم شناس دانشگاه رازی در پروژه ی پایان نامه کارشناسی ارشد خود تایید نموده اند. این موضوع از این نظر حائز اهمیت است که درصد بارش جامد نسبت به بارش کل افزایش یافته است. درنتیجه میزان روانآب بالا رفته و رودخانه ها وچشمه ها در فصل گرم، به علت اتمام ذخایر برف کم آب شده و یا خشک می گردند.

 

نمودار بارش متوسط ماهانه گودین
نمودار بارش متوسط ماهانه در دهستان گودین

از نظر توزیع فصلی نیز بیشترین بارندگی ها با 9/44 درصد مربوط به فصل زمستان است. فصل پاییز با 36 درصد دومین سهم را از بارش ها داراست. بهار که فصل رویش و فعالیت گسترده کشاورزی است تنها 6/18 درصد از بارش سالانه را به خود اختصاص می دهد. بارش تابستانه هرچند برخی سالها رگبارهایی را شامل می شود ولی به قدری ناچیز است که قابل چشم پوشی می باشد. در بین ماههای سال نیز اسفند ماه و سپس آذر ماه به ترتیب با 6/70 و 6/60 میلیمتر به طور متوسط بیشترین بارش را به خود اختصاص داده اند.

نمودار تغییرات فصلی بارش در دهستان گودین
نمودار تغییرات فصلی بارش در دهستان گودین

 منابع آب

منابع آب روستای گودین از گذشته تا امروز به طور کلی از سه منبع تامین می شده است که عبارتنداز ؛ چاه و قنات ، چشمه ها و آبهای سطحی. سهم تامین آب مورد نیاز از هر یک از منابع فوق الذکر به مرور زمان دچار تغییر شده است. در گذشته چشمه های کوچک کوهستانی نقش مهمی در تامین آب شرب اهالی داشتند، اما امروزه آنها نقش خود را به طور کامل از دست داده و جای خود را به چاه های عمیق و نیمه عمیق داده اند.

در گذشته آب مورد نیاز بخش کشاورزی نیز از سه منبع که عبارت بودند از؛ 1 - چند رشته قنات 2 -  حق آبه از خرم رود 3 -  مازاد آب رود کوچکی به نام قره چای (شمس آباد) که سیاه کمر نیز نامیده می شد تامین می گردید. امروزه قنوات خشکیده اند، خرم رود با وجود احداث سد انحرافی و کانال آبرسانی به دلیل مهار آن در بالا دست فاقد آب می باشد و تنها در طول زمستان و برخی سالها در فروردین دارای آب است. کشاورزان حسین آباد و طاهرآباد نیز با احداث آب بند روی سیاه کمر آن را کاملاً مهار کرده و دیگر فاضلابی ندارد. به همین دلیل امروزه فعالیت کشاورزی در روستا و حتی تمام دهستان گودین تنها با تکیه بر پمپاژ اب از چاههای عمیق و نیمه عمیق صورت می گیرد.

امروزه کشاورزان با حفر هزاران حلقه چاه با نصب الکترو موتورها و موتور دیزل های پرقدرت بدون ملاحظه و حریصانه مشغول تاراج آب موجود در سفره زیر زمینی دشت می باشند. این مسئله همراه با افزایش سطح زیر کشت در اراضی مرتعی، دامنه ها و اراضی کم استعداد در کنار بکار گیری گونه های محصول غیر بومی چون ذرت، انتخاب بذر گونه های پر مصرف و توسعه کشت علوفه و استفاده از شیوه های سنتی آبیاری موجب اُفت شدید سطح ایستابی آبخوان دشت گردیده است. اعمال یاد شده ومدیریت نا کارآمد کشاورزی و آب در سطح شهرستان سبب شده بسیاری از چاههای نیمه عمیق خشک گردیده و مردم در یک مسابقه رقابتی جهت دست یازیدن به آبهای عمیق تر قرار گرفته اند.

منابع خاک

گروه خاکشناسی موسسه تحقیقات خاک و آب در سال 1356 مطالعاتی را برای شناخت ویژگی های خاک منطقه کنگاور و تویسرکان به انجام رسانید. بر اساس نتایج حاصل از این مطالعات خاکهای موجود در اراضی دهستان گودین در پنج گروه زیر طبقه بندی شده اند:

1) خاک فلات های دامنه ای؛ این نوع خاک را در محدوده اراضی روستا های شمالی دهستان مانند؛ چشمه نوش، رحمت آباد و علی آباد پل می توان دید. این خاک کم عمق و به رنگ قهوه ای تا قهوه ای تیره بوده و دارای بافت سنگین آهکی همراه با قطعات فراوان قلوه سنگ می باشد. این خاک به نام سری چشمه نوش نام گذاری شده و دارای دو افق A و C وعمقی معادل55 سانتی متر می باشد، ترکیب شیمائی آن تا 50 درصد کربنات کلسیم و واکنش شیمیائی(PH) کمی قلیایی دارد. این اراضی شیبی 8 – 5 درصد داشته و اغلب به صورت دیم کشت شده و آبیاری آن با آب چاه فرسایش خاک را همراه خواهد داشت.

2) خاکهای مخروط افکنه ای؛ این خاک را میتوانیم در محدوده روستا های قارق ، شورچه و گودین  در دامنه های کوه گودین مشاهده نماییم . اراضی واجد این خاک را در محل قیراژ می نامند. این سری ( سری قارلق ) جزء خاکهای قهوه ای بوده و عمق آن بسیار زیاد است زیرا از تراکم آبرفت های دامنه ای در جریان سیلاب های کوهستانی و در پایین دست مدخل دره ها تشکیل شده است. سنگ مادر این خاک را سنگهای آتشفشانی، دگرگونی و آهک های متبلور تشکیل می دهد، به همین دلیل کیفیت آن از قارلق به سمت گودین کاهش می یابد. در برخی نقاط چون اطراف روستای قارلق خاک رنگ قهوهای مایل به زرد  دارد و در ساختمان آن رس فراوان دیده می شود در حالیکه در اطراف روستای گودین این خاک بیشتر تیره و خاکستری رنگ بوده و دارای ریگ فراوانی است .شیب اراضی واجد این خاک نیز 8 – 5 دصد بوده و اغلب به صورت دیم مورد بهره برداری قرار می گیرد، اما امروزه با بهره گیری از تکنولوژی نوین آب را به دامنه ها انتقال داده و در تولید محصولات جالیزی بکار گرفته می شوند.

3) آبرفتی دشت – دامنه ای؛ این خاکها نیز جزء خاکهای قهوه ای خیلی عمیق بوده و از نهشته های رسی و سیلتی حاصل از جریانهای سیلابی دامنه ای بر روی دشت سر ها تشکیل شده است. این خاک که در محل فیروز آباد مورد مطالعه قرار گرفته، سری فیروزآباد نامیده شده است. افق A در این خاک تقریباً عمیق(25 سانتی متر) بوده و علاوه بر مواد معدنی مقادیری هموس نیز دارا می باشد. اراضی واجد این نوع خاک شیبی بین 5 – 2 درصد داشته و به طور گسترده در اطراف روستاهای فیروز آباد کوچک و فیروزآباد تپه و قارقل کوچک و بزرگ دیده می شود و اغلب به صورت کشت آبی بهره برداری می شوند.

4) خاک های دشت آبرفتی رودخانه ای؛ این نوع خاک را در بستر سیلابی خرم رود در سطح دهستان گودین می توانیم مشاهده نماییم. خاک بیشتر اراضی روستاهای دهبالا، حسین آباد، طاهر آباد، گودین، کوچه ، و علی آباد اول و دوم و بخشی از اراضی روستاهای خمیس آباد و کارخانه از این نوع می باشد. از آنجا که مطالعه این نوع خاک در اراضی حسین اباد انجام شده است ، سری حسین اباد نام گذاری شده است. بافت خاک رسی سنگین بوده و در ترکیب آن علاوه بر رس در مناطق مختلف نسبت های متفاوتی از سیلت ، لوم و شن و ماسه نیز دارا می باشد. این خاک نیز جزء خاکهای قهوه ای بوده و حاصل تراکم رسوبات سیلابی خرم رود می باشد به همین دلیل عمق افق A در آن بسیار زیاد است و فاقد افق C می باشد زیرا در نتیجه فرسایش سنگ مادر در ارتفاعات دور و نزدیک منطقه ( حتی الوند و امروله) پدید آمده و سپس به دشت منتقل گردیده  است. ارضی واجد این خاک شیبی بین 5 – 2 در هزار دارد و در نتیجه فعالیت های کشاورزی علاوه بر مقادیر زیاد مواد معدنی مقدار هموس آن فراوان می باشد و غالباً به صورت کشت آبی مورد بهره برداری است.

5 ) خاکهای اراضی پست، این نوع خاک در وسعتی معادل 3100 هکتار از اراضی وسط دشت کنگاور را در محدوده روستا های خمیس آباد، گودین ، کارخانه و شورچه مشاهده می شود و به سری خمیس آباد نامیده شده است.اراضی واجد این نوع خاک کاملاً مسطح و فاقد شیب بوده و در گذشته تحت تاثیر آبهای زیر زمینی قرار داشته است. در فصل مرطوب آب زیر زمینی بالا آمده و سطح این اراضی را می پوشانده و چون فاقد شبکه زهکشی مناسب بود آب در آن باقی می ماند و در فصل خشک در نتیجه تبخیر آب از سطح خاک تبخیر شده و در نتیجه املاح در طول سالیان متعدد از عمق به سطح کشیده شده و در لایه بالئی خاک متمرکز گردیده است. در نتیجه فرآیند فوق الذکر خاک قلیائی و شور شده و در برخی نقاط بیش از 50 درصد سدیم قابل تبادل دارد. این سری خاک به علت قلیائی بودن و پراکندگی اجزاء محلول در خاک در مقابل نفوذ آب غیر قابل نفوذ بوده و به صورت وارفته و پف کرده تظاهر می نماید. این قبیل خاکها از نظر کشاورزی بسیار نامرغوب بوده و بازدهی خیلی کمی دارد.

این اراضی در در سطح دهستان گودین در گذشته لم یزرع رها شده بود و به عنوان مرتع مورد چرای دام کشاورزان قرار می گرفت. طی دهه های گذشته این اراضی در محدوده روستاهای گودین و شورچه توسط سپاه پاسداران تصرف و بین برخی از بسیجیان توزیع گردید. امروزه این اراضی با حفر چندین حلقه چاه عمیق مورد کشت و زرع قرار می گیرید و به دلیل شرحی که داده شد چندان عایداتی را نصیب بهره برداران خود نمی کند، جزء هدر دادن مقادیر مُتنابهی از آبهای زیر زمینی تاکنون بازده اقتصادی نداشته است.

شرط احیای چنین اراضی سرمایه گذاری فراوان جهت تغییر بافت و ترکیب خاک از طریق ایجاد شبکه های زهکشی گسترده وبرای خارج کردن مواد محلول سدیمی و قلیائی و وارد نمودن میلیون ها تن مواد معدنی مفید و عناصر کلئیدی به خاک و استفاده از کشت های شور پسند می باشد.

 

ویژگیهای انسانی

قومیت زبان و مذهب

ساکنان دهستان و روستای گودین مانند غالب هموطنان خود از نژاد آریائی می باشند که هزاره های قبل از میلاد از سرزمین های شمالی مهاجرت کرده و در فلات ایران ساکن شده اند.موقعیت جغرافیائی گودین و قرار داشتن این دهستان در مسیر حرکت کاروانهای مهاجر ماد و پارس بین همدان و پارس ، احتمال امتزاج این اقوام و سکونت در این مناطق را افزایش می دهد.از آنجا که تاکنون هیچ مطالعه ای در خصوص نژاد شناسی ساکنان منطقه انجام نشده، لذا هیچ منبع مکتوبی که با استفاده از آن بتوان این موضوع را به تفصیل شرح داد در دسترس نمی باشد.

ساکنان روستاهای تابعه دهستان گودین غالباً به لهجه های محلی از گویش لری از شاخه های زبان فارسی تکلم می نمایند. تحول این گویش نیز مانند تحول زبان پارسی در طول تاریخ و متاثر از مهاجرت ها ، لشکر کشی ها و تغییرات ذاتی روی داده است. گویش لری در هر روستا با لهجه خاص خود انجام می گیرد و از یک روستا به روستای دیگر تفاوت دارد. علاوه بر گویش لرُی، زبان کردی با گویش لکی در بین اهالی برخی روستاهای واقع در شمال دهستان مانند؛ رحمت آباد و علی آباد پل و جنوب دهستان مانند؛ روستاهای فیروز آباد کوچک و تپه رایج است. گویشی از زبان ترکی نیز توسط اهالی بخشی از ساکنان روستای قارلق مورد تکلم قرار دارد. ساکنان روستای گودین با لهجه لری تا اندازه ای شبیه گویش ساکنان شهر ملایر تکلم می نمایند.

دین اسلام و مذهب شیعه دوازده امامی در تار و پود و جان ساکنان دهستان و روستای گودین ریشه دوانده است. این مذهب ساکنان گودین را شیفته نموده به گونه ای که از گذشته تا به امروز پایبندی آنها به شرع مقدس و تدین آنان در سطح منطقه و ناحیه زبان زد بوده است. پایبندی این ملت به شرح مقدس و اصول مذهب شیعه در جریان انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی و حوادٍ پس از آن به خوبی در رفتار آنان انعکاس یافته است، شاهد این مدعا تعداد شهدا و جانبازانی است که در راه سرافرازی سرزمین ایران تقدیم داشته اند.

جمعیت

دهستان گودین مشتمل بر 17 روستا است که در مجموع 12797 نفر جمعیت را بر اساس سر شماری سال 1385 در خود جای داده اند. این روستا ها به ترتیب جمعیت عبارتند از: گودین، قارلق، کارخانه، طاهرآباد، شورچه، رحمت آباد، کوچه، خمیس آباد، حسین آباد، رستم آباد، علی آباداول ، چشمه نوش، قارلق کوچک(اسلام آباد)، علی آباد پل ، علی آباد دوم ، ده بالا ، حاجی آباد دو ، عزیز آباد. در جدول زیر وضعیت جمعیت این روستاها بر اساس سرشماری سال 1385 از نظر تعداد خانوار ساکن، تعداد جمعیت ، تعداد زنان و مردان ، درصد و تعداد جمعیت  باسواد به تفکیک زن و مرد درج گردیده است. همچنین نمودار زیر جمعیت این روستا ها را با هم مقایسه می نماید.

جدول 1 : وضعیت جمعیت روستاهای دهستان گودین (1385)

نام روستا

جمعیت 1365

جمعیت 1385

تعداد خانوار

تعداد جمعیت 1385

درصد باسواد

جمعیت باسواد

کل

مرد

زن

کل

مرد

زن

گودين

3548

3200

867

3200

1558

1642

78.38

2508

1279

1229

قارلق بزرگ

1764

1919

493

1919

954

965

75.40

1447

757

690

كارخانه

1605

1567

392

1567

799

768

75.75

1187

636

551

طاهراباد

1241

950

203

950

488

462

71.68

681

365

316

شورچه

1031

823

196

823

432

391

74.24

611

339

272

رحمت اباد

760

706

180

706

355

351

70.40

497

273

224

كوچه

761

656

171

656

337

319

76.07

499

265

234

خميس اباد

753

626

164

626

315

311

72.52

454

244

210

حسين اباد

689

553

120

553

273

280

74.68

413

207

206

رستم ابادبزرگ

429

431

111

431

209

222

67.75

292

160

132

علي اباد اول

269

284

69

284

145

139

71.13

202

107

95

چشمه نوش

289

254

50

254

126

128

70.47

179

95

84

اسلام اباد

250

213

57

213

108

105

72.30

154

87

67

علي اباد

180

174

40

174

84

90

72.41

126

65

61

علي اباد دوم

394

119

27

119

62

57

67.23

80

40

40

ده بالا

87

65

13

65

33

32

75.38

49

26

23

حاجي اباددو

36

63

15

63

28

35

61.90

39

20

19

عزيزاباد

55

59

14

59

33

26

66.10

39

22

17

کل دهستان گودین

14141

12797

3182

12797

6408

6389

74.52

9536

5033

4503

 


شکل ۶: نمودار مقایسه جمعیت روستاهای دهستان گودین (1385)

بررسی و مقایسه جمعیت روستا های دهستان گودین با سالهای گذشته رشد منفی جمعیت را در آنها آشکار می سازد. این رشد منفی در روستا های مختلف شدت و ضعف یکسانی ندارد. چنانکه از مقایسه جمعیت روستاها در سال 1365 با سال 1385 در جدول 1 ملاحظه می شود اغلب آنها( بجز روستاهای قارلق بزرگ ، حاجی آباد و عزیز آباد) طی بیست سال گذشته با کاهش جمعیت مواجه بوده اند. این موضوع علاوه بر آنکه به دلیل برنامه های کنترل جمعیت و تنظیم خانواده بوده بیشتر ناشی از مهاجرت از روستا ها به مرکز شهرستان و سایر شهرهای کشور اتفاق افتاده است. اگر تعداد زنان را با تعداد مردان هر یک از روستاها با هم مقایسه نماییم مشاهده می شود که تعداد زنان بیشتر از مردان است .به عنوان نمونه از کل جمعیت 3200 نفری جمعیت روستای گودین 7/48 درصد را مردان و 3/51 درصد را زنان تشکیل می دهند. و این نیز دقیقاً ناشی از عدم وجود بازار کار و اشتغال در سطح روستاها و مهاجرت مردان به دنبال یافتن کار به سایر نقاط است.

از نظر درصد جمعیت باسواد از جمعیت کل دهستان گودین 5/74 درصد با سواد می باشند. البته این نسبت در روستاهای کوچک کمتر و در روستاهای بزرگ بیشتر است. آمارها نشان میدهد در روستای گودین 4/78 درصد جمعیت باسواد می باشند که وضعیت مطلوب تری را نسبت به میانگین شهرستان کنگاور با 4/75 درصد و حتی شهر کنگاور به عنوان مرکز شهرستان با7/77 درصد دارد.

اشتغال

وضعیت اشتغال در سطح دهستان گودین در مقایسه با سایر نقاط روستائی شهرستان از وضعیت مطلوب تری برخوردار است. این موضوع را می توان از مقایسه روند روستا گریزی روستاهای شهرستان مقایسه نمود زیرا با وجود آنکه بسیاری از روستا های شهرستان از جمعیت تخلیه شده و در مرکز شهرستان اقامت گزیده اند، بیشتر روستا های تابعه دهستان گودین جمعیت پایدارتری داشته اند. این موضوع بیشتر ناشی از وضعیت مطلوبتر اشتغال و درآمد در این روستا ها می باشد.  

اما با وجود وضعیت اشتغال بهتر به علت پایین بودن کیفیت اشتغال و یا فصلی بودن اشتغال غالباً سطح درآمد متوسط خانوارهای روستائی بسیار کمتر از متوسط درآمد خانوارهای شهری است. این موضوع موجب پایین بودن سطح زندگی، عدم برخورداری از مولفه های استاندارد تغذیه و بهداشت و درمان، عدم برخورداری از تفریحات و تحصیلات، قدرت خرید کم و نداشتن پس انداز ، فقدان سرمایه گذاری، پایین بودن امید به زندگی و در نهایت عدم احساس خوشبختی در بین گروه کثیری از روستائیان شده است.

کشاورزی؛ اصلی ترین و فراگیرترین زمینه شغلی در بین ساکنان روستای گودین و دیگر روستاهای دهستان فعالیت های کشاورزی است. سالم بودن این فعالیت کمک زیادی در حفظ نشاط و پایداری روحی و روانی مردم روستا کرده است. اما متاسفانه دلایلی چون کوچک بودن قطعات اراضی کشاورزی، عدم توجه دولیت به این بخش و حذف بسیاری از یارانه ها موجب شده خانواده های کشاورز از درآمد مطلوبی برخوردار نباشند.

در سطح اراضی کشاورزی محصولاتی چون؛ گندم و جو ، علوفه، ذرت ، آفتابگردان، دانه روغنی کلزا، چغندرقند، محصولات جالیزی و تولیدات باغی بویژه انگور کشت می شود و به بازار های منطقه عرضه می گردد.

پس از کشاورزی ، فعالیت تولید آجر در کوره های آجر پزی دومین زمینه شغلی را به خود اختصاص می دهد.این نوع فعالیت به طور عمده در روستاهائی چون گودین، شورچه، قارلق، کوچه، حسین آباد و طاهر آباد به دلیل خاک عمیق رس رونق دارد و علاوه بر ایجاد شغل و درآمد برای ساکنان محل موجب مهاجرت کارگران فصلی بویژه از کردستان به این روستا ها شده است.کوره های آجرپزی را بر حسب نوع فعالیت و حجم عملیات می توان در دو گروه دسته بندی نمود؛

    الف) کوره های آجرپزی سنتی . در این شکل از فعالیت ، کار تولید آجر به صورت خرده مالکی و با سرمایه اندک به صورت دستی انجام می گیرد و غالب کارگران فعال درآن خویش فرما هستند. میزان اشتغال در هر واحد کم و به دلیل بالا بودن هزینه تولید و پایین بودن حجم تولید سود ناچیزی عاید صاحبان خود می نماید. از جمله مشل آفرینی این دسته از کوره های آجرپزی نداشتن انبار سوخت غیر قابل نفوذ و سرپوشیده است. به همین دلیل کوره داران نفت را در مخازن (چاله ها) سر باز تخلیه می کنند و پس از پایان کار پخت قسمتی از نفت داخل مخزن به علت ورود خاک و آشغال غیر قابل مصرف باقیمانده و کوره دار برای تخلیه نفت بعدی چاله را آتش می زند تا آن را پاکسازی نماید به همین دلیل همه روزه شاهد ستون های دود غلیظ هستیم که از سوختن این مخازن به هوا می رود. این موضوع شاید بیش از فعالیت کوره ایجاد آلودگی می نماید ، لذا درست این است که مسئولین نفت را به کوره ای تحویل دهند که مخزن استاندارد داشته باشد تا بخش عمده ای از آلودگی هوا کاسته شود.


آتش زدن چاله نفت و آلوده کردن هوا

ب) کوره های آجرپزی نیمه صنعتی (هوفمن)؛ این کارگاهها که در محل به کوره ملی معروفند در سطح دهستان از زمانهای گذشته پا گرفته و سیاست های جاری به دنبال گسترش آن و جایگزینی آن به جای کوره های سنتی است. این نوع فعالیت به سرمایه نسبتاً زیادی برای ایجاد زیر ساخت ها و خرید تجهیزات نیاز دارد، اما به علت تولید بالا و هزینه کم تولید درآمد زیادی را برای صاحبان خود فراهم می نماید.

فعالیت کوره داری با وجود آنکه در ایجاد اشتغال ، تولید درآمد و جلوگیری از مهاجرت نقش بسیار ارزنده ای در سطح دهستان و روستای گودین دارد ، اما متاسفانه به دلیل آلوده نمودن شدید هوای منطقه و تخریب خاک با ارزش کشاورزی با انتقادات بسیاری طی دهه های گذشته همراه بوده است. البته این انتقادات بجا و وارد بوده ولی نحوه مواجه با مسئله درست و بر مبنای مطالعات نبوده است و راهکار مناسب جایگزین ارائه نکرده و لذا موفقیتی هم نداشته است.


آلودگی هوا ناشی از فعالیت کوره های آجرپزی

دامپروری ،مشاغل دولتی و کار در ادارات سطح شهر و روستا، کامیون داری و حمل ونقل و فعالیت های خدماتی چون مغازه داری از دیگر مشاغل قابل توجه ساکنان می باشد.

سابقه تاریخی روستای گودین

در مورد سابقه سکونت در محل روستای گودین و اینکه مردم دقیقاً از چه زمانی در این روستا سکونت داشته اند هیچ منبع مکتوب و موثقی در دسترس نیست. آنچه در مورد سابقه سکونت در روستای گودین زمزمه شده وشنیده می شود فقط داستان ها و اظهاراتی است که افراد ریش سفید از پدران خود شنیده و یا بعضاً دیده و به یاد دارند.

از قدیمی ترین نشانه های سکونت در محل فعلی روستای گودین خرابه های یک قلعه قدیمی بود که در محل به « قُلا گَپ » و به معنی قلعه بزرگ هنوز هم شهرت دارد. این قلعه دارای یک دیوار گلی به ارتفاع بیش از سه متر بود که از سمت جنوب دارای یک دروازه بوده است. چهار برج در چهر گوشه قلعه با ارتفاعی بیش از پنج متر ساخته بودند تا از داخل آن در مواقع ضروری و یا هجوم راهزن ها و مهاجمین از قلعه دفاع نمایند. در داخل این قلعه چند عمارت که با چینه و خشت گلی در دو طبقه ساخته شده بود وجود داشت. خرابه های این عمارت ها و دیوار و برج قلعه تا قبل از انقلاب وجود داشت، گرچه در برخی مناطق ویران شده بود اما بقایای آن بطور مشهودی قابل رویت بود. بعد از انقلاب بخشی از دیوار قلعه و دو برج آن در نتیجه جهاد سازندگی اهالی روستا و به منظور تسطیح و تعریض معابر تخریب و محو گردید، سپس بقایای آن طی سالهای بعد به طور کلی نابود و پاکسازی گردید و منازل جدید جایگزین آن شد و امروز هیچ نشانه ای از آن وجود ندارد.

روستای فعلی گودین در مجاور آن قلعه و به سمت شرق به طرف دامنه کوه بتریج گسترش یافته بود و به چند محله تقسیم می شد. ساکنان این محله ها در گذشته ضمن اتحاد و یکپارچگی دارای رقابت هائی نیز با هم بوده اند. برخی از این محله ها عبارت بودند از: قُلا گَپ، محله محمود، محله چاله و محله شیرزاد.

بالاتر از روستای گودین در دامنه کوه و در مدخل درّه ای به نام درّه محمود آثار و بقایای یک روستای قدیمی وجود دارد. هر چند آثار ساختمانی این روستا در نتیجه گذشت زمان و فعالیت دیمکاری تسطیح شده و محو گردیده ، اما آثار زندگی در آنجا مشهود است به طوری که گاهاً آثار دیوار و یا مدخل یک طویله در آنجا نمایان می شود. درّه ای که روستای قدیمی در مدخل آن جای گرفته چند چشمه کوچک داشت و آب آن تا پایین جاری بود و در استخری گلی برکه ای را تشکیل می داد. بخشی از آب این  چشمه ها توسط یک رشته لوله سفالی به قلعه قدیمی انتقال داده شده بود.

ساکنین قدیمی گودین این روستا را دهبالا می خواندند و داستانی در بین آناننقل بود به این مضمون که ؛ ساکنان دهبالا به دلایلی که آشکار نیست روستا را رها کرده و در قسمت پایین کوه که گود تر از دامنه کوه بود مهاجرت نموده و ساکن شدند.  به همین دلیل روستای جدید خود را گودین که کلمه ای مرکب از گود «صفت مکانی» + ین «پسوند نسبی» می باشد و به معنی محل گود است نام نهادند (در زبان فارسی متضاد کلمه گودین واژه برزین یعنی محل برجسته مفهوم پیدا می نماید). البته این تعبیر از جمله مشهورترین تعابیر بین اهالی در خصوص وجه تسمیه گودین است و هیچ استناد مکتوب و مستندی بر آن وسایر تعابیر دیگر مستدل نیست.

گودین تپه

شاید مستند ترین مدارک موجود در مورد تاریخ استقرار در محل روستای گودین را بتوان از سنگ قبرهای موجود در قبرستان این روستا پیدا نمود. مشاهده ای روی تارخ حک شده بر سنگ قبر های قدیمی به قدمتی بیش از دویست سال بالاتر برخورد نمی کنیم. با علم به این موضوع که قبرستان دیگری در حوالی روستای گودین یافت نشده است، می توانیم قدمت سکونت در روستای گودین را به 200 تا 250 سال پیش برآورد نمائیم. البته با روش عمرسنجی با کربن 14 می توانند به طور دقیق زمان اقامت در محل روستا را آشکار سازند، اما این اتفاقی است که هنوز رخ نداده است.

گودین تپه
نمائی از گودین تپه

روستای گودین شهرت خود را در تاریخ بیشتر مرهون تپه باستانی است که در فاصله یک کیلومتری روستا قرار گرفته است. این تپه نام خود را از روستای گودین گرفته و گودین تپه خوانده می شود. هیچ پیوندی بین ساکنان باستانی گودین تپه و روستای فعلی گودین وجود ندارد و این دو تاریخی مستقل از یکدیگر دارند.  

کاوشهای باستانی در گودین تپه نخستین بار در سال 1967 توسط یک هیئت ایرانی - کانادائی به سرپرستی پورفسر یانگ انجام گرفت و پس از آن در چندین مرحله ادامه یافت تا اینکه با شروع انقلاب اسلامی متوقف گردید. این هیئت نتایج حاصل از مطالعات اولیه خود را در مجله «بررسی های تاریخی» شماره 15 در مرداد 1347 منتشر نمود. در این گزارش آمده است ، با توجه به طبقه بندی آثار سفالی ، سنگی و استخوانی بدست آمده از خفاری های صورت گرفته در گودین تپه می توان تاریخ استقرار انسان را در آنجا به هفت دوره تقسیم نمود. در زیر به چکیده ای از این گزارش هیجده صفحه ای می پردازیم.

دوره هفتم ( 5500 – 5000 سال قبل از میلاد) : علامت مشخصه آن سفال ساده ایست که با ابزار آلاتی مشابه ابزار آلات مناطق غربی ایران نظیر حاجی فیروز، کردان و علی کش ساخته شده است. از این دوره علاوه بر اشیاء سفالی یک سنگ چخماق با لبه های موازی نیز بدست آمده است.

دوره ششم (5000 – 3500 سال قبل از میلاد): حفاری آن در مساحتی به ابعاد چهر در چها متر انجام شده و آثار سفالی ساده بدست آمده از آن همزمانی این دوره را با طبقه پنجم تپه گیان قابل مقایسه است . صنعت سفالگری این دوره تا دوره چهارم گسستی ندارد.

دوره پنجم (3500 -3000 قبل از میلاد): آثار مکشوفه این دوره عبارت از هنر سفالسازی است که با اشیاء دوره اوروک در بین النهرین قابل مقایسه است.


نقش مهر باستانی کشف شده در گودین تپه 3000 ق. م

دوره چهارم (2700 – 2000 قبل از میلاد): صنعت سفال دوره چهارم گودین با صنعت سفال دوره اول و دوم برنز دقیقاً قابل قیاس است. ابزار خاکستری رنگی که تاکنون در این حفاری پیدا شده در ایران فقط با ابزار و ادوات بدست آمده در یانیک تپه در نزدیک تبریز مطابقت دارد.

دوره سوم (2000 – 1600 قبل از میلاد): سفال های رنگی بدست آمده در این دوره با آثار سفالی رنگی بدست آمده از گیان تپه همزمان می باشد. از حفریاتی که در محل گورستان (باستانی)گودین تپه انجام شد اشیاء مدفون انسانی و غیر انسانی بدست آمده قدمت آن ها را به دوره اول آهن منسوب می نماید.

دوره دوم (از سده هشتم تا سده چهرم قبل از میلاد): آثار ساختمانی بدست آمده از این دوره تا حدی به ساختمان ها و برج وقلعه های ابتدای دوره اسلامی شباهت دارد.

دوره اول نیز مربوط به دوره اسلامی است که قشری ترین لایه را درگودین تپه به خود اختصاص داده است.

از آثار مکشوفه در محل دژ و گورستان باستانی تپه می توان به یک مجسمه و یک جام پایه دار اشاره کرد که جهت بررسی های تکمیلی به خارج از کشور ارسال شده است. همچنین کشف مهمی که در این ناحیه صورت گرفته گور چهار دیواری بزرگ سنگی به ابعاد سه در سه و نیم متر بودکه سه طرف گور مذبور از دیوارهای سنگی بزرگ عمودی ساخته شده بود و طرف چهارم آن کاملاً باز بوده است. قسمتی از سقف که باقی مانده بود از یک تخته سنگ بزرگ ساخته شده که به صورت افقی روی دیوارها قرار داده شده بود. دو جسد انسان با مقدار زیادی اشیاء مدفون شده از داخل گور بدست آمد و یک سفال بزرگ خرد شده در آن قرار داشت. در بیرون محوطه قبر اسکلت یک اسب بدست آمد. این آثار با اوایل دوران سوم قابل مقایسه می باشند.

بررسی های به عمل آمده بر روی کل اشیای مکشوفه دوره های متعدد گودین حاکی از آن است که یک جور همگونی ناخواسته( به دلیل رعایت جنبه های کارایی دادن به اشیا) و همگونی خواسته (به دلیل وجود ارتباطات قومی و تجاری) بر روی آثار این مناطق دیده می شود که بیانگر وجود ارتباط و پذیرش بین اقوام باستانی آن دوره است .

 به عنوان مثال ، سفال های هزاره سوم در طیف زمانی بین 2950 الی 2650 ق. م شباهت کامل با فرهنگ یانیک 2700 ق. م(نگ کنید به گفتارهای بعدی در خصوص یانیقی ها) در حوزه دریاچه ارومیه دارد.


تصویری از سفالینه نقش دار بدست آمده از حفریات گودین تپه

ساختمان دژ: تقریباً در تمام تپه دژ در منطقه کم عمق و سطحی و کمی دور تر از شهر آثاری بدست آمد که احتمالاً متعلق به دوران سوم بوده است. در امتداد شمالی دژ دو بنای بزرگ مربوط به دوره سوم بدست آمد. مجموعه این دو بنا عبارت از اطاق هائی باریک و مربوط به هم، چند تنور و اجاق که از لحاظ مواد ساختمانی و نوع کار خوب ساخته شده بودند. با وجودیکه دیوارهای بنا ظاهراً بوسیله زلزله منهدم و فرو ریخته بودند ولی مصالح ساختمانی موجود مبین قدرت ساختمانی آن دوره می باشد. هچنین چند ظرف با نوک بلند و تیز دست آمده که ضمن اینکه جنس و رنگ سفالها نخودی رنگ است روی آنها منقوش می باشد. بعلاوه چند ظرف با دستگیره های دوطرفه و چند ساغر پایه دار نیز از چند گور بدس آمده است.

کاوش های باستان شناسی آثار گسترده ای از بین النهرین(دوره اوروک جدید3200-3000 ق م )(همچنین نگاه کنید به گاهشماری بین النهرین در گفتارها ی بعدی) را در گودین 5 آشکار ساخت .بقایای مجموعه ساختمانی(دژ)  دیوارها ی بیضی شکل،43 عدد گل نبشته سالم و شکسته عیلامی قدیم ، کاسه های لبه واریخته ، کوزه های چهار دسته ای ، سفال های با کف نخ بر، مهرهای استوانه ای و اثر مهرها که البته موارد مشابه در شوش، سیلک ، تپه یحیی ، ملیان تپه و شهر سوخته نیز به دست آمده اند.

 با توجه به اشياء يافته شده از طبقه II اين محوطه تاريخي و آزمايشات كربن 14، مي توان تاريخ 103+ 824 قبل از ميلاد را براي ساختمان اين دژ پيشنهاد كرد . در طبقه­ دوم آن یک تالارستون‌دار مادی کشف گردید که در اصل سی ستون داشته و نیز یک اطاق ستون‌دار با 8 ستون و فضاها و اطاق­های جنبی دیگر که همگی از خشت بنا شده بودند.دژ گودین را میتوان استقرارگاه ماتایه های یا همان مادها تلقی نمود.

نقشه دژ کشف شده در حفریات گودین تپه
نقشه دژ کشف شده در حفریات گودین تپه

کاوش های ممتد و بیشتر در عمق عمودی دیوار انجام گرفته که مربوط به سده هفتم قبل از میلاد(دوره دوم) می باشد. دیواری به طول 65 قابل رویت بود که قسمت جلو آن از آجر ساخته شده بود و عرضی متغیر بین 3 تا 4 متر داشت. در فاصله کمی از پشت دیوار دو برج دیده می شود که به اطاق ساخته شده از خشت خام منتهی مشدند. در محوطه قسمت جنوبی برج غربی یک اتاق و یک آشپز خانه با یک تنور نان و یک اجاق و نیز یک آخور بچشم می خورد. در امتداد غربی این اتاق یک تالار بزرگ پذیرائی تقریباً به ابعاد 24 متر طول وجود دارد داخل این تالار 5 در 6 ردیف ستونهای چوبی وجود داشته است و تکه هائی از پایه های ستون ها بدست آمده است. در قسمت جنوبی تالار سکوهائی به عنوان نیمکت در سراسر سه دیوار ساخته شده بود و در قسمت شمالی تالار نیز یک محل مانند تخت مخصوص نشستن شخصی ساخته شده بود و یک آتشدان آجری بالاتر از سطح زمین و در مقابل تخت ساخته شده بود. آزمایشات و بررسی های بعدی آشکار ساخت که این عمارت بر روی یک تپه کوچک ساخته شده بوده و احتمالاً مربوط به یک پادگان نظامی و یایکی از شاهزادگان و بزرگان مادی در درّه کنگاور بوده است. تالار ستون دار مذکور را پیشرو تالار های آپادانا، پاسارگاد و تخت جمشید  میدانند. یک اثر بسیار جالب برنزی در بقایای آشپزخانه و دو تکه سفال متعلق به دوران سوم آهن می باشد نیز در کاوش ها بست آمده است. همچنین یک نقش برجسته بزرگ آشوری متعلق به سارگون دوم پادشاه آشور که او را درحال استراحت نشان می دهد و یک کتیبه در دامن تا خورده او دیده می شود نیز در کاوش های اطراف گودین تپه بدست آمده است.

 منابع و مواخذ:

۱ - ژئومرفولوژی ایران، دکتر محمود علائی طالقانی

۲ - شرح نقشه زمین شناسی کرمانشاه، ژان برود

۳ - مجله «بررسی های تاریخی» ، شماره 15 ، مرداد 1347 

۴ ـ روند یابی بارش های غرب ایران، پایان نامه کارشناسی ارشد، صحبت اله حکمتی

۵ - جغرافیای ناحیه ای کنگاور، پایان نامه کارشناسی، صحبت اله حکمتی

۶ - وبگاه مرکز آمار ایران: http://www.sci.org.ir/content/userfiles/_census85/census85/natayej/gozide/tables.html

۷ - وبگاه سازمان هواشناسی ایران: www.weather.ir/farsi

۸ - رضا صدیقی، وبسایت همراه اندیشه:   www.seddighir42.blogfa.com/86113.aspx

  


[1] - چاله

[2] - آبشار

[3] -  تکتونیکی

[4] - سفره آب زیر زمینی

[5] -  ژئومرفولوژی



نویسنده: صحبت اله حکمتی |
دوشنبه 1388/04/08 |

تصویر روی جلد ؛ سیل چیست ؟ بلای طبیعی یا موهبت الهی

سيل چيست؟
بلاي طبيعي يا موهبت الهي


تأليف :
صحبت اله حکمتي

1387
 


                                                                      تقديم به:
                                                                      دانش آموزان عزيز و معلمين گرامي جغرافيا و
                                                                     تمامی هموطنان عزیزم

 

فهرست مطالب

عنوان                                                                                      صفحه
پيشگفتار ……………………………………………………………………………………… 1
فصل اول: تعاريف و طبقه بندي ………………………………………………………… 3
    1– 1 – اهداف . …………………………………………………………… 4
    1- 2-  تعريف سيل ………………………………………………………… 4
    1- 3-  سيل؛ بلاي طبيعي يا موهبت الهي ……………………………… 5
    1- 4- انواع سيل ……………………………………………………………… 6
         1-4-1- سيلابهاي رودخانه اي ……………………………………6
        1-4-2- سيلابهاي ساحلي ……………………………………………7
 1-4-3- سيلابهاي شهري ………………………………………………………………8
فصل دوم عوامل ايجاد سيل ……………………………………………………………………10
    2- 1- عوامل طبيعي ……………………………………………………………11
        2- 1- 1- بارش ………………………………………………………11
        2- 1- 2- نقش ويژگيهاي مورفومتريک حوضه هاي آبريز … 14
        2- 1-3 -  ذوب برف …………………………………………………17
        2- 1- 4 -  علل غير اقليمي سيل ………………………………18
    2- 2 -  عوامل انساني …………………………………………………………19
        2- 2- 1- دخالت در مسيل ها و آبگذرها …………………………19
        2- 2- 2- اشغال مسيل ها و حريم رودخانه ها …………………20
        2- 2- 3- نابودي پوشش گياهي و جنگل ها  ……………………20
فصل سوم : اثرات سيل ……………………………………………………………………………22
    3- 1- مناطق پر خطر در مقابل سيل ………………………………………………23
         3 – 1 – 1 - دشت هاي سيلابي ………………………………23
         3 – 1 – 2 - اراضي جلگه اي …………………………………23
         3 – 1 – 3 – دلتاها ………………………………………………23
        3 – 1 – 4 - مخروط افكنه ها و كف دره ها …………………23
    3- 2- آثار و پي آمدهاي سيل ……………………………………………………25
         3- 2- 1 - بخش كشاورزي ………………………………………25
         3- 2- 2 - بخش دامپروري ………………………………………25
         3- 2- 3 - بخش مسكوني و تجاري ……………………………25
    3- 3- بهره برداري از سيلاب ………………………………………………………28
        3 – 3 - 1- بهره برداري از سيلاب در آبياري سيلابي ………28
فصل چهارم: راههاي مقابله با سيل …………………………………………………………29
    4- 1- پيشگيري ………………………………………………………………………30
         4- 1-1- احداث سد ……………………………………………………30
         4- 1-2- آبخيزداري ……………………………………………………30
      4-1-3 -  اقدامات مديريتي مقابله با سيلاب ……………………………31

  4-2- پيش بيني سيل …………………………………………………………………………32
        4-2-1- پيش بيني سينوپتيك سيلاب ……………………………………32
        4-2-2- پيش بيني سيلاب از راه تحليل هيدروگراف رودخانه ها ……34
        4-2-3- پيش بيني سيل از طريق روند يابي سيل ………………………34
        4-2-4- پيش بيني آماري احتمال وقوع و دوره بازگشت سيلاب ……35
     4 – 3 - خلاصه و نتيجه گيري ……………………………………………………36
منابع و مؤاخذ ………………………………………………………………………………………………37
پيوست  1 ……………………………………………………………………………………………………38
پيوست  2 ……………………………………………………………………………………………………39

پيشگفتار
از هنگامي که انسان پا به عرصه حيات در روي کره خاکي گذاشت، طبيعت همواره او را به چالش کشيده است. او براي زيستن در اين مکان و به دست آوردن غذا، امنيت وآسايش بايد با ناملايمات پيش رو در محيط زندگي مبارزه مي کرده و بر آنها چيره مي شده است. زماني براي در امان ماندن از گزند سرما و يخبندان به غارها پناه مي برده است و زماني براي گريز از سيل و بارانهاي شديد،زيستگاه خود را تغير مي داده است.
انسان با تمام تلاش و سعي فراوان و تجربيات گرانبهاي خود،در طول هزاران سال ستيز با ناملايمات طبيعت،هنوز هم هر از چند گاهي اسير چنگال طبيعت شده و خشم طبيعت جان و مال او رابه يغما مي برد. امروز که عصر انفجار علم است ، در پيشرفته ترين کشورها ، ثروتمندترين انسانها نيز گاهي در مقابل قدرت عظيم نهفته در آشوبهاي طبيعي ناچار به تسليم مي باشند. آنچه که با نام طوفان کاترينا در ايالات متحده روي داد ، يا پديده سونامي در جنوب شرق آسيا و سيل گلستان در شمال ايران تنها نمونه هاي اندکي از عجز انسان در مقابل نيروي نهفته در محيط است.
بشر اين حوادث طبيعي که انسان را به مبارزه طلبيده است را ، تحت عنوان مخاطرات طبيعي نام نهاده ، و حدوث آنها را در زندگي خود بحران مي داند. دانشمندان و محققين در مراکز دانشگاهي و تحقيقاتي سراسر دنيا، بي وقفه ، با صرف زمان ، سرمايه و تلاش فراوان بدنبال شناسائي و کشف علل و معلول آنها و بدست آوردن راههائي براي پيش بيني ، پيش گيري و مقابله با آنها هستند.
برخي از اين بحران ها نيروي خود را از دون زمين مي گيرند و برخي ديگر منشاء در انرژي هاي نهفته دراتمسفر زمين دارند، دسته اخير همان بحران هاي اقليمي هستند. سيل بزرگترين و مهمترين بحران اقليمي است ،که همه ساله جان هزاران÷ نفر را مي گيرد و خسارات فراوان به جامعه انساني و محيط زيست او وارد مي سازد. اين پديده از گذشته هاي بسيار دور همواره انسان را به هراس انداخته است. " شواهد نشان مي دهد که خسارات ناشي از سيل بيش از ساير سوانح طبيعي است"(غيور، 1371). غيور (1375) معتقد است که منشاء بيش از نيمي از بلاياي طيعي آب مي باشد. وقوع سيلاب هاي عظيم و مخرب آنچنان زندگي اقوام را دچار تحول و آشفتگي نموده که اثرات وقوع آنها تا به امروز در ذهن بشر نقش بسته است و برخي به شکل اساطير و افسانه ها در فرهنگ ملل ثبت گرديده است. کوثر(1374) به نقل از ملوين  به صدها مورد سيلاب که در هزاره گذشته در ايران رخ داده اشاره مي کند. در برخي از اين سيلابها چون سيل 1668 شيراز يک سوم شهر ويران گرديده، در سيل 1851 قزوين 3000 خانه خراب شده و در 1934 سيلاب 3000 خانه را در شهر تبريز بکُلي ويران مي کند. "سيلاب عظيمي در سال 1972 در ايالات متحده رخ داد که خسارتي معادل 3 ميليارد دلار به بار آورد" (طاهري و بزرگ زاده، 1375 ص 65). هنوز هم هر ساله در اقصي نقاط دنيا شاهد وقوع سيلاب هاي مخرب هستيم. در برخي مناطق چون بنگلادش سيل براي مردم پديده اي عادي تلقي ميشود. مطالعه و تحقيقات بسياري براي شناخت اين پديده در سراسر دنيا صورت گرفته است. " روشها و متد هاي بسياري از سوي صاحب نظراني چون; فرانسيس،گانگيه،کوته، مانينگ،کوک، مک مث، شرمن و ... جهت مطالعه ي اين پديده عرضه گرديده است"(طاهري و بزرگ زاده،1375).
با تمام تلاشي که براي مهار اين پديده صورت گرفته، ميزان خسارت ناشي از آن همچنان در حال افزايش است." خسارات سالانه سيل در ايالات متحده از 100 ميليون دلار در سال 1900 ميلادي به حدود 300 ميليون دلار در سال 1960 رسيده است "(طاهري و بزرگ زاده، 1375ص65 ).وقوع سيلابهاي عظيم بيانگر اين واقعيت است که از جاري شدن سيل بطور قطعي نمي توان جلوگيري کرد، بلکه با اقدامات مديريتي مفيد ميتوان از ورود تلفات و خسارات ناشي از آن جلوگيري بعمل آورد. يعني در واقع سيل را بايد پذيرفت و اصطلاحا" بايد با آن کنار آمد.

 

متن کامل مقاله 



نویسنده: صحبت اله حکمتی |
یکشنبه 1388/03/03 |

والدین و کنکور

والدین و کنکور

مساله کنکور در خانوادههای مختلف واکنشهای متفاوتی را به وجو میآورد.بعضی از والدین بیتفاوتند و خیلی کاری به فرزندشان ندارند بعضیها اوضاع وشرایط راتسهیل نموده وامکانات لازم را فراهم میآورند.تعدادی ازوالدین هم حساسیت زیادی به موضوع نشان میدهند و سعی میکنند این حساسیت را در فرزندشان نیز تقویت مایند.والدینی هم هستند که به دلیل عدم رضایت از نوع فعالیت و تلاش فرزندشان برای کنکور،از اهرم های فشار استفاده میکنند. اما مناسبترین روش و بهترین راهکارها برای این مساله کدام است؟

1 -  واقعگرایی

درحال حاضرجنبه های غیرعلمی وغیرمنطقی زیادی درکنکور وجوددارندکه متاسفانه رایج هم میباشند.مشخصترین نمونهی این مشکل،اعلام وضعیت فوقالعاده درآخرین فرصت است.درحالی که دانش آموزان توقع میرود ازهمان سال اول متوسطه با تلاش برای درک وفهم مطالب،آمادگیهای لازم را درخود ایجاد وتقویت نمایند،اما در عمل برای دانش آموزان، هیچ سالی،سال آخر نمیشود به این ترتیب همه تلاشها،درس خواندنها وانگیزهها درسال آخرجمع میشود.منطق حکم میکندکه این روند راروشی عاقلانه و واقعگرایانه ندانیم امادر هر حال خود این وضعیت،واقعیتی است که باید آن راپذیرفت بیشتردانش آموزان با همین روند پا به آخرین سال تحصیلی میگذارند و لذا فشار وسختی زیادی رامتحمل میشوند،حداقل میتوان به دانش آموزان پایههای ما قبل توصیه نمود که برای آمادگی کنکور عاقلانهتر رفتارکنند وهمه چیز را به سال آخر موکول نسازند.

منظوراز واقعگرایی درمورد والدین است که اولا آنها توقعات خود را درخصوص احتمال موفقیت فرزندشان در کنکور بر اساس عوامل منطقی تنظیم کنید.مثلا از دانشآموزی که درسالهای قبل پیش نیاز لازم را کسب نکرده و ضعف پایهای دارد نباید توقع قبولی در یک رشتهی بالا داشت.یا دانش آموزان را که به هر دلیل از جمله تمایل برای ورود به بازارکامل،انگیزهی چندانی برای کنکور ندارد نمیتوان با اجبار به کنکور علاقمند ساخت.ثانیا رفتار والدین نیز باید از منطقی تبعیت کند.دیده میشود که گاه حساسیت و تب وتاب بعضی از  والدین بیشتر ازفرزند کنکوریشان است.باید مراقب باشید که به هیچ وجه نقشها جا به جا نشود.اگر کنکور را کار فرزندتان میدانید تقلا و حساسیت بیش از حد شما انگیزههای او را کاهش خواهد داد.

2 -  تقویت انگیزههای درونی

اگر میخواهید همراه خوبی باشید به تلاشهای مثبت فرزندتان بیش از نکات منفی توجه داشته باشید و به اصطلاح انگیزههای درونی او را تقویت نمایید. با این کار حس مسؤلیت پذیری او را نیز افزایش خواهید داد. این عرف بعضی از والدین است،تا زمانی که فرزندشان کار خودش را می کند کاری به کار او ندارند چون تصور میکنند وظیفهاش را انجام میدهد.اما به محض این که کوچکترین نشانهی تنبلی وکمکاری را مشاهده کردند بلافاصله عکس العمل تندی نشان میدهند.اتفاقا قضیه باید برعکس باشد.باید برای زمانی که وظیفه اش را انجام میدهد به او توجه کنید ونشان دهید که متوجه تلاش او هستید.از طرف دیگر فرزند شما ممکن است اشتباه کند،گاهی امکان دارد به استراحت نیاز داشته باشد وزمانی هم انگیزهاش را از دست بدهد،اینجا هم شما به جای واکنش تند،باید کمی مدارا وتحمل را پیشه سازید و باز دنبال رفتارهای مثبت او باشید نه نشانه های منفی. تاسف آور است که گاهی والدین میگویند فرزندشان هیچگونه حرکت مثبتی ندارد.آیا واقعا چنین چیزی امکان دارد؟ آیا این خود نشانه ی حداکثر بدبینی نیست؟ اگر چنین تصوری در مورد فرزندتان دارید به احتمال زیاد شما بیش از حد بدبین هستید وگرنه همه ی انسانها به ملاطفت و مهربانی واکنش مثبتتری نشان میدهند تا بدبینی وتندخویی. باز یادآوری این نکته برای والدین لازم است که رفتارهای مثبت را نشانه بروید و به دنبال علایم اثبات تنبلی و از زیر کار در رفتن نباشید.

3- اجتناب از تنش

حتی اگر حق با شماست تا حد امکان از ایجاد تنش،درگیری،وجروبحث به خاطر مسائل ریز و درشت اجتناب نمایید. ما عادت داریم وقتی مشکل شروع شد میخواهیم مشکل را همان جاحل کنیم،چیزی که معمولا امکان ندارد مگردر صورت استفاده از روشهای غیر از گفتگو! باید یاد بگیرید که دعوا هم زمانهای خاص خود را دارد.بله! باور کنید میتوان زمانهایی را هم برای دعوا تعیین کرد. یک مشکل درفضای آرام،منطقی ومسالمتآمیز بهتر حل میشود تا درمحیطی پر از اضطراب و استرس. یقین داشته باشید در یک فضای غیر منطقی و هیجانی،هیچ مشکلی به شکل منطقی حل نخواهد شد.

و یک نکته ی فوق العاده مهم دیگر،فرزند شما به خاطر شرایطی که در آن قرار دارد و فشاری که به او وارد میشود گاهی ممکن است رفتارهای تنش را از خود نشان دهد.بهانهگیری، نقزدن، رفتارتند و غیرمؤدبانه، بیقراری، سرجر و بحث رابازکردن، توقعات نامعقول و… ازجمله موارد رفتارهای تنشزا هستند.باز شما که درشرایط متعادلتری قرار دارید بهترمیدانیدهم به آرامش اوضاع وهم به آرامسازی فرزندتان کمک کنید.اگر شما هم بخواهیدعکسالعمل نشان دهید به طور حتم اوضاع از آن چه که هست بدتر خواهد شد. تجربه نشان داده است که دانش آموزان کنکوری در مقاطعی به دلیل استمرار فعالیت،خستگی و یا فشارهای محیطی دچار افت میشوند. ایام بعد از امتحانات نوبت اول در مورد دانش آموزان پیش دانشگاهی،بعد از ایام عید،و نزدیکیهای هفتههای پایانی ازجمله مقاطعی است که افت روحیه درآن زیاددیده میشود.هم والدین و هم دانش آموزان باید مراقب باشند،که این افتهای مقطعی را غیرعادی تلقی ننمایند و بدانند که این وضعیت گذرا است.والدین دراین مقاطع نباید ازتقویت انگیزههای درونی غافل بمانند.

4 – میانه روی

از قدیم گفته اند اعتدال درهمه چیز خوب است،حتی در کنکور! درخانوادههای زیادی دیده میشود که به خاطر کنکور فرزندشان.شرایط اضطراری و وضعیت فوقالعادهای اعلام میشود.هرنوع رفت و آمد خانوادگی ممنوع میگردد.بعضی از والدینحتی دیدوبازدیدعیدراهم قطع میکنند.بعضیها حتی تلویزیون راهم کاملا جمع میکنند.اینکه چنین رفتارهایی تا چه حد ضرورت داردجواب قاطعی نداردچراکه شرایط خانواده ها فرق میکند.اما بازهم تکرار می کنیم: اعتدال در همه چیز خوب است.مهمرفتارهای تند،یک طرفه وحساسیت برانگیز نیست،نکتهی مهم اعتدال و منطق موجود در رفتارهاست. گاه ممکن است یک بار مهمانی رفتن یادیدن یکی از افراد فامیل ویا حتی یک سفرمختصر،انگیزهای درفرزندتان ایجاد کندکه حتی عقبافتادگی چند هفتهای را جبران نماید.تحمل شرایطی سخت و یکنواخت برای مدت چندین ماه برای هرکسی مقدور نیست حتی اگر خودش رضایت داده باشد،ما چنین شرایطی را فقط برای 2ماه آخر توصیه میکنیم که در جای خود بدان اشاره خواهد شد….برای کل ایام کنکور.

5 - عدم مقایسه

یکی از لطمات سنگین خانوادهها برروی فرزندان،مقایسه ی آنها با دیگران است.بسیار پیش آمده که درجلسات مشاوره دانش آموزان کنکوری از وجود چنین جوّی در محیط خانواده به شدت ابراز نارضایتی کردهاند.مقایسه با دوستان افراد فامیل،فرزندان آشنایانی که قبول شدهاند،اگر چه با هدف ایجاد انگیزه صورت میگیرد،ولی عملا نتیجهای عکس به بار میآورد وگاه حتی باعث تنفر وبیزاری دانش آموزان نه تنها ازکنکور،بلکه هر موضوع مرتبط باآن میشود.مقایسه روش خوبی برای ایجادانگیزه نیست ویاحداقل تنهاروش ممکن نیست.به جای آن تقویت انگیزههای درونی راتوصیه می کنیم.

 



نویسنده: صحبت اله حکمتی |
یکشنبه 1388/03/03 |

روش های  تمرکز حواس در کنکور

میخواهید یک جلسه مطالعه را شروع کنید،اما دست و دلتان به کار نمیرود و شرایط برای آغاز درس خواندن جور نمیشود.مطالعه را شروع کردهاید،اما بعد از گذشت زمانی،متوجه میشوید که اصلا در باغ نیستید و افکارتان در عالم دیگری سیر میکند!

به هنگام درس خواندن،سوژههای عجیبی از فوتبال گرفته تا خاطرات گذشته و نقشههای آینده،از گوشه و کنار ذهن بیرون آمده و شما را با خود همراه میکنند.در این شرایط،چه باید بکنید؟چه موانعی برای تمرکز حواس  وجود دارند؟چگونه باید با افکار مزاحم مواجه شوید؟

موانع تمرکز

عوامل متعددی میتوانند مانع تمرکز حواس باشند.اگر شرایط مکان مطالعه مناسب نباشد،اگر زمان مناسبی را برای مطالعه انتخاب نکرده باشید، واگرمطالعه را با هدفمندی و هوشیاری شروع نکنید، به طور حتم تمرکز لازم ایجاد نخواهدشد.اهداف و انگیزههای شما هم نقش بسزایی در تمرکز حواس دارند.داشتن انگیزهی قوی ومحکم میتواندبه شما کمک کند تا بر تمام مسائل حاشیهای غلبه کرده و با حوصله و دقت مطالعه کنید.اضطراب ناشی از حجم کار و ترس از قبول نشدن در امتحانات یا کنکور نیز،میتواند عاملی برای کاهش تمرکز باشد.عدم علاقه واقعی به درس و یادگیری هم عاملی بسیار مهم دراین زمینه است.شاید مهمتر از همهی این عوامل،نقش و تاثیر افکار مزاحم و حاشیهای است. در هر حال نکتهی مهم این است که بتوانید موانع تمرکز حواس را تشخیص دهید.

کلید

برای یافتن راههای ایجاد و افزایش تمرکز حواس،ابتدا باید بتوانید مانع تمرکز را تشخیص دهید. مرور اهداف و انگیزه ها بارها به اهمیت اهداف و انگیزهها اشاره کردهایم.تاکید میکنیم که برای کسب نتیجه بهتر در درس خواندن و کنکور،لازم است انگیزه های درونی قوی و شفاف داشته باشید و نکتهی مهم آن که،لازم است هراز چند گاهی این انگیزهها را مرور و بازبینی کنید.شما ممکن است آن قدر خود را درگیر افکار مربوط به درس وکلاس وتست وغیره سازیدکه انگیزههایتان مورد غفلت و فراموشی قرارگیرند.با خودتصمیم بگیرید هفته ای یک بار،عهد و پیمان خود را با خودتان تازه کنید و به خودتان قول بدهید که از هیچ کوششی برای موفقیت دریغ نخواهید کرد.

کلید

مرور مستمر اهداف و انگیزهها،شما را در افزایش تمرکز حواس یاری خواهد داد.

کنترل اضطراب

اگر چه اضطراب موضوعی نیست که در این مختصر بتوان دربارهی آن بحث کرد،اما حداقل باید به ایت نکته اشاره کنیم که اضطراب به خودی خود بد نیست و از نظر روان شناسان،وجود میزانی از اضطراب برای داشتن انگیزه لازم است.مشکل زمانی شروع میشود که شدت اضطراب افزایش یابد.اضطراب زیاد،نه تنها کمکی به موفقیت نمیکند،بلکه مانعی برای آن محسوب میشود. در فضا و شرایط اضطرابزا، مکان تمرکز حواس نیز از بین میرود.بهترین راه مواجهه با اضطراب،واقعگرایی است.یعنی از خود انتظاری متناسب با تواناییتان داشته باشید.اگر توقع شما از خودتان منطقی نباشد،آن گاه ناچار خواهید بود برای کسب موفقیت عجله کنید.عجله و دستپاچگی،اضطراب شما را اقزایش داده و موجب میشود بیشتر عجله کنید و این چرخه،بارها و بارها تکرار خواهد شد. به طور حتم،قبول دارید که تمرکزحواس با اضطراب رابطهی عکس دارند،پسیرای افزایش تمرکز حواس،باید بتوانید اضطراب خود را کنترل کرده و کاهش دهید.اگر نمیتوانید اضطراب خود را کنترل کنید به مشاور یا روانپزشک مراجعه نمایید.

کلید

اگر میخواهید تمرکز حواس داشته باشید،اضطراب خود را کنترل کنید.

تقویت روانی

همان گونه که عواملی میتوانند موجب تضعیف روانی دانش آموزان شوند،در مقابل میتوانید برای تقویت روانی خود نیز راهها و روشهایی را بیابید.روحیه تسلط و جسارت را در خود تقویت کنید.امیدوار و با اراده باشید.سعی کنید تا حد امکان ضعفهای پایهای را در دروس جبران نمایید.رفع اشکالهای درسی را به طور جدی وپیگیر دنبال کنید.خودتان را برای موفقیتهای هر چند کوچک،مورد تشویق قرار دهید،بر تواناییهای خودتان تمرکز داشته باشید این نوع سارژهای روحیهای،برای همه ضرورت دارد.به جای این که پدر و مادر و یا دیگران،شما را با حرفها و یا جوایز و هدایا و تهیه ی امکانات تقویت کنند،خودتان برای تقویت روانی اقدام کنید،چراکه در این صورت انگیزههای درونیتان هم افزایش یافته و این خود،منجر به افزایش تمرکز حواس خواهدشد.

کلید

برای تقویت روانی خودتان،همیشه راهها و روشهایی داشته باشید و منتظر تایید و تشویق دیگران نمانید.

شناسایی افکارمزاحم

دومین موانع تمرکزحواس،افکارمزاحم نقش مهمتری دارد.این افکاربه دلیل تاثیرناخودآگاهی که دارند،مشکلات بیشتری ایجادمیکنند. دانش آموزان بسیاری این مشکل را دارندکه درحین مطالعه،کنترل مسیرذهن را ازدست داده وباگذشت دقایقی ازمطالعه،متوجه میشوندکه ذهن آنهابه صورت ناخودآگاه درمسیرویامسیرهای دیگری واردشدهاست. با افکارمزاحم چه میتوان کرد؟نه سرکوب کردن افکارمزاحم ونه تلاش برای فرار ازآنها،راههای خوبی برای مواجهه نیستند.اگراین افکار را ازبیرون کنیدازپنجره بازخواهندگشت.بهترین کاراین است که افکارمزاحم را شناسایی کنید.شناسایی افکارمزاحم،شمارابرای تسلط وغلبه برآنهایاری میدهد.چگونه این کارممکن است؟ برای شناسایی افکارمزاحم بایدذهن خودرا درمسیراین افکارقراردهید.اگربه هنگام یک فعالیت ذهنی اصلی مانند درس خواندن،جرقه ی سوژههای دیگری هم زده شد،سعی کنیدبه صورت خودآگاه،هرسوژه را دنبال نمایید.یعنی به صورت عملی سعی کنیدبه جای راندن افکار مزاحم،آنهارابشناسید.یک کاربسیارخوب آن است که این سوژهها -هرنوع،اعم ازبدوخوب- رابنویسید.حتی اگربتوانیدهرسوژه را باجزئیاتش بنویسید،استفاده بیشتروبهتری خواهدداشت.فقط کافی است یک هفته به طورجدی ومستمربه این توصیه عمل کنید.بعد ازیک هفته، لیستی مختصریامفصل ازافکارتان خواهیدداشت.این کارحتی اگروقتگیرهم لیستی مختصریامفصل ازافکارتان خواهیدداشت.این کارحتی اگر وقتگیرهم باشد،ارزش دارد،چراکه به شماکمک خواهدکردراه درس خواندن را راحتترومسلط تری کنید. افکارمزاحم وحاشیهای ذهن خود را شناسایی کنید.

غلبه برافکارمزاحم

برای غلبه برافکارمزاحم به تناسب موضوع افکار،راههای مختلفی وجود دارد.بعدازشناسایی افکارمزاحم،باید ببینیدکه هرکدام ازآنهابرای شما چه اولویتی دارند.بعضی ازاین افکار،خیلی ساده وپیش پا افتاده هستندوبه راحتی میتوان با آنهاکنارآمد.تعدادی،سوژههای مهم ولی نه چندان محرمانهاند.بعضی ازافکارهم محرمانه وکاملاشخصی هستند.به طورکلی،برای غلبه برافکارمزاحم،این مسیرراتوصیه میکنیم:

الف: درموردبعضی ازموضوعات میتوانیدزمانهای مشخصی رابرای فکرکردن به آنها اختصاص دهید.قسمتهای کوچکی ازوقت خودرابرای کلنجار رفتن با افکارمزاحم کنارگذاشته وهروقت هنگام درس خواندن سروکلهی سوژههای مزاحم درذهنتان پیداشد،فکرکردن به این سوژه رابه زمان درنظرگرفته شده حواله دهید.

ب: اگربازنتوانستیدبا افکارمزاحم کناربیاییدبرخوردآمرانه وتحکمآمیزباخودبکنید.یعنی به خود دستوربدهیدکه الان واین لحظه زمان مناسبی نیست وباید درزمان خودبه سوژههای موردنظربیاندیشید.این روش را بایدتمرین کنیدتادستورهای تحکم آمیزی که به خودتان میدهید اثر داشته باشند.

ج: درموردبعضی ازسوژههایی که خیلی محرمانه نیستندمیتوانیدباپدرومادریا افراد قابل اعتماددیگرصحبت کنید.این میتواندبه آرامش شما کمک کند.

د: بعضی ازسوژههاممکن است خیلی جدیترباشند،دراین جانیزاستفاده ازخدمات مشاورهای راتوصیه میکنیم.

کلید

سعی کنیدباروشهای ممکن تکلیف هریک ازسوژههایی که افکارمزاحم تلقی میشوندراروشن کنید.

اینجا- اکنون یک راه ایجادتمرکزوغلبه برافکارمزاحم،آن است که این جاواکنونی فکرکنید.بایدباتمرین خودراعادت دهیدکه به هنگام مطالعه،همه چیزرا کناربگذارید.مثلاخودرا درگیرمسائل حاشیهای نکنیدواگرمسالهای هم بوده،باشروع مطالعه،ضمن تحکم به خود،موردرافیصله یافته بدانید .درگیرنکردن خودبامسایل حاشیهای درایام امتحانات وکنکور- به خصوص روزهای آخر- اهمیت بیشتری مییابد. مصداق دیگرتفکراینجا- اکنون،دل کندن ازمحرکهای محیطی است.اگرقبل ازمطالعه باکسی صحبت میکردید،تلویزیون می دیدید یا به کاری مشغول بودید،وقتی زمان مطالعه فرارسید،به خودتان وعده ندهیدکه حالا اگرمطالعه به موقع هم شروع نکردید،اشکالی نداردوبعدا زمان از دست رفته راجبران خواهیدکرد.مهمترین نتیجه ی تفکراینجا- اکنون،این است که فرصتهای موجودرابه امید استفاده بهتراززمان باقیمانده ی آینده ازدست ندهید. این موضوع،درسی برای زندگی هم محسوب میشود.بایدیادبگیریم هرکاری را در زمان خودوباحوصله وتمرکزانجام دهیم وموقع انجام یک فعالیت،خودرا با سوژههای دیگر،درگیرنسازیم.موقع درس خواندن،فقط درس بخوانیم،موقع غذاخوردن،فقط غذا بخوریم وموقع عبادت،فقط عبادت کنیم.

کلید

اینجاواکنونی،فکروعمل کنید.زمان درس خواندن،فقط درس بخوانیدوهمهی سوژههای دیگررا ازخود دور کنید.

شوق یادگیری

اگربه فعالیتهایی که برای درس خواندن یاکنکور انجام میدهید،به عنوان یک اجبارنگاه کنید،کمترازتلاش خودبهره خواهیدگرفت.روحیه ی منفی،درتقویت محرکهای مزاحم وحاشیهای،نقش زیادی دارد. یادگیری یک لذت است،لذتی که بیشترما،آن را فراموش کردهایم.اگرکسی لذت یادگیری راچشیده باشدهم بهتریادمیگیردو هم شوقش برای یادگیری فزونی مییابد.درس خواندن- به خصوص برای کنکور- میتواندهم یک اجباروهم یک لذت باشد،امابه طورحتم،اگرجنبهی لذت بخش بودن آن بیشترباشد،کارها بهترپیش خواهدرفت واین خوددرایجادروحیهی مثبت وکاهش محرکهای مزاحم،بسیارتاثیرخواهدبود. بالاخره زمانی که برای درس خواندن ویک سال تحصیلی صرف میکنیدتمام خواهدشد.این دست شماست که کدام جهت رابرای درس خواندن انتخاب کنید.باداشتن شوق یادگیری،از زمان وفرصتها استفادهی بهتری خواهیدکرد.

کلید

شوق یادگیری رادرخودتحریک وتقویت کنیدتاعطشتان برای درس خواندن ویادگیری بیشترشود.

نتیجه گیری

  1. برای یافتن راههای ایجاد و افزایش تمرکز حواس،ابتدا باید بتوانید مانع تمرکز را تشخیص دهید.
  2. مرور مستمر اهداف و انگیزهها،شما را در افزایش تمرکز حواس یاری خواهد داد.
  3. اگر میخواهید تمرکز حواس داشته باشید،اضطراب خود را کنترل کنید.
  4. برای تقویت روانی خودتان،همیشه راهها و روشهایی داشته باشید و منتظر تایید و تشویق دیگران نمانید.
  5. سعی کنیدباروشهای ممکن تکلیف هریک ازسوژههایی که افکارمزاحم تلقی میشوندراروشن کنید.
  6. اینجاواکنونی،فکروعمل کنید.زمان درس خواندن،فقط درس بخوانیدوهمهی سوژههای دیگررا ازخود دور کنید.
  7. شوق یادگیری رادرخود تحریک وتقویت کنید تا عطشتان برای درس خواندن ویادگیری بیشترشود.


نویسنده: صحبت اله حکمتی |
یکشنبه 1388/03/03 |

روش های کنترل اضطراب در کنکور

اضطراب!

مشکل همه ی انسانهادرکارهای سخت، وحتی مشکل بسیاری از انسانهادرشرایط عادی زندگی.اضطراب مشکل رایج بشرامروزی وعصرجدیداست.اضطراب به خودی خودبدنیست وحتی وجودآن برای زندگی لازم است.انسان بدون اضطراب،انسان بی خیال و شایدبی تفاوت خواهدبود.اضطراب زمانی مشکل محسوب میشود که روند زندگی رابا دشواری همراه سازدو در فعالیتهای انسان مانع ایجادکند.اضطراب زیاد موجب کاهش  عملکرد میشود ودر این حالت باید با آن مقابله کرد.

راههای مقابله با اضطراب چیست؟با اضطراب چه کنیم؟

یادخدا

درس خواندن،کنکور،وهمه فعالیتهای دیگربافلسفهی زندگی ارتباط دارند.یادخدا اگرهمراه بایک فلسفه زندگی روشن وآگاهانه باشدبه طور حتم درآرامش انسان مؤثرخواهدبود.انسان خدامدار،افق زندگی بسیارگسترده و وسیعی داردواهداف زندگی را درامورکوچک وگذرا خلاصه نمیکند.برای اوهم شکست وهم پیروزی معنای خاصی دارد.وآنان که ایمان آوردهاندودلهایشان به یادخداآرام میگیرد،آگاه باشیدکه یادخدا . آرامش بخش دلهاست.سوره ی رعد / آیه 28

کلید

ایمان واعتقادقلبی به خداوند،آرامش بیشتررادرهمهی امورزندگی به ارمغان خواهدآورد. شناسایی تیپ  شخصیتی درهرآدمی درطول زندگی روشهای گوناگون برای کنارآمدن باموقعیتهای اضطرابزا تکوین مییابد.برای کنارآمدن بااضطراب دوخط مشی کلی وجود دارد،دریکی ازآنهاخودمساله مورد توجه قرارمیگیرد(مشی مساله مدار)،یعنی شخص موقعیت اضطراب زا را ارزیابی می کند وسپس دست به کاری میزندتاآن موقعیت راتغییردهد.درخط مشی هیجان مدار،خودهیجان درمدارتوجه قرارمیگیرد،یعنی شخص به جای درگیری مستقیم بامساله میکوشدتا ازراههای گوناگون ازاحساس اضطراب خودبکاهد.دراغلب مواردخط مشی مساله مدارگرایش سالمتری برای مقابله با اضطراب است.

شما کدام خط مشی یا درواقع کدام تیپ شخصیتی را دارید؟روی سخن بیشترباکسانی است که هیجان  مدارهستند،چراکه اینان بیشتردچار اضطراب میشوند.شناسایی تیپ شخصیتی حداقل به شماکمک میکنداولاخودتان رابهتربشناسیدو ثانیا آمادگیهای خودرابرای مقابله با اضطراب واقع بینانه ارزیابی کنید.افراد هیجان مداربایدتوجه داشتهباشندکه آنهابیش ازآن که ازخود مساله نگران ومضطرب شوندازنگرانی خودشان نگران میشوند!به جای این که فکرکنندچگونه بامشکل مواجه شوندبه دنبال این میروندکه چگونه بتوانند نگرانی خودراکنترلکرده یاکاهش دهند،وخوداین فکر،اضطراب بیشتری تولیدمی کند.

کلید

باشناسایی تیپ شخصیتی،آمادگیهای خودرابرای مقابله با اضطراب ارزیابی کنید.

اعتمادبه نفس وخودباوری دربارهی نقش باورهاصحبت کردیم.محکم،قوّی،مسلّط،شجاع وباحوصله وجدّی باشیدتا اضطراب ازشما دورشوداگرهرکاری راکه میتوانستید انجام دهید،انجام دادهایدوبا این همه مضطرب هستیدبگذاریدبدون تعارف بگوییم،ترسویید! اگرهم میدانیدکه فعالیتهایتان کمّیها و کاستیهایی داشته ولی میپذیردکه بایدتوقعی منطقی ازخودتان داشتهباشید،بازجای نگرانیواضطراب نیست.به هرحال یادتانباشدانسانهای مسلّط ومنطقی کمترمضطرب میشوند.

کلید

برای کاهش اضطراب،اعتمادبه نفس خودراتقویت کنید.

ورزش وتحرک جسمی یکنواختی ورکودجسمی،ازنظرروانی هم انسان راخسته میکندخستگی روانی  هم،موجب اغتشاش فکری ودرنهایت اضطراب میشود.کسالت، تنبلی وبیتحرکی را ازخوددورکنید.کسی که لمیده،درازکش ویادرحالتی که به استراحت شبیه است درس میخواند،یاخیلی بی خیال است روشهای کنترل اضطراب ویابرای افکاراضطرابی که درآینده به سراغش خواهدآمدفکری نکرده است.به خصوص درایام امتحانات،ماهها،هفتههاوروزهای آخرکنکورسعی کنیدباورزش وتحرک جسمانی به نشاط وشادابی خودکمک نمایید.به قول فردوسی: به نیروبودمرد را راستی زسستی کژی زایدوکاستی

 

کلید

ورزش وتحرک جسمانی،شادابی ونشاط وآمادگیهای روانی را افزایش میدهد.

ساعات وزمانهای معین رابرای ورزش ونرمش اختصاص دهیدحتی اگرشده برای چنددقیقه.

شوخ طبعی معمولا دیده اید که آدمهای شاد وخنده رو بهتربامسائل زندگی کنارمی آیند.اگرچه این یک مساله شخصیتی است ولی میتوان آن را آموخت. بیاموزیم که شوخ طبعی وبذلهگویی به جای وبه اندازه ی خودبدنیست،هم درروحیه خودمان وهم روحیّه اطرافیان تاثیرمثبت دارد.

کلید

خاصیت شوخ طبعی بودن وبذلهگویی رادرکاهش اضطراب نادیده نگیرید.

تصویرسازی ذهنی

گاهی میتوان بابه تصویرکشیدن ذهنی آن چه که ممکن است برایمان پیش بیاید،هم موقعیت رابهتردرک کردوهم پیش بینی های لازم را انجام داد.یک مثال برای کنکوریها:تصوّرکنید امروزجلسه ی کنکوربرگزارمیشود شما به محلّ برگزاری کنکوررسیده اید، ازدر و رودی عبور کرده اید، وارد سالن یامکان آزمون شده اید،سرجای خودنشسته اید،پاسخنامه هاودفترچه سؤالات راکنارصندلی شماوروی میزگذاشته اند،الان اعلام میکنندکه شروع کنید،نیم ساعت ازوقت آزمون میگذرد،یک ساعت،دوساعت،و…، دفترچه دوم راهم تمام میکنیدوکنارمیگذارید،جلسه به پایان میرسدازجای خودبلندمیشوید… میتوانیدنمونه هایی ازاین تصویرسازی ذهنی راچند بارانجام دهیدتا آمادگیهای روانی خودرابرای روزوساعت آزمون افزایش دهیداگراین فعالیت را انجام دهیددرواقع جلسه ی آزمون واقعی برای شمایادآور و تداعی کننده ی تمرینهای تصویرسازی ذهنی خواهدبود.

کلید

تصویرسازی ذهنی،موقعیت واقعی جلسهی آزمون وکنکورراتجربه کنید.

تغییروضعیت آگاهانه

اصولاشمابه یکی ازدوطریق میتوانیدزندگی کنید.یکی این که بگذاریدمغزشمابه ترتیب سابق  کارکند.بگذاریدهرتصویر،صدا،یا احساس راکه خواست به صحنهی ذهنتان بیاورد،وشمانیزبه طورخودکارنسبت به آن عکس العمل نشان دهید.راه دیگراین است که به اختیاروآگاهانه فعالیتهای مغزی خودرا اداره کنید.میتوانیدحالات دلخواه درخودایجادکنید.میتوانیدخیالات وخاطرات تلخ راضعیف وبی اثرکنید،میتوانید آنهاراطوری درنظرمجسم سازیدکه نتوانندبرشمامسلط شوند.طوری آنهاراناچیزوکوچک درنظرآوریدکه شمابرآنهامسلط باشید. شایداین کارسخت به نظربرسداما آنقدرهاهم سخت نیست.احتمالاشماهم این تجربه راداشتهایدکه درخانواده وجمع دوستان به دلیلی به شدت عصبانی شدهایدولی دریک لحظه کسی چیزی گفته ویاکاری کرده که نتوانستهایدجلوی خندهی خودرابگیرید.دراین وضعیت چه حالتی به شمادست دادهاست؟ آیابازهم عصبانی ماندهاید؟نمونه های این تجربه فراوان است.درروزی که حوصله نداریدشنیدن اتّفاقی یک قطعه موسیقی زیبا،دیدن یک گل، یک تصویر،وحتی یک رنگ،به یک باره همه چیزراتغییرداده وروحیه ی شما کاملا دگرگون شدهاست.حال حرف ما این است که چنین تغییر وضعیتی رامیتوان آگاهانه وبه اختیارانجام داد.باورندارید،تمرین کنیدبه هنگام خستگی،بیحوصلگی ویاعصبانیت،به کسی یاچیزی که دوستش داریدفکرکنید،یک گل زیبارا درذهن خودمجسم سازید،به خاطرهای خوش درزندگیتان بیندیشیدچه اتفاقی میافتد؟این کاررا میتوان سرجلسهی امتحان یاکنکورهم انجام داد،البته برای چندلحظه یادقیقه تامسیراضطراب عوض شود.

کلید

با اداره آگاهانه واختیاری فعالیتهای مغزی،میتوان براضطراب مسلّط شد.

بازگشت به حالت قبل ازاضطراب هرجاکه اضطراب شمارافراگرفت فوری سعی کنیدبه حالت قبل زاضطراب بازگردید.اگرمثلاسرجلسهی امتحان سؤال یاسؤال قبلی راخوب پاسخ داده اید.حالابه سؤالی رسیدهایدکه شمارا نگران میکندبه همان سؤال قبلی برگردید،به خودتان قوّت قلب بدهیدوازروی سؤالی که سخت بوده فعلاعبورکنیدتابعدسرفرصت به آن بپردازید.

کلید

اگرمضطرب شدیدسعی کنیدبه حالت قبل ازاضطراب بازگردیدتابتوانیداوضاع رابه کنترل خوددرآورید.

جسارت ورزی

بیاییدآخرین حدّاضطراب راتصورکنید،واقعاچه اتفاقی میافتد.این یکی ازآموزههای روانشناسی برای افرادی است که ازمقابله باشرایط استرس زا هراس دارند.جسارتورزی میتوان مانع اضطراب شود.گاهی بدنیست انسان این جسارت رابه خودبدهدکه حدّنهایی یک موضوع استرس زا رابرای خودپیش بینی وتصور نماید.به کسانی که لکنت زبان دارندتوصیه میشودکه به جای مخفی کردن لکنت خود،سعی کنند هرچه بیشترلکنت داشتهباشندوبه کسانی که اضطراب دارندتوصیه میشودبه جای کلنجاررفتن برای پس زدن اضطراب،سعی کنندهرچه بیشتردرخود اضطراب به وجودآورند.میگوینددربلابودن ازبیم بلاست.این بهتراست که ازترس اضطراب بیشترمضطرب شویم یاآن رابه وجود آوریم که بلاازسرمان بگذرد!

کلید

یک راه مقابله با اضطراب آن است که به جای تلاش برای کنترل،آن راتجربه کنیم،این یعنی جسارت ورزی.

آموزش آرمیدگی شایدشماهم اسم ریلکس راشنیده باشیددرآموزش ریلکس(=آرمیدگی) فردیادمیگیردتاماهیچههای بدن خودرابه آرامش کامل درآورد.بدین ترتیب که ابتدایک دسته ازماهیچههای بدن خودرابه حال انقباض(جمع کردن،فشردهکردن)درآوردوبعدآنهاراشل کندتا این که احساس شل شدن را درآن دسته عضلات احساس نماید.بعد،ازفردخواسته میشودتااین تمرین انقباض- شل کردن را،باتمامی قسمتهای بدن خود(مانند ماهیچه های بازوها،گردن،صورت،شانهها،پاهاوغیره)انجام دهد.هرچنداین تمرینهاممکن است چندجلسه به طول انجامند اماسرانجام فردقادر خواهدبودکه دریکی دودقیقه به حالت آرمیدگی کامل درآید. حداقل استفاده ازآرمیدگی این است که وقتی خسته شدیدیا اضطراب به شمادست دادروی صندلی راحت بنشینید،چندنفس عمیق بکشید وتعدادی ازعضلاتی راکه لازم میدانیدبافرمان خودتان سفت وشل کنید.

کلید

آموزش آرمیدگی،روشی سریع برای بازگشت به حالت آرامش است.

شناخت تاثیرات فردی اضطراب

هرفردبایدبداندکه اضطراب چگونه علایم خودرا دراونشان میدهد.شناخت این علایم میتواندبه کنترل آنهاکمک کند.اضطراب باتاثیرات هورمونی خود،بعدازشروع،دامنه ی بیشتری میگیرد ودرنهایت به اوج  خودمیرسد.اگرکسی بر این نکته آگاهی داشته باشدسعی می کند کمی صبرنمایدتادامنهی اضطراب تمام شده وبه تدریج به حالت آرامش بازگردد.اما اکثرافراد ازخوداضطراب هول ودستپاچه شده واین باعث میگردد اضطراب آنها دچارافت وخیزبیشتری شودوطول بکشد.

کلید

شناخت رفتارهای نشان دهندهی اضطراب،به کنترل آن کمک میکند.

تمرین اضطراب!

اضطرابرامیتوان ماننددرسهاوتستهاتمرینکرد.بااین سؤالات میتوانیدچگونگی،میزان وروشهای کنترل اضطراب راتمرین وتجربه نمایید. آیامیتوانیدخودرامضطرب کنید؟آیاعوامل ایجادکنندهی اضطراب را درموردخودتان میشناسید؟آیامیتوانیداتفاقات اضطرابزای احتمالی را سرجلسه امتحانات ویادرکنکورپیش بینی کنید؟آیا رفتارهای نشان دهندهی اضطراب را درموردخودتان شناسایی کردهاید؟آیاراههایی برای مقابله بااضطراب پیشبینی کردهاید،اگراضطراب داریدیافکرمیکنیداحتمال دارددرروزجلسه امتحان یاکنکوراضطراب به سراغتان بیاید حداقل 2-3 جلسه به تمرین اضطراب اختصاص دهید.

کلید

برای مواجهه با اضطراب،اگرمیتوانیدتمرین اضطراب کنید.

دویادآوری بسیارمهم

  1. برای کنترل اضطراب،به هیچ وجه ازچندروش باهم استفاده نکنید.ببینیددرروشهای ذکرشده،کدام موردبرای شمامناسبتر است. براساس اولویت بندی خودتان به ترتیب ازروشهایی که قابلیت بیشتری دارند.استفاده کنید.
  2. هیچ وقت برای کنترل اضطراب یارفع خستگی وخوابآلودگی،سرخودوبدون تجویزپزشک سراغ داروهاوموادمسکن نروید.

نتیجه گیری:

  1. ایمان واعتقاد قلبی به خداوند،آرامش بیشتررادرهمهی امورزندگی به ارمغان خواهدآورد.
  2. باشناسایی تیپ شخصیتی،آمادگیهای خودرابرای مقابله با اضطراب ارزیابی کنید.
  3. برای کاهش اضطراب،اعتمادبه نفس خودراتقویت کنید.
  4. ورزش وتحرک جسمانی،شادابی،نشاط وآمادگیهای روانی را افزایش میدهد.
  5. خاصیت شوخ طبعی بودن وبذلهگویی رادرکاهش اضطراب نادیده نگیرید.
  6. تصویرسازی ذهنی،موقعیت واقعی جلسهی آزمون وکنکورراتجربه کنید.
  7. با اداره آگاهانه واختیاری فعالیتهای مغزی،میتوان براضطراب مسلّط شد.
  8. اگرمضطرب شدید سعی کنیدبه حالت قبل ازاضطراب بازگردیدتابتوانیداوضاع رابه کنترل خوددرآورید.
  9. یک راه مقابله با اضطراب آن است که به جای تلاش برای کنترل،آن راتجربه کنیم،این یعنی جسارت ورزی.
  10. آموزش آرمیدگی،روشی سریع برای بازگشت به حالت آرامش است.
  11. شناخت رفتارهای نشان دهندهی اضطراب،به کنترل آن کمک میکند.
  12. برای مواجهه با اضطراب،اگرمیتوانیدتمرین اضطراب کنید.


نویسنده: صحبت اله حکمتی |
یکشنبه 1388/03/03 |

روند ادامه برنامه  آمادگی کنکور

روند ادامه برنامه

اگر فعالیتهای خود را به خوبی ارزیابی و بازنگری کنید میتوانید برای روزهای باقیمانده تا کنکور تصمیمهای متناسب و منطقی بگیرید. این چنین تصمیم هایی تا حد زیادی به آرامش شما کمک خواهندکرد.آرامش بیشترین نیاز شما در این روزهاست.اگرشما برای توجیه مشکلات و نارساییهای خود به دنبال علل و عوامل بیرونی بگردید هیجانی خواهیدشد و اضطراب بیشتر به سراغتان میآید. اما اگرمسؤلیت هر اتفاق رابه گردن بگیرید آنگاه میتوانید بر خود مسلط شوید و تسلط بر خود آرامش را برایتان ارمغان خواهدآورد.پس روند ادامه ی برنامه را آگاهانه و مسلط پیش بینی و اجرا کنید.

برآورد آمادگیها

برمبنای عوامل متعددی که درموفقیت کنکور مؤثرند باید مجموع آمادگیهای خود را برآورد کنید.دو آمادگی مهم وضعیت درسی ووضعیت روانی هستند که مورد بحث قرار گرفت.در کنار این دو عامل اساسی،عوامل دیگری نیز وجود دارند که باید به آنها توجه شود از جمله،سرعت عمل و توانایی تست زنی،نشستن در جلسه کنکور و تقسیم زمان برای دروس،میزان استراحت و تغذیه،شرایط و امکانات محیطی برای روزهای آخر و…. هدف از بیان این نکات آن است که شما آگاهانه پیش بروید و بر روی تمامی عوامل ممکن تسلط داشته باشید.وسواس چیز خوبی نیست ولی دقت و فراخ اندیشی چیز دیگری است شما بایستی مدام به رشد و پیشرفت خود نظارت داشته باشید وبا تمام قواسعی کنید فردی زرنگترشوید.احتیاط کنید که در دام عذرو بهانه وتوجیه تراشی گرفتار نشوید.شمابدون غالب شدن به خودنمیتوانید فاتح دیگران باشید.

کلید

مجموع آمادگیهای تان را به دقت و با حوصله ارزیابی کنید تا بر اوضاع خود آگاهی و تسلط داشته باشید.

کنکوریهای آزمایشی جامع یکی از روشها و ملاکهایی که میتواند تا حدی مجموع آمادگیهای شما را برآورد نماید،شرکت در کنکورهای آزمایشی جامع – کنکورهای مشابه کنکور اصلی وشامل همه دروس – است.یک نکته در این جا حائز اهمیت میباشد. اگرچه ممکن است شرکت درچند کنکورآزمایشی برای تعدادی از دانش آموزان آماده، مؤثر و مفید باشد اما برای تعداد دیگری میتواند آفتهایی هم داشته باشد.همهی کنکوریها باید بپذیرند که هیچ جلسه کنکوری،جلسه کنکور واقعی نمیشود و لذا هر قدر هم شرایط محیطی جلسات کنکور آزمایشی مشابه کنکور واقعی باشد باز هم با آن متفاوت خواهدبود.دانش آموزی ممکن است به دلیل سهل انگاری درکنکورهای آزمایشی نتایج درحدانتظار کسب نکند.دانشآموز دیگری ممکن است به دلیل جدی نبودن شرایط جلسه کنکور آزمایشی و سطح پایین اضطراب، نتیجهی خوبی کسب کرده و آن را نتیجهی واقعی خود تصور کند،ودانش آموزی هم چون هنوز مجموع آمادگیهای خود را خوب برآورد و ارزیابی نکردهاست،شایدنتایج ضعیفی به دست آورد.در هرحال،کنکورهای آزمایشی جامع ملاک خوبی برای محک زدن است اما کافی نیست ونمیتوان صرفا بر مبنای آن قضاوت کرد.توصیه کلی این است که دراین مورد افراط نشود،البته اگرتبلیغات آموزشگاهها ومؤسسات کنکوری اجازه دهند!

کلید

بعد از ایام عید برای ارزیابی مجموع آمادگیها،فقط شرکت در یکی دو کنکور آزمایشی جامع توصیه میشود.

تست زنی

 برای کسب مهارت در تستزنی تواناییهای مختلفی مورد نیاز است:

توانایی مشاهده و سرعت عمل،توانایی تمرکز حواس و دقت،توانایی استنباط و درک مطالب،و توانایی مربوط به فنون تست زنی که شامل یک سری فنون کلی و یک سری فنون خاص برای درسهای متفاوت است.در این جا دو نکته یادآوری میشود اول رکوردگیری در تست زنی است.وقتی تست میزنید حتما زمان بگیرید واین زمانها را در دفعات بعدی با هم مقایسه کنید.مثلا شما بایدبدانید که 30 سؤال ادبیات را به طور متوسط درچه مدت زمانی پاسخ میدهید وبه همین ترتیب در دروس دیگر. دوم فاصله بین مطالعه درس و تستهای مربوطه است.نباید بلافاصله بعد از مطالعه یک موضوع تستهای آن را بزنید.حتما یک فاصله 3 – 2 2روزه بین مطالعه درس وپاسخ به تستهای آن باید رعایت شود.

کلید

تواناییهای لازم برای افزایش مهارت تستزنی را بشناسید تا بتوانید آنها را تقویت نمایید.

آماده سازی مقدمات مرحله آخر

40 روز قرنطینه اختصاص دهید،از الان باید مقدمات آن رافراهم کنید .ساعات - اگر قصد دارید دربرنامهی کاری خودمرحلهی آخر را به دورهی 45 مطالعه خود را باید به حداکثر ممکن برسانید.آخرین موارد ضعف را شناسایی و مرور کنید.خود را به این که مدت زمان زیادی در مکانی ثابت بمانید عادت دهید.هماهنگیهای لازم را با اعضاء خانواده ودیگران انجام دهید. برنامه استراحت و برنامه غذایی خود را به نظم کامل درآورید.اگر از کلاس و یا دبیر خصوصی بهره میگیریدسعی کنید تا قبل از این دوره تمام شود.بعضی از دانش آموزان کنکوری حتی تا روز آخر هم معلم دارند و با توصیه ها و کلیدهایی که در لحظات آخر از دبیران میگیرندسرجلسهی کنکور حاضر میشوند.زرنگی شما به این است که همه کارهایتان را تا قبل از مرحلهی آخر انجام داده باشید و در این مرحله،خودتان کار کنید.

40 روز آخر در واقع - روزهای آخر فرصت خوبی برای آموزش نیستند.نه ایام عید ونه هیچ مرحلهی دیگری فرصت طلایی نیستند. 45 فرصتهای طلایی هستند به شرطی که از آن خوب استفاده شود و این فرصت در مسیر کلاس با آمدن و رفتن معلم خصوصی تلف نشود.

کلید

40 روزهی آخر کنکور حداکثر استفاده را ببرید. - با تمهید همهی مقدمات و با یک برنامهریزی دقیق و آگاهانه از فرصت طلایی 45

نتیجه گیری

  1. مجموع آمادگیهای تان را به دقت و با حوصله ارزیابی کنید تا بر اوضاع خود آگاهی و تسلط داشته باشید.
  2. بعد از ایام عید برای ارزیابی مجموع آمادگیها،فقط شرکت در یکی دو کنکور آزمایشی جامع توصیه میشود.
  3. تواناییهای لازم برای افزایش مهارت تستزنی را بشناسید تا بتوانید آنها را تقویت نمایید.
  4. با تمهید همه ی مقدمات و با یک برنامهریزی دقیق و آگاهانه از فرصت طلایی 45 - 40 روزه ی آخر کنکور حداکثر استفاده راببرید.


نویسنده: صحبت اله حکمتی |
یکشنبه 1388/03/03 |

نقش باورها در موفقیت شما در کنکور

نقش باورهاوتفکرمنطقی

آیا میتوان احتمال موفقیت را تعیین کرد؟

بلی! به شرطی که معلوم باشدچه قدربه خودتان اطمینان داریدوچه قدرخود را باورکردهاید.شمامیتوانیدبراساس ارزیابیهای خود ازآمادگیهای دروس و با حساب دو دوتا چهارتا،احتمال قبولی و موفقیت خود را درامتحانات و یا کنکور تشخیص دهید.به راستی چه قدرخودرا باوردارید؟

باورها نیاز به تفکرمنطقی هم دارند،اگرازتفکرمنطقی برخوردار باشید و واقعیتها را آن چنان که هست،ببینید و بپذیرید، راحتترخواهیدبود. این بدان معنانیست که اصلا اضطراب نخواهی داشت،بلکه میتوانید اضطراب خودتان را تعدیل وکنترل کنید.ادامهی تفکر منطقی، منجر به شکل گیری باورهایی پایدار و پویا خواهدشد.این همه اصرار براصلاح نگرشها،تفکرمنطقی و رسیدن به باورهایی درزندگی،بی دلیل نیست،باورکنید!

قدرت باورها

نمیگوییم به خودتلقین کنیدکه دربهترین رشته قبول خواهیدشد،ولی تاکیدمیکنیم حداقل به اندازهای که کارکردهاید، به خود باورداشته باشید راحت ومنطقی بپذیریدکه این قدرکارکردهاید و زحمت کشیدهاید و تا این حد لیاقت وحق شماست.نه خودراکمترببینید و نه متوقع باشید. بزرگان به اهمیت نقش باورها درزندگی تاکید فراوان داشتهاند.خودباوری یعنی پذیرش خود،یعنی قبول واقعیتها،یعنی کنارگذاشتن تردیدها و دودلیها،یعنی تسلط برخود،و نتیجهی همهی اینها،یعنی آرامش. عجله نکنید.دست وپایتان راگم نکنید.درشک وتردیدنباشید. اضطرابتان راکنترل کنیدومراقب روجیه خودتان باشید. شایداین جمله معروف امام خمینی(ره)راشنیده باشیدکه: اساس همه ی امورباورانسان است. نمونه هایی ازاین قبیل زیاد داریم.آنتوان چخوف هم میگوید: انسان همان چیزی است که باوردارد.اینهاجملاتی رویایی نیستند،بلکه عین واقعیت هستند.شنیدهاید و دیدهایدکه درمسابقات حساس ورزشی از جمله بازیهای فوق العاده مهم فوتبال،بازیکنان به دلیل ترس از نتیجه ی بازی،دچاراضطراب ودلهره شدیدمیشوند.مربیان کارآمد وباهوش سعی میکنند با روشهای ممکن،اضطراب بازیکنان راکنترل کرده وخودباوری رادرآنها تقویت نمایند.شماهم بایدنقش این چنین مربیانی را برای خودایفاکنید.

کلید

به تواناییهاوآمادگیهای خود،باورداشته باشید. قدرت شکها آدم شکاک به جایی نمیرسد.اگرشماکسی هستیدکه برای قدم به قدم فعالیتهاوبرنامههایتان دچارشک وتردیدمیشوید، بایددرمورداحتمال موفقیت خودتان هم شک کنید.ضعیف کارکردهاید،بپذیریدکه بایدبه اندازه کارتان بهره ببرید.قوی کارکردهاید،چرانبایدبه چیزی که استحقاقش رادارید،نرسید؟چرا این همه شک،این همه تردیدودودلی.شماکارتان راکردهاید، به خدا توکل کنیدوباقی چیزهاومصلحت خودرا به او واگذارکنید .همان گونه که باورها،قدرت عظیمی درایجادانگیزه دارند، شکها هم،درمقابل انگیزههارا تحلیل میبرند.بدترین زمان برای شک وتردید،همین زمان ها هستند،یعنی وقتی که میخواهید کارمهمی انجام دهید.اصلاآن قدر وقت نداریدکه بخواهیدشک کنید.شکها فقط زمان را تلف خواهند کرد.اگرامروز به خاطر شک، برنامه وروش خودراتغییردادید،ازکجامعلوم چندروز وچندهفته بعد دوباره شک نکنید.

شکسپیرمیگوید:تردیدها به ماخیانت میکنند ما را ازکوشش برحذرمیدارندوازپیروزیهایی که به احتمال زیاد نصیب ما خواهند شد،محروم میسازند.

کلید

به شکهاوتردیدهازیادمیدان ندهیدبه خصوص وقتی داریدبه پایان کارنزدیک میشوید.

قدرت شانس کسانی که باورهای ضعیفی دارندوبه شکهای خود زیادمیدان میدهندوخودرا باشانس واقبال دلخوش میسازند.واگذارکردن نتیجه ی کاربه شانس،نوعی رفع مسؤلیت و در واقع بی مسؤلیتی است.اصلا اعتقادبه شانس،یعنی شک داشتن به موفقیت، یعنی ترس ازمبارزه ویعنی عدم توانایی درکنترل اوضاع.ترسونباشید،متزلزل نباشید،سر رشتهی امور را ازدست ندهید.به تواناییهای خودتان تکیه کنید.

کلید

به هیچ وجه احتمال موفقیت خودتان رادرامتحانات وکنکوربه شانس واقبال واگذارنکنید.

منفی اندیشی نگاه منفی نسبت به حوادث ورویدادهای زندگی،اگرچه تاحدی ویژگیهای عمومی انسانهامحسوب میشود،ولی درتعدادی از افراد بیشتر است. اصولابعضیها آدمهای بدبینی هستندوشایدبه  تعبیردرستتر،یادگرفتهاندکه بدبین باشند.انسانهای بدبین، بیش ازحدمنفی اندیش بوده و همیشه به دنبال جمعآوری اطلاعات وشواهد و دلایلی برای احتمال عدم موفقیت خود هستند.شماجزءکدام دسته هستید؟

از نظرتیپ شخصیتی،خودتان را آدمی خوشبین یابد بین ارزیابی میکنید؟کنکوریهای بدبین بیشتردنبال عوامل کاهنده روحیه میروند.واقعا چه دلیلی داردکه مثل یک کارآگاه دنبال شواهدباشیدوبالاخره به خودتان ثابت کنیدکه موفق نمیشوید!

کلید

منفی اندیشی درکنکورمساوی است باکمترین احتمال نتیجهگیری وموفقیت.

پر برنامگی یکی ازاشتباهات خطرناک کنکوریها،پربرنامگی وشلوغ کاری است.این خطربه  خصوص،دانش آموزانی راتهدیدمینمایدکه فکرمی کنندعقب مانده اند ویا کسانی که خیلی هیجانی واحساساتی هستند.دانش آموزانی هستندکه حتی تا آخرین فرصتهای باقیمانده،کلاس میروند،معلم خصوصی دارند،کتاب میخرند،به دنبال تستهای این دبیروآن دبیرمیگردند،تنها درس میخوانند،گروهی درس میخوانند،شبهاتا دیروقت بیدارمی مانندوسعی میکنندصبح ها خیلی زود ازخواب برخیزندو…، اینها بالاخره با هول و هراس به روز آخرو جلسه کنکورمیرسند.روند منطقی برنامه یک دانشآموزکنکوری،ایجاب میکندکه ازوقت خود استفاده ی بیشتروبهترببرد،نه این که آن رابا تنوع وشلوغ کاری هدردهد.پربرنامگی درچنین روزهایی،نشانهی برنامگی و آشفتگی است.کسانی که برنامهی روزانهی خود را پراز موضوعات کاری مختلف میکنند، از نظم ذهنی خوبی برخوردار نیستند و به طورحتم به کمک نیازدارند.اگرچنین وضعیتی دارید،برای کاهش موضوعات کاری تلاش کنید،درست نیست که با یک دست چندهندوانه بردارید!

کلید

تنوع وحجم زیادبرنامهها،نشانهی خوب کارکردن نیست،بلکه بیانگربی نظمی ذهنی است.

منطقی اندیشی درمقابل منفی اندیشی،نمیگوییم مثبت اندیش باشید،ولی بایدمنطقی باشید.اگرمنفی اندیش فقط دنبال شواهدمنفی است، نمیگوییم شما هم فقط به دنبال عوامل مثبت باشیدوهمه چیز را خوب ببینید.مامنطقی اندیشی را توصیه میکنیم.یعنی به همان اندازه که به نکات منفی توجه داریدبه نکات مثبت نیزباید بیاندیشید.همان گونه به شواهدونشانه های عدم موفقیت فکرمیکنیدبه شواهدونشانههای موفقیت نیزتوجه داشته

باشید.اگراحتمال میدهیدکه قبول نمیشوید،برای احتمال قبولی هم درصدی درنظربگیرید.

هیچ عاملی درکنکور،مانندداشتن افکارونگرشهای منفی به عنوان ترمزموفقیت عمل نمیکند.این نکته در روزهای آخرنقش بیشتری دارد.پس خیلی مواظب افکار،نگرشهاوروحیهی خودباشید.

کلید

به اندازهای که به احتمال عدم موفقیت خودفکرمیکنید،به احتمال موفقیتتان نیزبیاندیشید.

نتیجه گیری

  1.  به تواناییهاوآمادگیهای خود،باورداشته باشید.
  2.  به شکهاوتردیدهازیادمیدان ندهیدبه خصوص وقتی داریدبه پایان کارنزدیک میشوید.
  3.  به هیچ وجه احتمال موفقیت خودتان رادرامتحانات وکنکوربه شانس واقبال واگذارنکنید.
  4.  منفی اندیشی درکنکورمساوی است باکمترین احتمال نتیجهگیری وموفقیت.
  5.  تنوع وحجم زیادبرنامهها،نشانهی خوب کارکردن نیست،بلکه بیانگربی نظمی ذهنی است.
  6.  به اندازهای که به احتمال عدم موفقیت خودفکرمیکنید،به احتمال موفقیتتان نیزبیاندیشید.


نویسنده: صحبت اله حکمتی |
یکشنبه 1388/03/03 |

مدیریت زمان قبل و حین کنکور

مدیریت زمان دریک تعبیرساده یعنی:توانایی اداره ی زمان.

بحث مدیریت زمان فقط به کنترل زمان وافزایش ساعات مطالعه اختصاص ندارد،بلکه آن به هرچیزی که منجربه افزایش بهرهوری مطالعه شودارتباط دارد،ازجمله:اصول وراهبردهای مطالعه،روشهای برنامه ریزی،وحتی آمادگیهای روانی. بنابراین توجه داشته باشیدکه فقط این فصل،مختص به مدیریت زمان نیست وسایرفصول این بخش وبسیاری ازمباحث دیگرکتاب نیز،به نوعی بامدیریت زمان ارتباط دارند.

درست درس خواندن اگرزیاددرس بخوانید،امادرست نخوانید،یعنی زمان راکشتهاید!درست درس خواندن مساوی خواهدبودباحداکثراستفاده اززمان موجود،واین یعنی بهرهوری ساعات مطالعه.دراین باره،عوامل زیادی رامیتوان نام بردکه به هرکدام درجای خود اشاره خواهدشد.اگرنمیتوانیدازساعات مطالعه خوداستفاده مطلوب راببرید،بایدبه دنبال عوامل ودلایل آن بگردیدوهیچ دلیلی نبایدموجب فرارشما ازاین واقعیت شود،چراکه عملا زمان شمابدون استفادهی مفیدتلف خواهدشد.

دانش آموزانی که نمیتوانندخوب درس بخوانند،با ارتباط دادن مشکل خودبه عوامل بیرونی  مانندکمبودامکانات،ضعف تدریس دبیران،کم بودن زمان و…،عملاازپذیرش این واقعیت که مشکل اصلی به خودآنهاوانگیزههایشان مربوط است،فرارمیکنند.

کلید

درست درس خواندن یامطالعهی بهینه،یعنی استفاده کامل اززمان موجودبرای درک وفهم مطالب. خروج ازبن بست افزایش ساعات گاه دانش آموزان به قدری دربارهی افزایش ساعات مطالعه اصراروتمرکزدارندکه مساله مهمتراستفاده بهینه ازساعات مطالعه به فراموش سپرده میشود.یادتان باشدکه شمادرمسابقهی رکوردگیری افزایش ساعات شرکت نکردهایدواین که کسی ساعات بیشتری راصرف مطالعه کند،لزومابه معنای پیشرفت نخواهدبود. افزایش ساعات مطالعه بایدروندی تدریجی ومنطقی داشتهباشدودرکنارآن بایدنحوهی استفاده مطلوب وبهینه اززمان نیزبایدموردتوجه جدی باشد.هستند دانش آموزانی که روزانه 5 - 4ساعت مطالعه می کنند ولی به اندازه یک ساعت استفاده می برند ودرمقابل دانشآ موزانی که یک ساعت مطالعه میکنندولی ازهمه ی آنها کاملا بهره می گیرند.بنابراین هنردرس خواندن شما به زیاد خواندن نیست واگردانش آموزی به این نکته توجه نکند ممکن است دچارخود فریبی شود.

کلید

اگرافزایش ساعات مطالعه مهم است،استفاده بهینه ازاین ساعات مهمتراست.

فضای ذهنی

اگرکاری برای انسان مهم باشدخودبه خودقسمت عمدهای ازفضای ذهنی اورا اشغال خواهدکرد.کسی که درس میخواندامابه فکردرس خواندن نیست،درواقع کاری راجدی نگرفتهاست.معنای واقعی(اهمیت درس خواندن)این است که حداقل قسمت قابل توجهی ازفضای ذهنی به آن اختصاص یابد.

اگربرای کنکوردرس میخوانید،چه حجمی ازاشتغالات ذهنی شمارابه صورت واقعی ونه کاذب کنکورتشکیل میدهد؟به عبارت خودمانیتر، چقدرکنکوری فکرمیکنید؟چقدرجوّکنکورشماراگرفتهاست؟شایدطرح این موضوع برای خیلیهاعجیب باشد،امابایدبدون تعارف بگوییم، دانش آموزانی هستندکه برغم  ادعا،عملابیشترشعارمیدهندوکنکوربه دلایل خودآگاه وناخودآگاه واقعااصلیترین مشغلهی ذهنی آنان نیست. وقتی کاری برای انسان مهم باشد،اوباتمام وجودجذب آن میشود.

باملاکهایی میتوانیدتشخیص دهیدکه شماچقدرفضای درس خواندن یاکنکورقرارگرفتهایدوتاچه حد دراین موضوع جدی هستید.

- چقدربه مسائل حاشیهای فکرمیکنید؟

- موقع درس خواندن چقدرجذب مطالعه میشوید؟

- به هنگام مطالعه،چقدردچارحواسپرتی میشوید؟

- مطالعه شماتاچه اندازهای هوشیارانه است؟

- آیاهنگام مطالعه،زودخسته میشوید؟

- چقدردربرنامههایتان جدی هستید؟

- نگاه شمابه ایام درس خواندن چگونه است؟

- نگاه شمابه ایام کنکورچگونه است؟ اجباری یااختیاری؟

متاسفانه برحسب عادت،دانش آموزان هرچه به امتحانات یاکنکورنزدیکترمیشوند،تازه متوجه حساسیت موضوع شده وسعی میکنندخودرا درفضای آن قراردهند.این عادت ماست که کارها رادردقیقهی 90 انجام میدهیم،لذادرموردامتحانات وکنکورهم درشرایط بحرانی وروزهای پایانی،حساسیت موضوع برایمان بیشترمیشود. بنابراین،یک عامل مهم درمدیریت زمان این است که درک ما ازدرس خواندن وکنکورچیست؟وچقدرفضای ذهنی ما درجهت درس خواندن یاکنکورقرارگرفتهاست؟

کلید

دانش آموزی که میخواهدجدی باشد،بایدهرچه سریعترخودرادرفضای درس خواندن یاکنکورقراردهدوازمشغلههای ذهنی حاشیهای وغیرضروری اجتناب کنند.

نتیجه گیری:

  1.  درست درس خواندن یامطالعهی بهینه،یعنی استفاده کامل اززمان موجودبرای درک وفهم مطالب.
  2.  اگرافزایش ساعات مطالعه مهم است،استفاده بهینه ازاین ساعات مهمتراست. مديريت زمان
  3.  دانش آموزی که میخواهد جدی باشد،بایدهرچه سریعترخودرادرفضای درس خواندن یاکنکورقراردهدوازمشغله های ذهنی حاشیهای وغیرضروری اجتناب کند.


نویسنده: صحبت اله حکمتی |
یکشنبه 1388/03/03 |

هدف یابی در کنکور

هدف شما ازدرس خواندن ویاشرکت درکنکورچیست؟

آیا به اهمیت این پاسخ آگاهی دارید؟

آیامیدانید نوع هدف تاچه حد درمسیرفعالیت تاثیردارد؟

آیاهدفی که انتخاب کردهاید،منطقی است؟

جالب است بدانیدکه بعضی ازهدفها،اضطرابزاهستندوبیش ازآن که عامل تلاش باشند،به صورت مانع حرکت،عمل میکنند.یک بعد بسیار مهم اهداف وانگیزهها،تاثیرآنهادرتمرکزحواس وافزایش عملکرداست.به شماتوصیه میکنیم،به اهدافتان باحوصلهی بیشتریبیندیشید،بر روی اهداف دوباره تمرکزوتوجه کنیدواگرلازم بودآنهاراموردبازنگری قراردهید.

ابهام درهدف

سعی کنیدهیچگاه دراهداف خوددچارسردگمی وابهام نشوید.میدان درس خواندن وکنکوررابه عنوان نمونه ای ازعرصه های زندگی تصورکنید.

انسان جدی درهمه ی کارهایش جدی است،اما انسان ابهامگرا،افت وخیززیادی دارد.برای یکبار هم که شده،خودرادرمعرض قراردهیدوببینید درکاری که برایتان مهم است،چقدرجدی هستید.روشنی وارزشمندی هدف،مستلزم جدی بودن است.اگردراهداف وانگیزه هایتان دچارشک وابهام میشویدبه احتمال زیاداهدافتان بیش ازآنکه درونی باشندبه عوامل بیرونی بستگی دارند. به عبارت سادهتر،به جای آنکه ازخوددرس خواندن ویادگیری لذت ببرید،بیشتربه خاطرعواملی چون،جایزه وپاداش،جلب رضایت والدین و اطرافیان،گرفتن مدرک وغیره فعالیت میکنید.این عوامل بدنیستندوتاحدی هم وجودشان لازم است ولی تاثیرآنها،هیچگاه به پای انگیزههای درونی نمیرسد.

کلید

هیچگاه به خودتان اجازه ندهیدبا اهداف مبهم حرکت کنید.اهداف روشن منطقی،چراغ راه هستند. رضایت به حداقل بعضیهاچون حوصلهی تلاش ندارند،هم درفعالیت وهم درنتیجه،به حداقل رضایت میدهند.اینان بیشتربه دنبال شانس واقبال هستندواین که بالاخره شایددری به تخته بخوردویک جوری قبول شوند.متاسفانه این دسته،همیشه دنبال راههای درروهستند.مثلادردوران دبیرستان، هستند دانش آموزانی که با آرزو وخیال درس میخوانند! دل بستن به این که سؤالات امتحان آسان باشد،بتوان سرجلسه تقلب کرد،حداقل نمرهی قبولی کسب شود،و…نمونه هایی ازافکارسهل انگارانه وغیرمنطقی هستند.درکنکورها هم نمونههای چنین افکاری دیده میشود.مثلا چگونه پاسخنامهی کنکور راعلامت بزنید تاحداقل نتیجه رابگیرید،برای آنان سوژهی جالبی محسوب میشود.آنهاحتی درصدی هم برای احتمال اشتباه درکامپیوترهای علامت خوان درنظرمیگیرند.آنها هم چنین ازدبیران وکسانی که فقط کلیدهاوکلیشه هارا برای علامت زدن گزینه های آموزش دهند،استقبال می کنند.درشرایط فعلی کنکوروفضای رقابتی شدید،کسانیکه به حداقل ها رضایت میدهندنبایدمنتظرکسب نتیجه باشندبه خصوص این که آنها درارزیابی وموقعیت وتواناییهای خودهم دچاراشتباه میشوند.شنیدهاید دانشآموزی که فکرمیکنددر امتحان نمرهی 10 میگیرد،معمولانمرهای کمترازپیش بینی خودخواهدگرفت.

کلید

حضور باری به هرجهت برای درس خواندن و به خصوص درکنکور،وکسب نتیجه را به شانس وعوامل دیگر واگذارکردن، سادهاندیشی وانکار واقعیت است.

دلیل حضور

علت حضورشمادرمیدان کنکورچیست؟آیا باپای خودتان وارد این عرصه شدهایدیا دیگران شمارابه میدان هل

داده اندومواضب تان هستندکه از میدان فرارنکنید؟! اگردراین موردشک داریدخودرابایک ملاک میتوانیدارزیابی کنید.چقدربرای کنکورسرمایه گذاری کرده اید؟ به عبارت دیگر،هدف وانگیزهی شماچقدرباتلاشهایتان تطابق دارد؟آیابه اندازهی حرفهایتان جدی هستند؟ اگراحساس کردید حضورشما درکنکوربیش ازآن که برای خودتان مهم باشد،برای دیگران مهم است ویاصرفابه این دلیل درکنکورحضورداریدکه دیگران هم این کاررا میکنند، همین امروزرویهی خودراتغییردهید.هیچ عاملی اعم ازجوّزندگی،انتظاراطرافیان،تبلیغات وسایرشرایط نبایدشمارابه این مسیرکشانده باشد.بایدخودتان آگاهانه قدم به میدان کنکوربگذارید.

کلید

کنکورمیتواند فرصتی باشدبرای محک زدن خودتان در زندگی واین که چقدربرای اهدافتان ارزش قائلید وبرای آن سرمایه گذاری عملی میکنید. قبولی صددرصد خیلی ازدانش آموزانی که انگیزههای بالاوآمادگیهای درسی خوبی دارند،هدف خودرادرکنکور،قبولی صددرصدقرارمیدهند.بسیاری ازدانش- آموزان دیگرهم میخواهندبه هرنحوممکن قبول شوند،حتی اگرشده رشته ی پایینتر،دوست دارندبلاخره درپایان کارمهرقبولی درپیشانی آنها هم بخورد.اگرناراحت نمیشویدبایدبگوییم که چنین هدفی،هدف منطقی نیست،این،ازجمله اهدافی است که ایجاداضطراب میکند. شمادرحین فعالیت وتاقبل ازکنکورفشارروانی زیادی رابایدتحمل کنیدکه نتیجه ی آن اضطراب غیرقابل کنترل است علاوه برآن،اگرهدف را موفقیت حتمی قراردهیدوبه آن نرسید،لطمه ی زیادی می خورید.

کلید

اگرهدف تلاشهای خودراموفقیت حتمی قراردهیدبایداسترس واضطراب ناشی ازآن راهم بپذیرید. منطقی ترین هدف چه چیزی بایدهدف قرارگیرد؟بهترین ومنطقیترین هدف چیست؟آیامیتوان هدفی انتخاب کردکه کمتراضطرابزاباشد؟

هدف راحداکثراستفاده ازتواناییهای خودتان قراردهید.اگرهدف حداکثراستفاده ازتواناییهاوقابلیتهاباشد،هم تلاش وهم شکست و پیروزی،معنای دیگری پیدامیکنند.کسی که به جای فرار ازواقعیتهاو ارتباط دادن دلایل شکست وپیروزی به عوامل بیرونی،برتواناییهای خودتمرکزمیکند،درواقع انتظاراتش را ازخودش بالامیبردوسعی می نماید بیشترکوشش کند.فرض کنیدهمین امروزامتحانات پایان سال تحصیلی ویاکنکورتمام شده است وشمابعد ازآزمون منتظراعلام نتیجه هستید.معمولادرچنین شرایطی،انسان فرصتی پیدا می کند تا نگاهی به پشت سربیندازدوببیندچه کردهاست وچه اتفاقاتی افتاده است؟فرض کنیدامروزهمان روزاست.به جای آن که درچنین روزی این کاررا انجام دهید،همین الان نگاهی به گذشته وحال خودبکنید.به این سؤال همیشگی پاسخ دهید: چقدرازتواناییهای خوداستفاده کردهاید؟

گذشته رانمیتوان عوض کرد،ولی شماهنوزفرصت دارید!

اگرهدف را حداکثراستفاده ازتواناییهای خودتان قراردهیدشما در واقع وارد میدانی میشویدکه حریف مقابل خودتان هستید.به جای ایراد گرفتن به درو دیوار،اول سعی کنیدتکلیفتان راباخودتان روشن کنید.به جای آن که بعدازامتحانات یاکنکورتاسف بخوریدکه چراهمهی تلاشتان رانکردهاید،هم اینک هم کمربندهاراسفتترببندیدوبه جای سپردن احتمال موفقیت،به حوادث وشانس منطقی وواقعبینانه حرکت کنید.چنین هدفی به شماکمک میکند اضطراب را با تلاش کنترل نمایید.یعنی بپذیریداگربیشترفعالیت کنید،ازخودتان راضیترخواهی دبود و این، یعنی کاهش اضطراب.درهرحال،یادآوری میکنیم که نوع هدف درهمهی ابعادفعالیت وتلاش شماتاثیرمیگذارد.

کلید

به جای هرهدفی،هدف راحداکثراستفاده ازتواناییهای خودتان قراردهیدتاهم برای تلاش انگیزهی بیشتری داشته باشدوهم بتوانیدبه شکست وپیروزی منطقی ترنگاه کنید.

نتیجه گیری

1.      هیچگاه به خودتان اجازه ندهید با اهداف مبهم حرکت کنید.اهداف روشن منطقی،چراغ راه هستند.

2.   حضورباری به هرجهت برای درس خواندن وبه خصوص درکنکور،وکسب نتیجه رابه شانس وعوامل دیگرواگذارکردن، ساده اندیشی وانکار واقعیت است.

3.    کنکورمیتواند فرصتی باشدبرای محک زدن خودتان درزندگی واین که چقدربرای اهدافتان ارزش قائلیدوبرای آن سرمایه گذاری عملی می کنید.

4.       اگرهدف تلاشهای خود را موفقیت حتمی قراردهیدبایداسترس واضطراب ناشی ازآن راهم بپذیرید.

5.    به جای هرهدفی،هدف راحداکثراستفاده ازتواناییهای خودتان قراردهیدتاهم برای تلاش انگیزه ی بیشتری داشته باشد وهم بتوانید به شکست وپیروزی منطقی ترنگاه کنید.

 



نویسنده: صحبت اله حکمتی |
یکشنبه 1388/03/03 |

ارزیابی و بازنگری آمادگی برای کنکور

فرصتی برای ارزیابی و بازنگری

بسیاری ازمواقع وقتی فرصتی برای ماپیش میآیدکه تجربهای را دوباره تکرارکنیم و کاری راکه قبلا انجام دادهایم بار دیگر نیرانجام دهیم، درفرصت جدیدآن کار را با دقت و ارزیابی بیشتر انجام میدهیم.اما درکارهای زیادی از جمله کنکور چنین فرصتی پیش نمیآید،مگربرای کسانی که دو سه سال برای کنکور کنارگذاشته باشند! فرض کنیم کنکورامسال تمام شده و فرصتی دیگریرای طی این مسیرپیدا کردهاید دراین صورت چه اصلاحاتی در برنامهی فعالیت خود ایجاد میکنید.به جای آن که حسرت اشتباه امروز را فردا بخوریم،بیاییدباکمی حوصله وآگاهی،همین امروزبه ارزیابی وبازنگری وضعیت خود بپردازیم. به طورحتم این ارزیابی و بازنگری شمادر ادامه روند برنامه یاری خواهدبود.

ارزیابی درسی

باتوجه به برنامهی کاری پیش بینی شده،الان ازنظرآمادگیهای درسی درچه وضعیتی هستید؟

اگر دانش آموزپیش دانشگاهی هستید آیا بر مطالبی که امسال خوانده اید تسلط کامل دارید؟

باز هم توصیه می کنیم به جای این که بر مرور دروس اصرارداشتهباشید به عیبشناسی و رفع اشکال اهمیت بیشتری دهید. این که مجموعه دروس رابتوانیدچند بار مرور کنید شاید جالب باشد، اما وقتی ارزش دارد که بر دروس مسلط بوده و اشکالی نداشته باشیدویاحداقل اشکال را درهردرس داشته باشید.مثل کسی نباشیدکه کتاب رادردست گرفته و به سرعت میخواند اما بعد از مطالعه چند صفحه،تازه متوجه میشودکه چیز زیادی یاد نگرفته است.شما هم به زیاد خواندن و دوره کردن پی در پی درسها اصرار نداشته باشید.بسیاری از  دانش آموزان از همین سرعت درکارلطمه می بیند. حتی اگر زمان کم باشد باز شناخت ضعف و رفع اشکال اولویت اول است.

کلید

سعی کنید در اولین فرصت بعدازایام عید،به ارزیابی و بازنگری آمادگیهای درسی اقدام نموده و بر اساس آن روند برنامه را اصلاح کنید.

نتایج ارزیابی درسی

اگر با ارزیابی وضعیت درسی خود اقدام کنید شاید ضرورت بازنگری را هم احساس نمایید.در این صورت توجه به نکات زیر میتواند مفیدباشد.

- مطلقا و به هیچ وجه درسی را با دلیل مشکل بودن و یا داشتن اشکالات زیاد در آن کنارنگذارید. اگر در درسی ضعیف هستید و فرصت جبران

کامل ضعفها را ندارید به هرحال بپذیریدکه وضعیت شما همین است،اما اولا تا حد امکان بکوشید که خود را بالا بکشید و ثانیا به خودتان اجازه ندهید که آن را کاملا کنار بگذارید.

- رفع اشکال مبحثی،درفرصت موجودمیتواند بسیارمؤثر باشد،به شرطی که این مهارت را داشته باشیدکه بتوانید تشخیص دهید واقعا درکدام مباحث نیازبه کاربیشتری دارید.در صورت لزوم میتوانید ازدبیران خود کمک بگیرید.

- اگرفرصتی برای مرور دروس دارید باید بدانید که مروربه زمانی کمتر ازمطالعه ی بار اول نیاز دارد.اگرمثلا موضوعی را در بار اول با پنج ساعت مطالعه یاد گرفتهاید و برای مرور آن نیز دوباره پنج ساعت وقت صرف کنید،معنایش این است که یا بار اول با حوصله نخواندهاید و یا در فهم مطالب مشکلات جدی دارید.

کلید

براساس نتایج ارزیابیهای درسی،میتوانید تصمیمات آموزشی متناسب و لازم را اتخاذ نموده و برنامه را مورد بازنگری قرار دهید.

ارزیابی انگیزشی

آیا دست و دلتان به کارمیرود؟

آیا میتوانید وضعیت روانی خود را از الان تا روزکنکور ارزیابی و پیش بینی  نمایید؟

حدس میزنید این روزها را راحت و آرام پشت سرخواهید گذاشت؟  

آیا احتمال میدهید که اضطراب و نگرانی شما روز به روز بیشترشود؟

آیا فکرمی کنیداگر اضطراب شما افزایش پیدا کند میتوانید آن را کنترل کنید؟

آیا به راهها و روشهای کنترل اضطراب فکر کردهاید؟

 درنهایت آیا بر اوضاع روانی خودآگاهی وتسلط دارید؟

دانش آموزانی که در کنکور سال قبل و یا سالهای قبل شرکت نموده اند تجاربی در این باره دارند و اگر از این تجارب درسهای خوبی گرفته باشند میتوانند آمادگیهای روانی خود را تا روز کنکور به نحو مطلوبی افزایش دهند. متاسفانه بیشتر دانش آموزان کنکوری اعم از کسانی که بار اول در کنکور شرکت میکنندو کسانی که قبل این تجربه را داشتهاند؟به اندازهای که به مسائل درسی اهمیت میدهند، به آمادگیهای روانی و مسائل انگیزشی خود توجه نمیکنند در روزهای آخر از همین ناحیه آسیب میبینند.ارزیابی آمادگیهای روانی توسط خودتان یا با کمک مشاوران،بیش از آن که فکرمیکنید اهمیت دارد.

کلید

بعداز ایام عید،آمادگی های روانی خودتان را برای ایام باقیمانده تا روز کنکور به طور جدی مورد ارزیابی و بازنگری قرار دهید.

نتیجه گیری

  1.  سعی کنید در اولین فرصت بعدازایام عید،به ارزیابی و بازنگری آمادگیهای درسی اقدام نموده و بر اساس آن روند برنامه را اصلاح کنید.
  2.  براساس نتایج ارزیابیهای درسی،میتوانید تصمیمات آموزشی متناسب و لازم را اتخاذ نموده و برنامه را مورد بازنگری قرار دهید.
  3.  بعداز ایام عید،آمادگی های روانی خودتان را برای ایام باقیمانده تا روز کنکور به طور جدی مورد ارزیابی و بازنگری قرار دهید.


نویسنده: صحبت اله حکمتی |
یکشنبه 1388/03/03 |

فنون تست زنی

فنون تست زنی،یکی ازمهارتهای لازم دردوران دبیرستان وبه خصوص کنکوراست.تسلط برتست زنی درموفقیت کنکورتاثیرغیرقابل انکاری دارد.بحث دربارهی مجموعه مهارتهایی که منجربه افزایش توانایی عملکردتست زنی میشود،بخش چندبعدی خو اهدبود. علیرغم گستردگی موضوع،سعی میکنیم به مواردی بپردازیم که ضروریترهستند. قسمتی ازتوصیه های این فصل عمومی است وبرای کلیه ی دانش آموزان دبیرستانی وکنکوری در نظرگرفته شده است.قسمتی ازتوصیه ها هم خاصّ دروس به صورت جداگانه و تفکیکی است،این مطالب بیشتربه درد کنکوری ها می خورد.

طراحی وطراحان تستها

باوجودآن که بعضی ازافرادومؤسسات ادعادارندکه روشهایی را ابداع کردهاندتاکنکوریهاحتی بدون حل مساله یاتوجه به صورت مساله وبراساس قوانین احتمالات بتوانندتستهارادرست علامت بزنند،عملاچنین چیزی امکانپذیرنبوده وادعاهایی ازاین قبیل نوعی فرصت طلبی محسوب میشوند.طراحی سؤالات تست ازیک سری اصول کلی ومشخص تبعیت میکندکه معمولاطراحان تستهاباآنهاآشناهستند.البته این بدان معنی نیست که همه اصول طراحی تست درسؤالات کنکوررعایت میشودوهمان گونه که هرساله بعدازاتمام کنکورعنوان میگردد اشکالاتی توسط اهل فن به سؤالات واردمیآید.ازجمله اصولی که درطراحی سؤالات کنکوررعایت میشوددرنظرگرفتن سؤالات آسان،متوسط ومشکل درهردرس است درمقابل،یکی ازاشکالات واردبه طراحی تستهانوع چینش سؤالات است.اصولابایددرهردرس سؤالات ازآسان به مشکل تنظیم شوند،اما ظاهرا درسؤالات کنکورچنین نظمی وجودنداردومثلاگاهی بعدازسؤالات سخت دیفرانسیل بلافاصله سؤالات سخت گسسته آغازمیشودویا مانند کنکورسال 81 که سؤالات ادبیات باچندسؤال سخت پی درپی شروع شده بود.

کلید

درطراحی سؤالات کنکوراصول کلی طراحی تست رعایت میشود.بنابراین برای پاسخگویی به سؤالات دنبال روشهای غیر عادی نباشید.

آمادگی برای هرنوع احتمال

علیرغم نکتهی قبلی،تصورنکنیدکه همه چیزبایدبروفق مرادپیش رود.متاسفانه بسیاردیده شده دانش آموزانی که با آمادگی خوب درسی در جلسه ی کنکورحاضرشده اند به محض مواجهه باچندسؤال سخت پی درپی،سررشتهی کارراگم کرده وحتی بقیه راهم نتوانستهاندخوب جواب بدهند.این آمادگی ذهنی رادرخودایجادکنیدکه ممکن است باهراحتمالی روبه روشوید.امکان دارددرشرایطی که خوب پیش میرویدبه ناگاه به یک،دو،سه ویاچندسؤال سخت برخوردکنید،امکان داردسؤالات یک درس باتستهای مشکل شروع شود،وهرنوع امکان دیگری نیز وجود دارد.درهرحال،شماآمادگی لازم رادرخودایجادکنیدتادستپاچه نشوید.

کلید

خودرابرای مواجهه باهرنوع سؤالی درسرجلسهی کنکورآماده سازید. تستهای یک ستاره ودوستاره بیشترمدرسین کنکورتوصیه میکنندوقتی باسؤالات یک درس روبه رومی شوید بدین شیوه عمل کنید:

یک به یک سؤالات رابخوانید. به طورمتوسط خواندن متن هرسؤال حدود 20- 15 ثانیه طول میکشد.

اگرجواب سؤال وگزینه ی درست را میدانیدبلافاصله درپرسشنامه(ونه پاسخنامه)علامت بزنیدوسرسؤال بعدی بروید.به سؤالاتی می رسید که جواب آنهارا نمیدانید. دراینجا دوحالت پیش میآید.جواب رانمیدانید ولی میدانید که می توانید به نتیجه برسید.درکنارسؤال یک ستاره بزنید.درموردبعضی ازسؤالات هم جواب رااصلا نمیدانیدوحدس میزنیدکه ارزش وقت گذاری ندارد.درکنار این نوع سؤالات دوستاره بزنید.به همین ترتیب تاپایان سؤالات آن درس پیش بروید.معمولا درمرحله اول تعدادی ازتستهارابا اطمینان درست علامت زدهایدکه البته درمورددرسهای متفاوت فرق دارد.حال،مرحله دوم را به سؤالات تک ستارهای اختصاص دهید.دراین مرحله هم تعدادی ازسؤالات راپاسخ خواهیدداد.درمرحله سوم به سؤالات دوستارهای بپردازید.

فنون تست زنی

دردروس تخصصی امکان زیادی وجودداردکه وقتی برای سؤالات دوستارهای باقی نماند.بعداز اتمام این سه مرحله جوابهای صحیح رایک به یک وبادقت به پاسخنامه منتقل کنید.

کلید

سؤالات هردرس رادرسه مرحلهی تستهای باجواب مشخص،یک ستارهای ودوستارهای پاسخ دهید. جرات گذشتن ازتست درموردسؤالات دوستارهای صحبت کردیم وگفتیم که دردروس تخصصی حتی این امکان جود دارد که فرصتی برای پاسخ به آنهاباقی نماند. برای تعدادزیادی ازدانش آموزان پذیرفتن این نکته که باید ازخیربعضی ازسؤالات بگذرند،سخت است.دانش آموزان بایدعادت کنندکه ازروی بعضی تست ها بگذرند و این خود نه تنها نشانه ی ضعف نیست بلکه بیانگرمهارت دانش بالای فرد است.دانش آموزان بسیارمحدودی وجوددارندکه هم توانایی وهم فرصت آن راداشتهباشندکه بتوانندبه همه ی سؤالات پاسخ دهند.

کلید

بایداین فن جسورانه را بیاموزید که ازسربعضی تست ها بگذرید. قدرت ریسک این سؤال هم برای  دانش آموزان پیش میآیدکه اگردرموردگزینههاشک کردند(باتوجه به نمرات منفی تستها)آیاعلامت بزنند؟در مورد هر چهارگزینه مشکل دارید توصیه میشود ازخیرآن سؤال بگذرید.اگربین سه گزینه شک داشتیدبازهم توصیه قبلی را به کارببندید.امازمانی که میدانیدحداقل دوگزینه غلط است حتما یکی ازگزینه هاراعلامت بزنید.

کلید

درتستهایی که درموردگزینه ی صحیح شک دارید تنها زمانی ریسک کنید که اطمینان داشته باشید حداقل دوگزینه غلط است. خواندن کل اجزاء تست این نکتهای است که همه درموردآن اتفاق نظردارند،بایدتمام اجزاءوتست رابادقت بخوانید.صورت مساله را باحوصله وتمرکزمطالعه کنید.به همین ترتیب به تک تک گزینه ها توجه کنید.یادتان باشداگرعجله کنید شاید زمان راذخیره نماییدولی به طورحتم،احتمال اشتباه بسیارزیاد خواهدبود.اگربپذیرید که باید ازبعضی تست ها بگذرید این به دقت شماهم خواهدافزود.

کلید

قبل ازهرگونه اقدام به پاسخگویی تست،تمام اجزاءآن رابادقت بخوانید. پیش بینی قبل ازجواب اگرحوصله اش رادارید وعجله نمیکنید سعی نمایید وقتی صورت مساله راخواندید قبل ازنگاه کردن به گزینهها،جواب راحدس بزنید.این کار سرعت عمل شمارادرپاسخگویی به تستهاافزایش خواهدداد.حتی درصورتی که حدس شمادرست ازآب درآمدوپاسخ شمابین گزینه ها وجود داشت بازهم حتماسایرگزینههارابخوانید.

کلید

سعی کنیدقبل ازپاسخ به هرتست،گزینه صحیح راحدس بزنید. فریب نخورید به محض خواندن صورت مساله،سراغ راحتترین وسادهترین گزینه نروید.متوجه گزینههای انحرافی باشید.به قول کنکوریها، اگرشما مفهومی خوانده باشیداحتمال انحراف شما کاهش خواهد یافت.بااین همه بازهم ممکن است به خاطرعدم تمرکز،عجله واشتباه گرفتن سرنخها میباشد فریب بخورید و ناخودآگاه به محض دیدن کوچکترین سرنخی ازپاسخ، آن راعلامت بزنید.پس بسیاربسیارمهم است که ازیک طرف تمرکز و دقت راتمرین کنیدوازطرف دیگرباروشهای کنترل اضطراب آشناباشید تابتوانیدحالت تعادلی خودراحفظ نمایید.

کلید

درجلسه ی کنکوردقت کنید درفضایی قرارنگیرید که با کوچکترین سرنخها فریب بخورید.

تقسیم زمان

این درست است که بایددرجلسه ی کنکورتقسیم زمان داشته باشیدامابدان معنا نیست که برای همه ی تست ها زمانی یکسان درنظرگرفت.این نکته بسیارظریف وحساس است.اگربرای تستی سه دقیقه وقت صرف کردیدحتماتستی هم وجودخواهدداشت که درظرف 20 ثانیه پاسخ آن رابیابید.بنابراین درمورد تقسیم زمان وسواس به خرج ندهید.شمابرای هردرس زمانی رادراختیاردارید،بازاگرپذیرفته باشید که ازسربعضی تستها بگذرید احتمالا زمان برای بقیه سؤالات کافی خواهدبود.دربعضی موارد(به خصوص دروس عمومی) امکان استفاده اززمانهای دروس دیگرهم به وجود می آید.

کلید

درتقسیم زمان برای پاسخگویی به تستها،توجه داشتهباشیدکه زمان برای حل هرتست متفاوت است. زمانی برای مرور اگرفرصتی بودزمانی برای مرورتستهاکناربگذاریدولی پاسخهاراعوض نکنید،مگراین که اطمینان حاصل کنیدکه پاسخ اول شماغلط بوده است.هرچه بیشتربه سریک سؤال مرددباشیداحتمال زیادتری داردکه سرگیجه بگیرید.

کلید

اگرزمانی برای مرورتستهاباقی ماند،پاسخ را تنها زمانی تغییردهیدکه به غلط بودن اول اطمینان حاصل نمایید.

سرعت عمل سرعت عمل درتست زنی به عوامل متعددی بستگی دارد.به این که چه قدرمفهومی خوانده باشید(وحفظی کارنکرده باشید)؟چه قدرسرحال وباحوصله باشید؟چه تیپ شخصیتی داشته باشید؟(فردی آرام هستیدیامضطرب)؟چقدرتست زنی راتمرین کرده باشید؟به هرحال،سرعت عمل درتست زنی موضوعی مستقل ازسایررفتارهانیست.فردی که کلاکنداست،فردی که زودمضطرب میشودویاکسی که تقسیم زمان مناسبی ندارد، احتمالادرکلیه فعالیتهایی که نیازمند سرعت عمل وتوانایی مشاهده است مشکل خواهدداشت. کلید

برای افزایش سرعت عمل درتست زنی چهارعامل مؤثرند:تمرین ورکوردگیری تست زنی،شادابی وسرحال بودن،تمرکزو آرامش،ومطالعهی مفهومی.

دقت درمحاسبات عددی

درهمه ی رشته های کنکوری دروسی وجوددارند که درآنها حل مساله ومحاسبات عددی ضرورتی اساسی است.اشتباهات دانش آموزان در محاسبات عددی عمدتا ناشی ازعجله وعدم تمرکزآنهاست که این هم ناشی ازتلاش آنان برای ازدست ندادن زمان است.گفته شد،این عجله غیرازضرروافزایش احتمال اشتباهات،به طورحتم هیچ خیری ندارد.به محاسبات عددی به خصوص دررشته ی ریاضی که موارد آن زیاداست، دقت بیشتری داشته باشید.سعی کنیدبه نحوی درمحاسبات پیش رویدکه همان یک بارمحاسبه،اطمینان شما راحاصل نماید.عجله در محاسبه،شک شماراافزایش داده ومنجربه محاسبات دوباره وسه باره واتلاف وقت خواهدشد.

کلید

محاسبات ریاضی رابادقت وتمرکزانجام دهید.

مجموعه ی ریاضی

درتستهای ریاضی برای کسب نتیجه بهترساختاری بااین ترتیب توصیه میشود:

مفهوم رابه خاطربسپارید.مواردجامع ومانع راشناسایی کنید.قضایای مربوط به مفهوم موردنظررابه دقت وباتمامی اجزاءبه خاطربسپارید. مواردمنتج ازاین قضایاراشناسایی کنید.حتیالامکان مواردخاص پیرامونی راشناسایی کنید. دردروس ریاضی نبایدبه حفظیات اکتفاکرداگرچه لازم است تمام فرمولهارابدانید.درهرمساله،مجهول مساله رادریک طرف ومفروضات رادر طرف مقابل بنویسید.مشکل عمدهی دانش آموزان درریاضی این است که صورت مساله رادرک نمیکنند.اگرمفروضات مساله را تشخیص دهید،میتوانیدبه پاسخ هم برسید.راه حل،درون این مفروضات وجوددارد.دردرس دیفرانسیل مرورنکات کلی مربوط به نمودارها میتوانددرحل مسایل مربوط به بردتابع،اکسترمهای نسبی ومطلق وتغییرات تابع مفیدواقع شود.باتوجه به توزیع سؤالات کنکوردردرس دیفرانسیل منطقی به نظرمیرسدکه بیشترتمرکزدرفصول سوم به بعدباشد.

کلید

درتستهای ریاضی،یک روش کارمشخص داشته باشید تا دچارسردرگمی نشوید.

فیزیک

حجم زیاد درس فیزیک وتنوع موضوعات آن ایجاب میکندکه ازقبل:

- تسلط خودرا دربخشهای مختلف آن دقیقاتعیین کرده باشید وبدانید درچه بخش هایی بیشترین آمادگی ودرچه بخشهایی کمترین آمادگی رادارید.هنگام تست زنی درکنکور،ابتداسراغ تستهایی بروید که برای شماراحتترهستند.مثلابخشهای ترمودینامیک (رشته ریاضی - فیزیک) فیزیک پیش دانشگاهی 2(رشته های علوم تجربی وریاضی فیزیک) بخش نوربه طورکامل،حرکت نوسانی ساده وموج،گرماوتعادل گرمایی رامیتوان به طورنسبی ساده ترازیخشهای دیگر درنظرگرفت.

- دقّت لازم درتشخیص مفاهیم نزدیک به هم درصورت مساله ازاهمیت بسیاری برخورداراست.مثلاکمیت هایی ازقبیل جابجایی و مسافت ،شتاب متوسط وشتاب لحظه ای، بازه زمانی ولحظه،کارمحیط روی دستگاه وکاردستگاه روی محیط،توان مفیدوتوان تلف شده …ازمفاهیمی هستندکه اغلب به علت کم دقتی،برداشت اشتباهی ازآن ها میشودوطراحان تست نیزپاسخی معادل اشتباه صورت گرفته رادرگزینه ها قرار میدهند.

- محاسبات عددی یکی ازمشکل سازترین موارداست.اغلب مفاهیم فیریکی رابه خوبی تشخیص میدهید ولی درانجام محاسبات عددی اشتباهاتی صورت میگیردکه یکی ازشایعترین اشتباهات دانشپژوهان است.

- توجه دقیق به تبدیل واحدهاواین که درچه شرایطی نیازی به تبدیل واحدنمیباشد.

- دروس داده شده وجزوات اساتیدباید به گونهای مطالعه شوندکه بتوانید هرزمان به طوردقیق،کامل وسریع هربخشی ازآن راکه خواستید

بگوییدوبنویسید.دراین صورت مفاهیم درسی درذهن شماملکهسازی به معنای واقعی میشوند.آنوقت است که سرعت عمل رابادقّت عمل، کسب کرده اید.

- پس ازفراگیری جزوات درسی به همراه مسائل تشریحی وتستی مرتبط با هرموضوع،تدریجاتستهای کنکورسراسری را ابتدا بدون تعیین زمان ولی پس ازمدتی باتعیین وقت بزنید.تستهارا آگاهانه وباتوجه به مفاهیم یادگیری شده بزنیدوبدانید سرعت عمل بایدتاجایی باشدکه دقت عمل رامخدوش نسازد.

- زدن تستهای مرتبط به تعدادزیادوبه طورآگاهانه بالاخره منجربه سرعت عمل نیزمیشود.

- درماههای اردیبهشت وخرداد،تستهای آزمون های کنکور پنج سال کذشته رابه طورجامع بزنید و درصد خودرا دردرس فیزیک تعیین کرده،طوری عمل نمایید که به هیچ وجه اشتباه هرآزمون را درآزمون بعدی تکرارنکنید.

کلید

دردرس فیزیک ضمن مطالعه مفهومی وتقویت بنیه ریاضی،به طورکیفی تستهایی درسطوح ساده،متوسط وسخت زده و مراقب مفاهیم نزدیک به هم باشید.

شیمی

توزیع تستهای شیمی به طورمساوی بین کتابهای شیمی 2،شیمی 3،شیمی پیش دانشگاهی 1وشیمی وپیش دانشگاهی 2صورت میگیرد. تنهاحدود 10 درصدازکل تستها مربوط به مسایل می باشدوبقیه مطالب توصیفی هستند، لذا درصورت ضیق وقت به هنگام تست زنی وقت مطالعه مسایل رابه زمانی موکول کنیدکه همه مطالب توصیفی را مطالعه کرده باشید.درفرصت وموقعیت روزهای پایانی کنکوربهترین روش 76 میباشد و استفاده ازتستهای طبقه بندی توصیه نمیشود.با درنظرگرفتن این که شیمی آخرین درس درمجموعه ی تستهای اختصاصی دفترچه ی سوالات است،دانش آموزان به دلیل اختصاص وقت به تستهای دروس قبلی،درموردشیمی دچارکمبودوقت می شوند.زمانی که تستها دروس تخصصی یگرراعلامت میزنید،به زمان باقی مانده برای شیمی هم توجه داشته باشید.

- تست زدن،حل تستهای دورهای کنکورهای ساده 81

کلید

درتستهای شیمی به نحوه ی توزیع سؤالات وهمچنین دراولویت قراردادن پاسخگویی به تستهای توصیفی توجه نمایید.

زیست شناسی

به دلیل تنوع زیادمنابع وکتب تستهای زیست شناسی،مراجعه به تستهای کنکورهای سالهای قبل به عنوان بهترین منبع،بیشترتوصیه میشود.پیشنهادمیشود درروزهای پایانی برای ایجادآمادگی بیشترازمبحث درس زیست،حدود 40 تست تمرین ومرورگردد.شواهد نشان میدهدکه فقط 7درصدازدانش آموزان تستهای زیست شناسی رابالای 50 درصدمیزنندازدوجنبه میتوان به این مشکل نگاه کرد.

اول آنکه دانش آموزان سوادکافی نداشتهباشند.اما این دلیل چندان قابل استنادنیست.نکتهی دوم وعامل اصلی ضعف دانش آموزان در پاسخگویی به تستهای زیست شناسی،عدم درک سؤالات وعجله درپاسخ دادن است.هرسؤال نکات کلیدی داردکه باخوب فهمیدن سؤال قابل دستیابی است.برای هرسؤال زیست شناسی 45 ثانیه زمان وجودداردوازاین زمان میتوان 15 ثانیه رابه خوب خواندن سؤال، 15 ثانیه رابه خواندن گزینه ها و 15 ثانیه رابه پاسخ دادن وپرکردن پاسخنامه اختصاص داد.البته بیان این نکته صرفا برای ایجاد یک الگووتصویرذهنی است نه

اینکه واقعابرای هرتست زمان بگیرید!

کلید

درتستهای زیست شناسی،دقت برروی درک وفهم سؤالات اهمیت بیشتری دارد.

زیان انگلیسی

تستهای درس زبان آخرین سری ازسؤالات دردفترچه ی عمومی میباشند 50 یا 60 درصدازدانش آموزانی که نتوانسته اند تستهای زبان رابزنند استدلالشان اینست که زمان کم آورده اند.چرا؟ دلیل این امراختصاص زمان بیشتربه تستهای دروس ماقبل است.توقف زیاددرتستهای قبلی که معمولا هم غلط ازآب درمیآیندموجب ضررجدی درتستهای زبان میشود،درحالی که،اگردقت مناسب برای آن صرف گرددو احتمالا تستهای صحیح بیشتری راعلامت خواهیدزد.بنابراین بسیارمهم است که مجموعه سؤالات دفترچه عمومی را با هم ببینید یعنی تستهای یک ستاره ودوستاره ازابتداسؤالات عمومی شروع کنیدوتاانتهای سؤالات که تستهای زبان هستندپیش برویدوبعد برای تستهای یک ستاره ودوستاره وقت بگذارید.درزبان،تستهایی راکه سالهای قبل زیادتکرارشدهاندبانظردبیران مشخص کرده وتمرین کنید.

کلید

درتستهای زبان انگلیسی،زمان راهماهنگ بازمان دروس عمومی دیگردرنظربگیرید.

معارف

باعنایت به فرّاربودن مفاهیم بخصوص اسامی،مباحث سنتهای الهی،فلسفه،تاریخ واحکام،لازم است درس معارف دریک فرصت کوتاه مرور شود.روایات مخصوصا آیات بایدبادقت خوانده شودچراکه قابلیت طراحی تست درموردآنهازیاداست.باید بدانید هر آیه درچه زمینهای است و اشاره به کدام مطلب دارد.یک دانش آموزمسلط میتواند تستهای معارف رادرزمان 10- 8 دقیقه ای پاسخ داده ودرزمان صرفه جویی کند.

کلید

درتستهای معارف،امکان سرعتعمل،بیشتراست.

ادبیات

علیرغم آن که درس ادبیات ارتباط بازبان مادری دانش آموزان دارداما مورد سهل انگاری بیشتری قرارمیگیرد.ازکنکور 81 که سؤالات به نسبت سختترشده است توقع میرود دانش آموزان این درس راجدیتربگیرندعلاوه برآن کتاب زبان فارسی که ازسال سوم آن درکنکورسؤال می آید به اندازه ی کفایت تدریس نمیشودواکثردانش آموزان دراین درس مشکل دارند.باعنایت به این که 5سؤال ازاین کتاب طرح میشود لازم است دانش آموزان ضعفهای خودرادرآن جبران نمایند.تسلط برکلیه مطالب ادبیات حتی هم سنگ دبیر،برای کسب نتیجه مطلوب ضرورت دارد.دانش آموزان دربخش دریافت پیامهای اصلی مطالب نیزمشکل دارند.درقرابتهای معنایی توصیه میشودابتداخودعبارت یابیت رامطالعه نموده وسپس درذهن خودتان معنی کنید.بعد معنی رادرذهن ساده نمایید تا حدی که چکیده ودرون مایه اصلی موضوع کشف شود.

سؤالات اولین دفترچه عمومی،تستهای ادبیات هستندولذاتقسیم زمان مناسب دراین درس مهم است.

کلید

تستهای ادبیات راجدی بگیریدوبه حفظیات اتکا نکنید.

عربی

دررابطه باترجمه به فعل وزمان فعل توجه شودودرمواردمشابه کلمات سادهای مانندضمائریامفردوجمع بودن کلمات مدنظرقرارگیرد.دردرک مطلب،دقت درمفهوم کلی مطالب مهم است.یادتان باشدکه سؤالات مطرحه خارج ازمفاهیم درک مطلب نخواهدبود.سؤالهای تجزیه و ترکیب ازبخش درک مطلب،ازانتهاپاسخ  داده شوندیعنی ابتدابه ترتیب توجه شودوبعد موارد تجزیه.شناخت نقش مثل تمیز،حال وجامدومشتق بودن کلمه دقت گردد.دررابطه باتمیزعددوحرکتگذاری جملات داده شده به اسمهای غیرمنصرف دقت بیشتری شود.

کلید

درتستهای عربی،برای کسب مهارت بیشتر،هیچ فنی به اندازهی آمادگیهای قبلی نقش ندارد.

نتیجه گیری:

  1.  درطراحی سؤالات کنکوراصول کلی طراحی تست رعایت میشود.بنابراین برای پاسخگویی به سؤالات دنبال روشهای غیرعادی نباشید.
  2.  خودرابرای مواجهه باهرنوع سؤالی درسرجلسهی کنکورآماده سازید.
  3.  سؤالات هردرس رادرسه مرحلهی تستهای باجواب مشخص،یک ستارهای ودوستارهای پاسخ دهید.
  4.  بایداین فن جسورانه رابیاموزیدکه ازسربعضی تستهابگذرید.
  5.  درتستهایی که درموردگزینهی صحیح شک داریدتنهازمانی ریسک کنیدکه اطمینان داشتهباشیدحداقل دوگزینه غلط است.
  6.  قبل ازهرگونه اقدام به پاسخگویی تست،تمام اجزاءآن رابادقت بخوانید.
  7.  سعی کنیدقبل ازپاسخ به هرتست،گزینه صحیح راحدس بزنید.
  8.  درجلسهی کنکوردقت کنیددرفضایی قرارنگیریدکه باکوچکترین سرنخهافریب بخورید.
  9.  درتقسیم زمان برای پاسخگویی به تستها،توجه داشتهباشیدکه زمان برای حل هرتست متفاوت است.
  10.  اگرزمانی برای مرورتستهاباقی ماند،پاسخ راتنهازمانی تغییردهیدکه به غلط بودن اول اطمینان حاصل نمایید.
  11.  برای افزایش سرعت عمل درتست زنی چهارعوامل مؤثرند:تمرین و رکوردگیری تست زنی،شادابی وسرحال بودن، تمرکزوآرامش ومطالعهی مفهومی.
  12.  محاسبات ریاضی رابادقت وتمرکزانجام دهید.
  13.  درتستهای ریاضی،یک روش کارمشخص داشتهباشیدتادچارسردرگمی نشوید.
  14.  دردرس فیزیک ضمن مطالعه مفهومی وتقویت بنیه ریاضی،به طورکیفی تستهایی درسطوح ساده،متوسط وسخت زده و مراقب مفاهیم نزدیک به هم باشید.
  15.  درتستهای شیمی به نحوهی توزیع سؤالات وهمچنین دراولویت قراردادن پاسخگویی به تستهای توصیفی توجه نمایید.
  16.  درتستهای زیست شناسی،دقت برروی درک وفهم سؤالات اهمیت بیشتری دارد.
  17.  درتستهای زبان انگلیسی،زمان راهماهنگ بازمان دروس عمومی دیگردرنظربگیرید.
  18.  درتستهای معارف،امکان سرعتعمل،بیشتراست.
  19.  تستهای ادبیات راجدی بگیریدوبه حفظیات اتکانکنید.
  20.  درتستهای عربی،برای کسب مهارت بیشتر،هیچ فنی به اندازهی آمادگیهای قبلی نقش ندارد.


نویسنده: صحبت اله حکمتی |
یکشنبه 1388/03/03 |

شناخت عوامل کاهنده ی روحیه در آمادگی کنکور

عوامل کاهنده ی روحیه

عوامل تضعیف روحیه از آفتهای بسیار مهم در کنکور هستند.دانش آموزان علاوه بر عواملی مانند ضعف پایهای در دروس،ویا کمبود امکانات و شرایط آموزشی،از افکاری که باعث افت روحیه میشوند نیز آسیب میپذیرند.آیا عوامل کاهنده ی روحیه و افت انگیزه را میشناسید؟ فکر میکنید در این میان،مهمترین عامل کدام است؟

جوّ تبلیغاتی

کنکور درحال حاضر بیش از اندازه با ه یاهو و تبلیغات آمیخته شدهاست و متاسفانه هر کس به نوعی در ایجاد چنین فضایی نقشی دارد. تعداد زیاد شرکت کنندگان و در مقابل تعداد کم قبولیها،احتمال موفقیت را درکنکور کاهش میدهد.این مساله باعث حساسیت و اضطراب والدین وخود دانش آموزان شده وآنان را به تکاپوی بیشتر وادار میکند.کم کاریهای سالهای قبل وجمع شدن همه ی تلاشها و فعالیتها برای یک سال،دانش آموزان را مجبور به تحمل یم دوره ی سخت، و استرس ناشی از آن میکند.لذا دانش آموزان به استفاده از هرامکانی از قبیل کتاب و

آموزشگاه وکنکورهای آموزشی وغیره متوسل میشوند. مؤسسات چاپ کتب و آموزشگاههای کنکوری هم  رای عقب نماندن ازکورس رقابت با سایرین و کسب درآمدهای بیشتر، تنور کنکور را داغتر میکنند.عوامل دیگری هم به شکلهای دیگر در تبلیغاتی و ه یجانی شدن فضای کنکور دخیل هستند . آنچه در این میان میماند دانش آموزان هستند با آرزوهایشان،و سردرگمی این که بالاخره چه باید بکنند تا عقب نمانند؟ توجه داشته باشید که از این شرایط بیشتر دانش آموزانی لطمه میخورندکه عاطفیترو تلقین پذیرتر هستند.

کلید

هر چه بیشتر تابع تبلیغات و ه یاهوی کنکور باشید از تواناییهای موجود خود کمتر استفاده خواه ید کرد.

مقایسه ها

بسیاری از دانش آموزان به صورت خودآگاه یا نا خودآگاه به مقایسه ی خود یا دیگران پرداخته و هر فرد کنکوری را به نوعی رقیب خود تلقی میکنند.گاه ی دانش آموزان وضعیت خودشان رابا دیگر دوستان وهمکلاسیها مقایسه میکنند وآن راملاکی برای پبشرفت،یا عقبماندگی خودقرار میدهند.این که مثلا فلانی چند ساعت بیدار میماند،چند ساعت درس میخواند،کدام آموزشگاهها میرود،چند درصد از هر درس تست میزند، کدام معلمهای خصوصی را دارد و….،برای بعضی از دانش آموزان به عنوان مهمترین سوژه فکری در میآید. گاه ی هم دانش آموزان به جای این که خود اقدام به مقایسه کنند،تحت تاثیرصحبتها وحرفهای دوستانی قرار  یگیرند که با شور وحرارت ازفعالیتها و درس خواندنهای خود دم میزنند.معمولا کسی که برای کنکور واقعا میخواند بیش از آن که وقت خود را صرف جلب توجه دیگران بکند برکار اصلی خویش تمرکز مینماید.اما کسانی که سروصدا راه میاندازند و از کارها و برنامهها و بیداریهای خود حرف میزنند دچار بزرگنمایی شده و در واقعیتها غلو میکنند. بنابراین،تحت تاثیر چنین افرادی قرارگرفتن،موجب نوعی توهّم خواهد شد که باید ازآن دوری کرد.مقایسه برای بعضی از دانش آموزان قویتر هم میتواند مشکلساز باشد.دانشآموزی که در جمع همکلاسیها یا دوستانش خود را قویتر و برتر ارزیابی میکند،ممکن است با اکتفا به این مقایسه از خود بیشتر مایه نگذارد و با آنچه دارد راضی شود.

کلید

مقایسه کردن ملاک خوبی برای پیشرفت نیست و معمولا به نفع شما تمام نمیشود،انتظاراتتان را از خود بالا ببرید.

استدلالهای نابجا

گاه ی دانش آموزان تحت تاثی فشارهای درسی و ترس از نتیجه نگرفتن،به استدلالهای نابجا،روی میآورند.این استدلالها معمولا به عنوان وسیله ای ناخوداگاه برای فرار از واقعیتها و کاستن تنشهای درونی مورد استفاده قرار میگیرند.دانشآموزی بر مبنای اطلاعات ناقص،دلیل میآورد که فلان کس با فلان معدل و رتبه ی بالا نتوانست درکنکور قبول شود و با این استدلال، کم کاریهای خود را توجیه می نماید. 10 ساعت در روز درس بخواند تا موفق شود، دانش آموزی اگر یکی دو - کس دیگر بدون داشتن آمادگیهای لازم،برای خود تحلیل میکند که باید 12 روز از برنامه ی خود عقب افتاد براساس استدلالی معیوب و از شدت ناراحتی و  ضطراب،فرصتهای موجود را از هم دست میدهد،و دانش آموزانی هم کمبود امکانات مالی و کمبودهای دیگر را مبنای پیشداوریهای منفی خود قرار میدهند.نکته ی مهم در این استدلالها، قضاوت بر مبنای اطلاعات و شواهد نامطمئن،ناقص و گاه نادرست است.

کلید

استدلالها و توجیههای نادرست و معیوب،ابزارهایی برای فرار از واقعیت هستند،مراقب آنها باشید. عامل درونی فکرمیکنید مهمترین عامل کاهنده ی روحیه چیست؟ نکاتی که به آنها اشاره شد به اضافه ی موارد زیاد دیگری میتوانند عواملی برای کاهش انگیزه و افت روحیه باشند،اما شاید باور نکنید که مهمترین عانل در این باره خود شما هستید! ه یچ عاملی در کنکور مانند داشتن افکار و نگرشهای منفی به عنوان ترمز موفقیت عمل نمیکند.جایگزینی تفکر احساسی به جای تفکر منطقی،و غلبه ی ه یجانات کنترل نشده برنظم فکری و رفتاری،موجب تقویت افکار منفی میشوند.ما معمولا سعی میکنیم ضعفهای درونی خودرا باعوامل بیرونی توجیه کنیم.در اینجا بیش ازآن که خود عوامل بیرونی مهم باشند توجیههای درونی ما اهمیت بیشتری دارند.منفی نگاه کردن به مسائل،روحیه ی منفی را در ما تقویت خواهد کرد. این موضوع مختص به کنکور نیست و شامل همه ی مسائل زندگی میشود.

کلید

اگر فکر میکنید که موفق میشوید یا شکست میخورید،در هر صورت درست فکر کردهاید!

 

---------------------------------------- وظیفه در ایام عید----------------------------------------------

 

ایام عید

طبق یک عادت فرهنگی،ما از ایام تعطیلات استفاده ی مؤثری نمیکنیم و بیشترزمانهای تعطیلی راباپراکنده کاری و استراحت میگذرانیم.علیرغم طولانی بودن تعطیلات عید باز هم کمترکسی ازاین فرصت برای جمع وجورکردن کارهایش استفاده میکندو معمولا همان رویه ی وقتگذرانی و بیهوده کاری ادامه پیدامیکند.با این وجود،ایام عید برای کنکوریها معنای دیگری پیدامیکند. این ایام از یک طرف فرصتی است برای تکمیل و جمعبندی مطالب،و از طرف دیگرفرصت آماده سازی وتجدیدقوابرای روزهای باقیمانده،خیلی ها این دوران رافرصت طلایی مینامند.

 

آغازایام عید

در روزهای اول عیدچه بایدکرد؟آیا ازهمان روز اول باید با دنیای خارج قطع ارتباط نمود؟آیانباید به دیدو بازدید عیدرفت؟ پاسخ به چنین سؤالاتی کارسختی است،چراکه اولا روحیه ی افراد با یکدیگرمتفاوت است و ثانیا پایبندی خانوادهها به آداب ورسوم با هم تفاوت دارد.اگرخانواده ها و خود دانش آموزان ازحساسیتها وسختگیری بی مورد اجتناب کنند بهتر میتوانند درباره ی نحوه ی استفاده از این ایام تصمیم بگیرند.کاری نداشته باشید،که دیگران چه میکنند، تنها برمبنای وضعیت خودتان بیاندیشید.اگرشماتمایل داریدکه در دید وبازدیدهای یکی دو روز اول عیدشرکت نماییدولی به زورخودتان راوادار به درس خواندن کنید احتمالا نتیجه ی خوبی نخواه یدگرفت.یا اگرکسی که یک دوره ی کاری سخت کند.بالاخره درمرحلهای ازکار دچار مشکل خواهدشد.

توصیه کلی برای روزهای آغازین عیداست که حداکثردریکی دو روز اول عید در دید و بازدیدهای مهم شرکت کنید وخیلی دراین مورد به خود سخت نگیرید.بقیه روزها رابه درس خواندن اختصاص ده ید.

 

کلید

درایام عید،فقط یکی دو روز اول رابه حضوردرمراسم دیدوبازدیداختصاص داده وازبقیه ی ایام برای درس خواندن استفاده کنید.

 

اردوهای درسی

درچندسال اخیر اردوهای درسی ایام عید توسط مدارس و مؤسسات آموزشی معمول شده است.این تصور وجود داردکه چون دانش آموزان فرصت طلایی ایام عید را ازدست میدهند لذا بهتراست درخانه باشند ودرمکان وفضای دیگری،ازوقت خود برای درس خواندن استفاده کنند. این تصور اگرچه تا حد زیادی درست به نظرمیرسد،اما با وضعیت و شرایط همه ی دانش آموزان تطابق ندارد.اگرکسی واقعا انگیزه و همت لازم وکافی را برای درس خواندن وکنکورداشته باشدچه فرقی میکندکجا باشد،و اگرکسی بخواهد تحت یک شرایط اجباری وسختگیرانه درس بخواند چه نتیجهای خواهد داشت؟

حضوردر اردوهای درسی ایام عیدبرای همه ی دانش آموزان نتایج یکسانی ندارد و دانش آموزان برای شرکت دراین ایام باید تامل بیشتری به خرج 15 روزه به جایی برسد،وچه بسا دانشآموزی هم که - دهند.کسی که آمادگیهای درسی وروانی لازم را ندارد بعیداست که با یک اجباروفشار 20 آمادگیهای درسی وروانی لازم را دارد و درمنزل نیزشرایط درس خواندن مه یاست اگربه تنهایی و درخانه درس بخواند از ایام عید بهره ی یشتری ببرد.

اردوهای درسی برای کسانی مناسبتراست که علاقه وحوصله درس خواندن را دارابوده ولی شرایط وموقعیت مناسبی برای این کار ندارند. هم چنین کسانی که درمراحل مطالعاتی خودبه جایی رسیدهاندکه حداقل یک دوره ی کامل مطالعه تشریحی وقسمتی رابه پایان رسانیده فقط نیازبه رفع اشکال وجبران کمبودها دارند،بهترمیتوانند ازچنین اردوهایی استفاده کنند.

کلید

درمورداستفاده از اردوهای درسی ایام عید،برمبنای آمادگیهای درسی و روانی خود با تامل بیشتری تصمیم بگیرید.

 

نحوه ی استفاده ازایام عید

15 روزمرحله ی مستقلی محسوب نمیشود،چراکه براساس – شما میتوانید از فرصت پیش آمده به صورت چند منظوره استفاده کنید.این فرصت 20مطالب عنوان شده در قسمتهای قبلی،اگر دانش آموز پیش دانشگاه ی هستید،در مرحله تکمیل دوره ی جامع مطالعه تشریحی و تستی دروس به سرمیبرید، و اگرصرفا برای کنکور میخوانید از اول عید تا دهه ی دوم اردیبهشت ماه را برای مرورنکته و تست دروس ورفع اشکال و جبران

کمبودها درنظرگرفته اید. در هرحال،فرصت ایام عید قسمتی ازمراحل قبلی و یا جدید برنامه ی کاری شما محسوب میشودکه میتوانید براساس برنامه ازاین ایام استفاده به ینه ای بکنید. یک استفاده ی دیگرایام عید میتواند آماده سازی برای تحمل روزهای فشرده وسخت آخرباشد.اگربا انگیزه و ارادهای قوی از تک تک روزهای تعطیلات حداکثربهره را ببرید در واقع به خودتان ثابت کرده اید که میتوانید یک دوره ی سخت فشرده ی کاری را نیزبا میل و رغبت تحمل کنید.علاوه بر این،تمرین تست زنی باهدف ارزیابی سرعت عمل و رکوردگیری میتواند از استفاده های دیگرایام عید باشد.

کلید

بایک تصمیم و اراده ی قوی و برمبنای برنامه ی پیش بینی شده،میتوانید از ایام عید استفاده ی چندمنظوره ببرید.

نتیجه گیری

  1. درایام عید،فقط یکی دو روز اول رابه حضوردرمراسم دید و بازدید اختصاص داده و ازبقیه ی ایام برای درس خواندن استفاده کنید.
  2. درمورد استفاده از اردوهای درسی ایام عید،برمبنای آمادگیهای درسی و روانی خود با تامل بیشتری تصمیم بگیرید.
  3. بایک تصمیم و اراده ی قوی وبرمبنای برنامه ی پیش بینی شده،میتوانید از ایام عید استفاده ی چندمنظوره ببرید.

 



نویسنده: صحبت اله حکمتی |
یکشنبه 1388/03/03 |

استفاده از تمام توانایی ها برای موفقیت در کنکور

استفاده از تواناییها

وقتی ازدانش آموزان سؤال میکنیم که:ازچنددرصد توانایی های خوداستفاده میکنید؟ اگرچه پاسخ ها متفاوت است، اما کمتر کسی ادعا داردکه به طورکامل از تواناییهای خود بهره میبرد.تجربه نشان دادهاست که ارزیابی دانش آموزان درباره ی استفاده ازتوانایی ها ی خود بین 80 – 40 درصد است.امکان داردکه این میزان درهمه ی زمانها یکسان نباشد و دچارافت و خیزشود.همچنین،این افت وخیزممکن است هم درمورد دانش آموزان قوی وهم دانش آموزان ضعیف اتفاق بیفتد.چرا نمیتوانیم ازهمهی تواناییهاو انرژی خود برای کاری که آنرا مهم میدانیم، استفاده کنیم؟بقیه توان وانرژی ماکجا میرود وصرف چه چیزیهایی میشود؟

تقسیم انرژی

به طورحتم، منظور ازتقسیم انرژی در ورزشهایی مانند دو ومیدانی،شنا و فوتبال را میدانید.یک دوندهی استقامت،از ابتدای مسیرباید به نحوی انرژی خودراتقسیم کندکه نه همهی آن رادرابتدای حرکت صرف نماید و نهدرآخرکم بیاورد. این موضوع دربارهی درس خواندن و بخصوص کنکورنیزمصداق دارد.نبایدآن چنان تندبرویدکه بعدهادچارمشکل شوید ونه آن چنان کند،که نتوانید از تواناییهایتان استفادهی مطلوب ببریدلازم است شما هم مانندآن دوندهی استقامت، نمای ذهنی و کلی از مسیرداشتهباشیدتا برنامهی کاری خود را براساس آن تنظیم کنید ممکن است امروزخیلی سرحال باشید و بتوانید زیاد درس بخوانید،اما اگراوضاع به همین صورت نبود چه میکنید؟همیشه اعتدال بهترین روش است وزرنگی شما درتهیه ی برنامه،تنظیم یک برنامه ی اعتدالی است.

کلید

باترسیم یک دورنمای کلی ازمسیرحرکت درذهن خود،انرژی خودرابه صورت متعادل دراین مسیرتنظیم کنید.

کنترل انرژی یکی ازعواملی که موجب میشودنتوانیداز تواناییهای خوداستفادهی بهینه کنیدصرف انرژی برای اموری است که در ایام درس خواندن- به خصوص کنکور، کم اهمیت تلقی میشود.اگرنتوانید کنترل انرژی خود را به دست بگیرید،باید ضرر و زیان بعدی را هم بپذیرید و تحمل کنید.برای روشن شدن منظوربه سه مثال اکتفا می کنیم.شما میتوانید موارد دیگری رابه آنها بیافزایید. یکی ازعادتها و مشغولیات ذهنیکه باعث حدررفتن گستردهی انرژی و وقت میشود،تلویزیون است.عادت به مشاهدهی سریالها و برنامه های مختلف،تنها از نظر زمانیکه صرفدیدن آنها میکنیدمشکل سازنیستند بلکه تاثیرات بعدی آنها مهمتراست.بعد ازدیدن یک سریال،حتی اگر تلویزیون راخاموش کنید،عملاسوژهی سریال درذهن شماجریان دارد و تمام نشده است.این که چه اتفاقاتی درسریال روی داده واحتمالا درقسمتهای بعدی چه میشود تامدتی ذهن را به خود مشغول میسازند.موضوعات ورزشی،به خصوص فوتبال هم مشغله ای ذهنی است که اگر چه جالب هم باشند باید کنترل شوند. پیگیری اخبار ورزشی،جرّو بحثهای قرمزو آبی،خرید روزنامه های ورزشی و مواردی مشابه،آن هم با حساسیتهای زیادی که بعضی ها دارند،موضوعاتی نیستندکه خیلی ارزش وقت صرف کردن داشته باشند،به ویژه برای کسیکه کنکوری است. جروبحثهای خانوادگی و هرگونه گفتگوهای تنش زا درباره ی درس خواندن،کنکور و موضوعات دیگر، با افرادخانواده یا دوستان به لحاظ انرژی و وقتی که صرف می شود،بایدکنترل شوند. حساسیتهای بی مورد دربارهی این که حتما بایدحرف خود را به کرسی بنشانید و ثابت کنیدکه حق باشماست،غیراز اتلاف وقت وانرژی، ثمری نخواهدداشت.

کلید

هرسوژه ومشغلهی ذهنی،ارزش وقت صرف کردن ندارد.انرژی خودرابرای کارهای اصلی،کنترل وذخیره کنید. عادتهای مهارنشده اگرچه مثالهای بحث قبلی،جزء عادتهای مهارنشده هم محسوب میشوند،اما به لحاظ اهمیت موضوع،به مصادیق دیگر مساله از زاویهای دیگر اشاره میشودهرکدام ازماعادتهای زیادی داریم که ممکن است بدیا خوب باشند.آن چه دربحث حاضراهمیت دارد،میزان توانایی ما درمهارعادتهای نامطلوب است.ایام کنکور زمان مناسبی برای تغییر عادتها نیست. بنابراین به عنوان دانشآموز دبیرستانی،سعی کنید عادتهای نامطلوب ومشکل ساز را تاقبل ازکنکور تغییردهید.اگرهم کنکوری هستید،توصیه میکنیم درموردعادتهای بد اماکم اهمیت اقدامی انجام ندهیدو اصلاح آنها را به زمانی دیگر موکول سازید.اماعادتهایی هستندکه عدم توجه به آنهامیتواندمشکل آفرین باشد،به هرحال،چه دانش آموزان دبیرستانی وچه کنکوریها،باید نسبت به عادتهای مهارنشدهی مهم،حساسیت نشان دهند.به عنوان مثال،زیاد تلویزیون دیدن عادتی است که باید مهار شود.هستندکسانی که با قصد نیم ساعت یایک ساعت پای تلویزیون مینشینند و تا به خود بیایند چند ساعت وقت تلف شده روی دستشان میماند.مطالعه درحالتهای خوابیده ولمیده ومطالعه روی تخت خواب نیز از عادتهای نامطلوبی هستندکه درصورت مهار نشدن مشکل ساز خواهندبود.بعضیها بساط مطالعه خودرامقابل تلویزیون پهن میکنند بعضیهاهنگام مطالعه به صرف تنقلات و خوردنیهای دیگر میپردازند، بعضیها زمان مطالعه راه میروند و یا با صدای بلند درس میخوانند، و بعضیها…، همهی اینها عادتهایی هستندکه اگرمهارنشوند باعث افت تواناییها خواهندشد.اگر واقعا انگیزهای قوی برای درس خواندن و موفقیت دارید،بایدبتوانیداین عادتهارا به کنترل خود درآورده و تغییردهید.

کلید

بامهاروکنترل عادتهای نامطلوب،امکان استفاده بیشترازتواناییهاوفرصتهارابه وجودآورید. افکارمزاحم انسانها در هر زمانی سوژههایی برای فکرکردن دارند اما محدودیت فرصتها و اولویت مسائل،ما را وادار میسازند در هر زمان به موضوعاتی بیندیشیم که مهمترهستند.زمانی هم که به موضوعاتی که تصور میکنیم مهمتر هستند فکر میکنید، چون ذهن ما پویا است،گاهی افکار حاشیه ای و مزاحم جایی برای خود بازکرده و ذهن ما رامشغول میسازند. این افکار را، مزاحم مینامند.چون مسیرسوژههای اصلی ذهن را منحرف میکنند.بحث افکارمزاحم وراههای کنار آمدن با آنها مساله ی سادهای نیست که درحال حاضرمزاحم تلقی میشود، در زمان و وقت مناسب میتوانند موضوعاتی بسیار مهم باشند.به عنوان مثال،این که دانشآموزی به آینده وخوشبختیاش بیندیشد خوب است اما اگر قرار باشد این موضوع در ایام درس خواندن و یا درشرایط کنکور،بین سوژه های اصلی ذهن جاگیرد،فکرمزاحم تلقی خواهدشد.شناسایی افکار و محرکهای مزاحم وغلبه بر آنها،ازعوامل مهم تمرکزحواس وافزایش بازده مطالعه میباشد که دربارهی آن بیشترخواهیم گفت.

کلید

بایدمهارتهای مواجهه با افکارمزاحم رادرخودایجادوتقویت نمایید.

نتیجه گیری

  1. با ترسیم یک دورنمای کلی ازمسیرحرکت درذهن خود،انرژی خودرابه صورت متعادل دراین مسیر تنظیم کنید.
  2. هرسوژه ومشغلهی ذهنی،ارزش وقت صرف کردن ندارد.انرژی خودرابرای کارهای اصلی،کنترل وذخیره کنید.
  3. با مهار و کنترل عادتهای نامطلوب،امکان استفاده بیشترازتواناییهاوفرصتهارابه وجودآورید.
  4. بایدمهارتهای مواجهه با افکارمزاحم رادرخودایجاد وتقویت نمایید.

 



نویسنده: صحبت اله حکمتی |
یکشنبه 1388/03/03 |

دلایل عدم ژیشرفت در مطالعات مربوط به کنکور چیست؟

فکرمیکنید پیشرفت مطلوبی ندارید؟

اول بایدببینیدکه درست فکرمیکنیدیانه؟

ملاک شمابرای پیشرفت چیست این ملاک تاچه حدعینی است؟

آیا اصلاملاکی برای پیشرفت داریدیافقط براساس مقایسه خودبادیگران،تصورمیکنیدکه پیشرفتتان خوب نیست؟

درهرحال اگربرایتان ثابت شدکه خوب پیشرفت نمیکنید،بایدوضعیت را ارزیابی وتحلیل کنید. ضعف درآمادگیهای درسی یک دلیل عدم پیشرفت میتواندضعف پیشنیازها باشد.یادگیریهای جدیددرپایهی یادگیریهای قبلی ساختهمیشوندپس اگردر درس یا درسهایی ضعیف بودهایدواین ضعف راجبران نکردهایدتوقع نداشته باشیدکه همه چیزخوب پیش برود،یاسطح توقعات خودراپایین بیاوریدو یابه صورت جدی به دنبال رفع کمبود پیشنیازهاباشید.درفصول فبل به این نکته اشاره کردهایم که کلاس رفتن اکثردانش آموزان با هدفمندی همراه نیست.درکلاسهای تقویتی خصوصی ویاکنکوروتست-حتی اگرآموزشهاخوب باشند-تفاوتهای فردی رعایت نمیشوند.تعدادزیادی دریک کلاس جمع میشوند.دراین کلاس همهنوع دانش آموزی وجودداردازضعیف تاقوی،ولی آموزش یکسان است درکلاسهای کنکور،بیشتربرای تشریح مطالب،تست،وتمرین وتکرارصرف میشودودانش آموزانی که ضعف های اساسی درپیش نیازهادارندفرصتی برای ترمیم این ضعف هاپیدانمیکنند.

دانش آموزان می تواننداززمان وهزینه هایی که صرف حضوردرکلاس هامیکنندبه صورت منطقیتری استفاده نمایند.اولا لزومی ندارددرهمه کلاسهاشرکت کنید.بایدتشخیص دهیدنیازواقعی شماچیست،یعنی درکدام دروس وضع پیش نیازهای تان خوب است امانیازبه تمرین و تکرارداریدودرکدام دروس بایدوقتتان راصرف جبران ضعف هاکنید.ثانیابرای درسهاکه ضعف داریدبه صورت انفرادی یاگروه های کوچک (حداکثر 4نفری)ازدبیرانی استفاده کنیدکه توانایی تشخیص ضعف هاوجبران آنهارادارند.به عبارت سادهتررفع اشکالی کارکنید.به جای این که دبیرمربوطه کلیه مطالب ان درس را آموزش دهدباهم به دنبال رفع اشکال،اماباوقت ودقت بیشترباشید.

کلید

بدون جبران ضعفهای پایه ای دردرسها،صحبت ازپیشرفت تحصیلی معنایی ندارد. ضعف درآمادگیهای روانی

آمادگی های روانی (انگیزهها) علی رغم نقش فوقالعادهایی که دارندکمترموردعنایت قرارمیگیرند.درموردانگیزههامعمولادونوع اشکال وجود دارد.

الف: بعضیها انگیزه ندارندویاانگیزه آنان کامل نیست.دراین دسته،انگیزههادچارتغییرات ودگرگونیهای زیاداست.زمانی ممکن است کاملاسرحال باشند ودرآمادگی روانی درسطح بالایی بسربرندوزمانی هم هیچ حال وحوصله ای برای درس وکنکورندارند.

این که چراتعدادی از دانش آموزان انگیزه کافی ندارند وسطح انگیزه درآنان دائما بالا و پایین میرود،موضوعی است که درفرصت دیگربدان پرداخته خواهدشد. برای آن که میزان آمادگیهای روانی خودرا ارزیابی کنیدبه سؤالات زیربا بله وخیرپاسخ دهید.

آیا ازدرس خواندن لذت میبرید؟

آیاتلاش شمابیش ازآن که برای خودتان باشدبرای جلب رضایت دیگران است؟

آیابرای شمادل کندن ازمحرکهای خوشاینددیگرمثلاتفریح،تلویزیون،فوتبال،و….کارسختی است؟

آیا اهداف روشنی برای درس خواندن وکنکوردارید؟

آیا ازسراجباردرس میخوانیدوآیاازآمادگیهای درس لازم برخوردارهستید؟

ب: بعضی ازدانش آموزان هم درموردانگیزههای خود دچاراغراق وخودفریبی میشوند.متاسفانه گاه حتی مشاوران نیزمتوجه نوع مشکل این دانش آموزنمی شوند.همان گونه که کافی نبودن انگیزه مشکل سازاست بزرگ نمایی دراین باره هم موجب پوشیده ماندن واقعیتها میشود. این دسته ازدانش آموزان حتی اگرحرکت خودرا با شوروحرارت شروع کنند،معمولا درادامه دچارکندی میشوند.مشاوران باید به این دانش آموزان واقعگرایی ونحوه تقسیم انرژی روانی ازابتدا تا انتهای کارراآموزش دهند.دانش آموزی که کارخودرابا سروصدا وصرف انرژی زیاد شروع می کندباید بداند که احتمالادرماههای بعدنخواهد توانست این روندرا ادامه دهد پس آهسته وپیوسته رفتن بهترازتندرفتن است.

توصیه مفیدبرای این دانش آموزان استفاده ازخدمات مشاورهای است.

کلید

انگیزههای واقعی خودرابشناسیدوهرچندوقت یکبارآنهارامرورنموده ودرصورت لزوم اصلاح کنید.

دلایل عدم پیشرفت ملاکهای ارزیابی عامل دیگربرای عدم پیشرفت مشخص نبودن ملاکهای پیشرفت است.دانش آموزان درموردپیشرفت یاعدم پیشرفت احساس کلی ومبهم دارند .مثلااگریک روزخوب درس خوانده باشندآن رانشانه پیشرفت میدانندویا اگریکی دو روزفرصت مطالعه را ازدست بدهندفکرمیکنندکه خیلی عقب افتادهاند.امادرواقع هیچ یک ازاین مواردچیزخاصی را نشان نمیدهند.پس،پیشرفت بایدملاک مشخصی داشتهباشد.این ملاک میتواندبراساس زمان تعیین شودمثلامقدارزمان مطالعهی مفید،دراین صورت شمابایدسعی کنیدیک برنامه تدریجی ومنطقی ساعات مفید خودرا افزایش دهید. یک ملاک دیگربراساس موضوعات درسی است.مثلاشمادرمحدوده ی یک ماهه تصمیم می گیرید که 5 مبحث ازفیزیک، 4مبحث ازشیمی، 6مبحث ازادبیات و….رابخوانید ودرماه بعد موضوعات ومباحث دیگررامطالعه کنید.

توصیه می شود ملاکهای ارزیابی پیشرفت خودرابه صورت جزیی مثلا روزانه ویاحتی هفتگی تعیین  نکنید،چراکه باعث دلسردی میشود.در این خصوص بهتراست کمی کلی عمل نمایید.ارزیابی روند پیشرفت درفرصتهای دوهفته ای خوب است. همیشه به خودتان امید بدهید که می توانید بهترازگذشته عمل کنید.

کلید

با تعیین ملاکهای مشخص،کنترل روندپیشرفت خود را تسهیل کنید.

نتیجه گیری:

  1.  بدون جبران ضعفهای پایه ای دردرسها،صحبت ازپیشرفت تحصیلی معنایی ندارد.
  2. انگیزههای واقعی خودرابشناسیدوهرچند وقت یکبارآنهارامرورنموده ودرصورت لزوم اصلاح کنید.
  3.  باتعیین ملاکهای مشخص،کنترل روند پیشرفت خودراتسهیل کنید.


نویسنده: صحبت اله حکمتی |
یکشنبه 1388/03/03 |

اصول اساسی مطالعه برای کنکور

برای یک مطالعهی موثرومفیدچه اصولی بایدرعایت شود؟

چگونه میتوان بهرهوری مطالعه را افزایش داد؟

نکاتی که دراین قسمت مطرح میشوند شایدخیلی ساده به نظربرسند،اما همین نکات ساده به میزان غیرقابل تصوری درکیفیت مطالعه تاثیر دارند. این اصول،تقریبا ارتباطی با موضوع یا عنوان درسی ندارند وبه عبارت بهتر،اصولی هستند که بایدهمیشه و در هر درسی رعایت شوند. یک نکتهی ظریف دراستفاده از این اصول آناست که دانش آموزان تصور میکنند باید زمانی راصرف آنها نمایند،درصورتی که از وقت خود میتوانند به شکل دیگری بهره ببرند.این تصورغیرمنطقی باعث میشود دانش آموزان به همان شیوههای نادرست خود ادامه دهند.برخلاف تصور،رعایت این اصول،حتی اگردرابتدای کارزمانی را از وقت دانش آموزان بگیرد،درادامه به شدت موجب صرفه جویی در زمان خواهد شد.

کل خوانی

یک اشکال مهم دانش آموزان در مطالعه این است که آنها مطالب را جزء جزء خوانده و بعد این اجزاء را به هم ارتباط میدهند.کلخوانی یک اصل بسیار مهم درمطالعه است ومنظور ساده از آن این است که قبل ازشروع مطالعه هر کتاب یا موضوع کلی،ابتدا باید چهارچوب یا طرح کلی ازآن در ذهن ایجاد کنیم.کلی خوانی باعث ایجاد ارتباط بیشتر بین مطالب و همچنین ایجاد نظم ذهنی میشود.بنابراین درمطالعه توصیه میشود وقتی کتاب یایک موضوع کلی راشروع میکنید ابتدا برفهرست مطالب توجه وتمرکز نمایید.ببینید چه ارتباطی بین مطالب وجود دارد؟درموردکدام موضوعات سابقه ی ذهنی دارید و کدام مطالب جدید هستند؟بعد از آن در یک فرصت زمانی مناسب و با حوصله و تامل کتاب را از ابتدا تا انتها ورق بزنید و مجموعه مطالب آن را مرور نمایید.مطمئن باشید همین کار ساده و وقت اندکی که برای بررسی فهرست و مرور مطالب صرف میکنید،بازده مطالعه شما را چندین برابر افزایش خواهد داد.

کلید

با رعایت اصل کل خوانی به ارتباط بین مطالب و ایجاد نظم ذهنی خود کمک کنید. توجه به عناوین و سرفصلها هر مطلب کلی از کتاب وبخشهای مختلف آن از یک سری سرفصلها وعناوین فرعی تشکیل شده است.شاید باور نکنیدکه همین سر فصلها وعناوین فرعی چقدر دریادگیری و درک بهتر مطلب میتوانند مؤثر باشند.برای شما پیش آمده، سر جلسه امتحان به سؤالی بر خوردهاید که میدانید حتما جواب آن را خواندهاید ولی هر چه به ذهن خود فشار میآورید این جوابرا به خاطرنمیآورید.دلیل اینامرهمین است که درحین مطالعه عناوین رامانند متنکتاب خوانده اید. توجه و تمرکز بر سرفصلها و عناوین فرعی نه تنها موجب تقویت هشیاری میشود،بلکه باعث میگردد شما ارتباط بین مطالب را گم نکنید و بدانید که بین قسمتهای مختلف یک موضوع چه ارتباطی وجود دارد.بنابراین توصیه میکنیم که درآغاز هرفصل،هم به موضوع اصلی وهم به عناوین فرعی با دقت بیاندیشید وسعی کنیددرذهنخودارتباط بین مطالب را با دقت جا بیاندازید.

کلید

بر روی سرفصلها و عناوین فرعی تامل و تمرکز کنید.

ارتباط مطالب

از نظر روانشناسی،یادگیری وقتی معنی دار است که بین مطالب قبلی و جدید ارتباط ایجاد شود.سعی برحفظ نمودن به جای درک وفهم مطالب،باعث عدم شکلگیری اینارتباط میشود.یک دلیل اصلی ضعف دانش آموزان دردروس ریاضی همین نکته است.اصولا دراکثردروس یک ارتباط پلهای بین مطالب وجود دارد و هرچه این ارتباط قویتر باشد پیشرفت درسی نیز از سرعت بیشتری برخوردار خواهد بود. بنابراین وقتی شما مطلبی را خوب متوجه نمیشوید و با این ضعف پیش میروید،این ضعف فقط درهمان نقطه باقی نمیماند و ارتباط بین سایر مطالب را هم متزلزل میکند.

کلید

با درک و فهم بهتر موضوعات،به ارتباط مطالب و در نتیجه افزایش سطح یادگیری کمک کنید.

شیوه ی یادگیری

دو شیوهی یادگیری وجود دارد.متراکم و فاصلهدار،در شیوهی متراکم،فرد وقتی شروع به مطالعه میکند تا زمانی که فرصت دارد پیش میرود واستراحتی برای خود درنظرنمیگیرد. اما در شیوه ی فاصله دار،فرد زمان هایی را برای مطالعه وزمان هایی نیز برای استراحت درنظر میگیرد.مثلا اگر 4 ساعت وقت دارد بعد از هر مطالعه 60 دقیقه ای یک فرصت استراحت 10 دقیقه ای به خود میدهد.

پژوهش ها نشان داده اند که یادگیری فاصله دار نتایجی به مراتب بهتراز یادگیری متراکم دارد.عده ای با این تصور که هیچ زمانی را از دست ندهندفرصت استراحت را هم مغتنم شمرده و به کار خود ادامه میدهند.اما مطمئن باشید که این فرصت نه تنها زمان از دست رفته نیست بلکه تا حد غیر قابل تصوری،بهرهوری مطالعه را افزایش میدهد.

کلید

ساعات و فرصتهای مطالعه را به زمانهایی برای مطالعه و زمانهایی را برای استراحت تقسیم کنید.

نتیجه گیری

  1.  با رعایت اصل کل خوانی به ارتباط بین مطالب و ایجاد نظم ذهنی خود کمک کنید.
  2.  بر روی سرفصلها و عناوین فرعی تامل و تمرکز کنید.
  3.  با درک و فهم بهتر موضوعات،به ارتباط مطالب و در نتیجه افزایش سطح یادگیری کمک کنید.
  4.  ساعات و فرصتهای مطالعه را به زمانهایی برای مطالعه و زمانهایی را برای استراحت تقسیم کنید.


نویسنده: صحبت اله حکمتی |
یکشنبه 1388/03/03 |

آمادگی برای مطالعه کنکور

مقدمات و شرایط اولیه ی لازم برای آغاز مطالعه چیست؟

آیا تا کنون دقت کردهاید که هر جلسه ی مطالعه ی شما چگونه شروع میشود؟

شاید کمتردقت کرده باشید که یکی از نقطه ضعفهای اساسی بیشتر دانش آموزان به نحوه ی آغاز مطالعه باز میگردد. مطالعه بدون کسب آمادگیهای لازم،مانند شنا کردن بدون یادگیری مهارتهای شنا است. کسی که بی مقدمه وارد مطالعه شود علاوه بر این که چیز زیادی یاد نخواهدگرفت،زمان زیادی را هم از دست خواهد داد.

مکان مطالعه

دانش آموزان در خصوص مکان مطالعه عادتهای متفاوتی دارند.مطالعه در منزل،پارک و کتابخانههای عمومی از رایجترین مکانهای مطالعه محسوب میشوند.آنچه در این باره باید بدانید این است که محیط و مکان مطالعه علاوه برداشتن شرایطی چون سکوت و آرامش، باید تا حد امکان ثابت و بدون تنوع باشد.اگر واقعا میخواه ید با تمرکز مطالعه نمایید باید سعی کنید که خود را به محیط یکنواخت و ثابت عادت ده ید.بنابراین فضاهای عمومی مانند پارک،برای یک مطالعه جدّی،مکان مناسبی محسوب نمیشود.تغییرات مکرردر دکور اتاق و یا مکان مطالعه نیزچون مخلّ تمرکز میشوند توصیه نمیگردد.بعضیها دوست دارند موقع مطالعه کسان دیگری مانند دوستان دور و برشان باشند.اگر هدف از این کار مطالعه گروه ی و رفع اشکال باشد خوب است،اما در هرحال،باید زمانهایی برای مطالعه فردی-به صورت تنها- در نظر گرفته شود. اگر میتوانید – و امکانات لازم را دارید- بهترین مکان برای مطالعه ی توام با تمرکز،منزل خودتان و البته یک اتاق مشخص است و اگر علیرغم فراهم بودن امکانات و شرایط وهمکاری اعضاء خانواده،باز دوست دارید که در فضاهای دیگری مطالعه نمایید،احتمالا باید در نیّت جدّی خود برای درس خواندن شک کنید.

کلید

برای مطالعه جدّی و توام با تمرکز،یک فضای ثابت و یکنواخت بهترین مکان است.

هدفمندی مطالعه

این موضوع را از زوایای مختلف میتوان مورد بحث قرار داد.یک بعد مهم هدفمندی به نیّات و ایدهآل و انگیزهها ی شما برمیگردد.بعد دیگر آن به آرامش ذهنی و نظم رفتاری شما مربوط است.یکی دیگر از ابعاد آن این است که شما چه قدر مهارتها و ظرافتهای لازم دربرنامهریزی و به خصوص پیشبینی تغییرات به خرج ده ید.یعنی اینکه اگر قسمتی از برنامه ی شما اجرا نشدو یا طولانی شدن یک برنامه منجر به هم خوردن برنامه های دیگر شد چه طرحهای هدفمندی را پیشبینی کرده باشید. اگرچه درخصوص هر یک از ابعاد در قسمتهای بعدی صحبت خواه یم کرد.اما برای این که در این قسمت هم به نتیجهای رسیده باشیم به این نکته اشاره میکنیم که هدفمندی در مطالعه یعنی داشتن یک ذهنیت روشن و شفاف درباره ی اهداف برنامهها و پیشبینی های لازم.به عبارت دیگربا یک ذهن ابهامگرا و پیچیده و سردرگم نمیتوان مطالعهای موفق داشت.اگر از پس خود برنمیآیید به مشاور مراجعه کنید.

کلید

باید به طور شفاف بدانید که چه در مغز شما میگذرد و چه میخواه ید بکنید.

 

آغاز هشیارانه

ما در این جا برای بیداری و هشیاری تعاریف متفاوتی رادرنظر میگیریم.هشیاری یعنی داشتن یک آگاه ی ارادی و به عبارت بهتر یعنی بیداری آگاهانه. بسیاری از دانش آموزان برای ورود به مطالعه بیدار هستند ولی هشیاری لازم را ندارند.شایدبرای شما پیش آمده که مطالعه درسی را شروع کرده اید اما بعد از گذشتن دقایقی،تازه متوجه شدهاید که اصلا نمیدانید چه میکنید! دچار حواسپرتی میشوید و یا مطالب را خوب درک نمی کنید. مطالعه ی شما وقتی هشیارانه است که شما از لحظه ی شروع مطالعه- و بعد در لحظه لحظه ی ادامه ی آن- بدانید که دارید چه میکنید و کاملا کنترل ارادی بر رفتار خود داشته باشید.چگونه میتوان مطالعه را هشیارانه آغاز کرد؟وضو بگیرید، نیت کنید،برای یکی دو دقیقه چشمان خود را ببندید و افکارتان را بر روی کاری که میخواه ید انجام ده ید متمرکز سازید،یک تذکر آمرانه و جلب توجه کننده به خودتان بده ید- مثلا با صدای بلند به خود دستور بده ید که من در این لحظه با آمادگی کامل میخواهم مطالعه این قسمت از کتاب را شروع کنم-،یک علامت یا رمز بخصوص را برای خود تعیین کنید و… تمرین خودآگاه ی و تقویت هشیاری،کیفیت آغاز و ادامه ی مطالعه را افزایش خواهد داد.

نتیجه گیری

  1. برای مطالعه جدّی و توام با تمرکز،یک فضای ثابت و یکنواخت بهترین مکان است.
  2. باید به طور شفاف بدانید که چه در مغز شما میگذرد و چه میخواه ید بکنید.
تمرین خودآگاه ی و تقویت هشیاری،کیفیت آغاز و ادامه ی مطالعه را افزایش خواهد داد.


نویسنده: صحبت اله حکمتی |
یکشنبه 1388/03/03 |

آمادگی برای مطالعه کنکور

مقدمات و شرایط اولیه ی لازم برای آغاز مطالعه چیست؟

آیا تا کنون دقت کردهاید که هر جلسه ی مطالعه ی شما چگونه شروع میشود؟

شاید کمتردقت کرده باشید که یکی از نقطه ضعفهای اساسی بیشتر دانش آموزان به نحوه ی آغاز مطالعه باز میگردد. مطالعه بدون کسب آمادگیهای لازم،مانند شنا کردن بدون یادگیری مهارتهای شنا است. کسی که بی مقدمه وارد مطالعه شود علاوه بر این که چیز زیادی یاد نخواهدگرفت،زمان زیادی را هم از دست خواهد داد.

مکان مطالعه

دانش آموزان در خصوص مکان مطالعه عادتهای متفاوتی دارند.مطالعه در منزل،پارک و کتابخانههای عمومی از رایجترین مکانهای مطالعه محسوب میشوند.آنچه در این باره باید بدانید این است که محیط و مکان مطالعه علاوه برداشتن شرایطی چون سکوت و آرامش، باید تا حد امکان ثابت و بدون تنوع باشد.اگر واقعا میخواه ید با تمرکز مطالعه نمایید باید سعی کنید که خود را به محیط یکنواخت و ثابت عادت ده ید.بنابراین فضاهای عمومی مانند پارک،برای یک مطالعه جدّی،مکان مناسبی محسوب نمیشود.تغییرات مکرردر دکور اتاق و یا مکان مطالعه نیزچون مخلّ تمرکز میشوند توصیه نمیگردد.بعضیها دوست دارند موقع مطالعه کسان دیگری مانند دوستان دور و برشان باشند.اگر هدف از این کار مطالعه گروه ی و رفع اشکال باشد خوب است،اما در هرحال،باید زمانهایی برای مطالعه فردی-به صورت تنها- در نظر گرفته شود. اگر میتوانید – و امکانات لازم را دارید- بهترین مکان برای مطالعه ی توام با تمرکز،منزل خودتان و البته یک اتاق مشخص است و اگر علیرغم فراهم بودن امکانات و شرایط وهمکاری اعضاء خانواده،باز دوست دارید که در فضاهای دیگری مطالعه نمایید،احتمالا باید در نیّت جدّی خود برای درس خواندن شک کنید.

کلید

برای مطالعه جدّی و توام با تمرکز،یک فضای ثابت و یکنواخت بهترین مکان است.

هدفمندی مطالعه

این موضوع را از زوایای مختلف میتوان مورد بحث قرار داد.یک بعد مهم هدفمندی به نیّات و ایدهآل و انگیزهها ی شما برمیگردد.بعد دیگر آن به آرامش ذهنی و نظم رفتاری شما مربوط است.یکی دیگر از ابعاد آن این است که شما چه قدر مهارتها و ظرافتهای لازم دربرنامهریزی و به خصوص پیشبینی تغییرات به خرج ده ید.یعنی اینکه اگر قسمتی از برنامه ی شما اجرا نشدو یا طولانی شدن یک برنامه منجر به هم خوردن برنامه های دیگر شد چه طرحهای هدفمندی را پیشبینی کرده باشید. اگرچه درخصوص هر یک از ابعاد در قسمتهای بعدی صحبت خواه یم کرد.اما برای این که در این قسمت هم به نتیجهای رسیده باشیم به این نکته اشاره میکنیم که هدفمندی در مطالعه یعنی داشتن یک ذهنیت روشن و شفاف درباره ی اهداف برنامهها و پیشبینی های لازم.به عبارت دیگربا یک ذهن ابهامگرا و پیچیده و سردرگم نمیتوان مطالعهای موفق داشت.اگر از پس خود برنمیآیید به مشاور مراجعه کنید.

کلید

باید به طور شفاف بدانید که چه در مغز شما میگذرد و چه میخواه ید بکنید.

 

آغاز هشیارانه

ما در این جا برای بیداری و هشیاری تعاریف متفاوتی رادرنظر میگیریم.هشیاری یعنی داشتن یک آگاه ی ارادی و به عبارت بهتر یعنی بیداری آگاهانه. بسیاری از دانش آموزان برای ورود به مطالعه بیدار هستند ولی هشیاری لازم را ندارند.شایدبرای شما پیش آمده که مطالعه درسی را شروع کرده اید اما بعد از گذشتن دقایقی،تازه متوجه شدهاید که اصلا نمیدانید چه میکنید! دچار حواسپرتی میشوید و یا مطالب را خوب درک نمی کنید. مطالعه ی شما وقتی هشیارانه است که شما از لحظه ی شروع مطالعه- و بعد در لحظه لحظه ی ادامه ی آن- بدانید که دارید چه میکنید و کاملا کنترل ارادی بر رفتار خود داشته باشید.چگونه میتوان مطالعه را هشیارانه آغاز کرد؟وضو بگیرید، نیت کنید،برای یکی دو دقیقه چشمان خود را ببندید و افکارتان را بر روی کاری که میخواه ید انجام ده ید متمرکز سازید،یک تذکر آمرانه و جلب توجه کننده به خودتان بده ید- مثلا با صدای بلند به خود دستور بده ید که من در این لحظه با آمادگی کامل میخواهم مطالعه این قسمت از کتاب را شروع کنم-،یک علامت یا رمز بخصوص را برای خود تعیین کنید و… تمرین خودآگاه ی و تقویت هشیاری،کیفیت آغاز و ادامه ی مطالعه را افزایش خواهد داد.

نتیجه گیری

  1. برای مطالعه جدّی و توام با تمرکز،یک فضای ثابت و یکنواخت بهترین مکان است.
  2. باید به طور شفاف بدانید که چه در مغز شما میگذرد و چه میخواه ید بکنید.
تمرین خودآگاه ی و تقویت هشیاری،کیفیت آغاز و ادامه ی مطالعه را افزایش خواهد داد.


نویسنده: صحبت اله حکمتی |
یکشنبه 1388/03/03 |

برنامه ی کاری کلی

هرکار بزرگی نیاز به یک طرح و برنامه دارد.طرح و برنامه ی کلی شما برای کنکور چیست؟ اجرای برنامه های خیلی دقیق و جزیی به دلیل ویژگیهای خاص فرهنگ ما – که فعلا جای بحث آن نیست- معمولا امکان پذیرنمیباشد.اشکال مهم برنامههای دقیق این است که وقتی اجرانمیشودیا ناقص اجرا می شود،پیش بینی های بعدی را هم خراب میکند.بنابراین،یک توصیه مهم این است که با درنظرگرفتن عادتهای فرهنگی،یک برنامه ی کاری طراحی کنید که نه خیلی جزیی و نه خیلی کلی باشد. تذکر این نکته هم ضرورت دارد،به طور حتم هستند دانش آموزانی هم که توانایی طراحی و اجرای برنامه های دقیق و جزیی را دارند. یک برنامهی کاری این برنامهی کاری برای کسانی که دانش آموزان هستند با آنهایی که صرفا برای کنکور میخوانند تفاوت دارد.برای هر دو گروه پیشنهاد می کنیم که یک فرصت  45 - 40 روزه برای روزهای آخرکنکور از نیمه ی دوم اردیبهشت به بعد کنار بگذارند. تا قبل از این فرصت کنکوریهای غیردانش آموز میتوانند یک برنامه ی کاری دو مرحلهای را به اتمام برسانند.تا پایان اسفندماه سعی کنیدیک دورهی کامل مطالعه تشریحی دروس به اضافه ی تمرینهای تست را به پایان برسانید.از اول عید تا پایان دهه ی دوم اردیبهشت هم علاوه برمرور نکته وتست دروس،به رفع اشکال و جبران کمبودها هم بپردازید.کنکوریهای دانشآموز به دلیل اشتغال به درس و امتحانات شاید این فرصت دو مرحلهای را نداشته باشند.میتوانید تا پایان فروردین ماه و حداکثر نیمه ی دوم اردیبهشت ماه (که با آغاز امتحانات نیمسال دوم همراه است) دورهی جامع مطالعه تشریحی دروس به اضافه ی تمرینهای تست را تمام کنید.البته،در واقع شما هم ضرری نکردهاید وفرصتی را از دست نداده اید چراکه عملا درگیر درسها بوده اید..به یاد داشته باشید زیاد دوره کردن دروس مهم نیست،مهم این است که خوب وکامل دوره کنید. پس برنامه ی کلی پیشنهاد این است که هر طور شده تا  45 – 40 روز قبل از کنکور مرحله ی جامع مطالعه را حداقل یک بار کامل کنید.

 

کلید

با طراحی یک برنامه کلی کاری به نظم ذهنی و رفتاری خود کمک کنید. برنامه ی کاری در روزهای آخر اگر چه مطالعات و درس خواندنهای شما از آغاز تا کنون لازم بوده و این روند باید همچنان ادامه پیدا کند ولی روزهای آخر قبل ازکنکور نقش مهمتر و مؤثری در کسب نتیجه دارد.مطالعات امروزی ممکن است به دلیل تداخل،گذشت زمان، وحجم فعالیتها دچار فراموشیهای کم و بیش شوند.اما در روزهای آخر،اگر مضطرب نباشید با یک ذهن جمع و جور وحواس متمرکز میتوانید فراموشیها را به حداقل ممکن برسانید.در این باره بیشتر صحبت خواهیم کرد اما در طراحی کلی خود این دوره 40-45 روزه ی قرنطینه را کنارگذاشته و به خاطر بسپارید.

کلید

قسمتی از تواناییهای خود را برای یک دورهی یک ونیم ماههی ما قبل کنکور ذخیره نمایید. پیش بینی های تغییرات اگر برنامهی کاری خود را نسبتا کلی در نظر بگیرید،میتوانید تغییرات احتمالی را پیشبینی و شرایط خود را با آنها تطبیق دهید.مهم این است که شما آمادگیهای لازم برای تغییرات را داشته باشید.عواملی مانند امتحانات پیشبینی نشده،حوادث و رویدادهای خانوادگی،بیماری، افت انگیزه و….،میتوانند باعث تغییراتی در روند برنامه شوند.گاه دیده شده که دانش آموزانی به دلیل عدم پیشبینی آگاهانهی تغییرات، لطمههای روحی خورده اند.

کلید

امکان کنترل همه عوامل محیطی وجودندارد،بنابراین خودرا برای هرنوع تغییرات احتمالی دربرنامه آماده نموده و پیش بینی- های لازم را انجام دهید.

افتهای مقطعی

یکی از عوامل مهمی که برنامهی کاری را تحت تاثیر قرارداده و موجب تغییر در آن میشود افتهای مقطعی در روحیه و انگیزه است.لازم به ذکر است که اولا این افتها را خیلی غیرعادی تصور نکنید.دانش آموزان ممکن است با ناشیگری و استدلال های نابجا مساله را بیش از آن چه لازم است بزرگ نشان دهند.ثانیا اگر شما برای تغییرات احتمالی پیش بینی های لازم را انجام داده باشید دیگر ضرورتی ندارد دست وپای خود راگم کنید.ثالثا هر چه در این دورههای افت کمتر با خود و اطرافیان کلنجار بروید و باعث گسترش موضوع شوید،دوره ی افت کوتاه تروگذرا ترخواهد بود.با تفکری منطقی و واقعگرایانه میتوانید این مقاطع را پشت سر گذاشته و عقب افتادگیها را جبران کنید.

کلید

افت روحیه در مقاطعی از زمانها را غیرعادی تلقی نکرده و بدانید که این افت با ارادهی شما میتواند گذرا باشد.



نویسنده: صحبت اله حکمتی |
یکشنبه 1388/03/03 |

برنامه ریزی برای پیشرفت 

مطالعه مفیدروزانه چقدربایدباشد؟

آیاقانون کلی برای این امروجوددارد؟

چگونه میتوان برنامهای برای افزایش ساعات مطالعه طرحریزی واجراکرد؟

ملاکهای پیشرفت چگونه بایدتعیین شود؟

چگونه بایدروندپیشرفت راکنترل کنید؟

مطالعه ی این فصل به شماکمک خواهد کرد به سئوالات فوق پاسخ دهید.اماتوجه به یک نکته حائزاهمیت است.برخلاف روشهای برنامه ریزی بعضی ازمؤسسات وافرادکه بسیارجزیی است،دراینجابه روش نسبتاکلی عمل کردهایم:چرا؟توصیه ی یک روش تقریباکلی برای برنامهریزی،بر اساس این اعتقادصورت میگیردکه فرهنگ ایرانی،فرهنگی منظم وجزءنگرنیست.این یک واقعیت است که مردم ایران،حوصله ی برنامه های خیلی دقیق وجزئی راندارندواگردنبال آن هم بروندبه صورت پیگیرومستمرادامه نمیدهندبنابراین،درروشهای خیلی جزئی برنامه ریزی،تنها شاید تعداد بسیارمعدودی ازدانش آموزان،توانایی اجراداشته باشند وبقیه بعدازمدتی معطلی حوصله شان سرمیرود.

تفاتهای فردی

برخلاف گفته هاوتبلیغات بعضی ازمردم که هیچ قانون کلی برای تعیین مقدارزمان لازم مطالعه وجود دارد.این که اصرارکنیم هردانش آموز دبیرستانی 13- 8 ساعت وهردانش آموزکنکوری حتما باید4 - 9ساعت درس بخواند تا موفق شود به غیرازنفی تفاوتهای فردی،باعث دلسردی واضطراب عده ی زیادی میشود. ازیک طرف توان وحوصله ی فردی انسانها متفاوت است، ازطرف دیگرانگیزههای دانش آموزان هم بایکدیگر فرق داردهمچنین پیشنیازها وآمادگیهای درسی همه یکسان نیست. بنابراین مهمترازآن که به هرنحوساعات مطالعه خود را افزایش دهیم این اهمیت داردکه ازمقدارساعات مطالعه ی خود- هرقدرهم که باشد – بهترین وبیشترین استفاده راببریم. اگرچه افزایش ساعات مطالعه ضرورت دارد اما بدترین کاردراین مورد آن است که بامقایسه ی خودبادیگران، زمینه های اضطراب ویاس رادرخود ایجاد کنیم.

کلید

به جای مقایسه ی مقدارساعات مطالعه ی خود بادیگران،اززمان های مطالعه به طورمطلوب استفاده کنید. برنامهای برای افزایش ساعات اگرمیخواه ید ساعات مطالعه خودرا افزایش ده یدنکته بسیاربسیارمهم این است که عجله نکنید.یک اصل روانشناسی میگوید:هررفتار در طول زمان به وجودمیآیدوتغییررفتارنیزبه زمان نیازدارد.عجله ودستپاچگی درافزایش زمانهای مطالعه به نتیجهای غیرازآشفتگی واضطراب نخواهدانجامید.آیا این خوب است که به زورهم که شده 14 ساعت درس بخوانیدولی چیززیادی یادنگیریدیا این که 5 ساعت درس بخوانید ولی واقعا مطالب رادرک کنید.پس اقدام برای افزایش ساعات مطالعه باید به صورت گام به گام صورت گیرد.

مطمئن باشیدبایک برنامه ی حساب شده ومنظم میتوانیدعلاوه برافزایش تدریجی ساعات درس خواندن، اززمانهای موجو دهم استفاده خوبی بکنید.

کلید

به جای افزایش جهشی ساعات مطالعه،به صورت تدریجی وگام به گام عمل نمایید. تعیین خط پایه برای تغییررفتاروافزایش ساعات مطالعه ازکجابایدشروع کنید؟اولین گام،تعیین وضع فعلی رفتاراست که اصطلاحابه آن خط پایه گفته میشود.یعنی شما بدون ه یچگونه تلاش برای افزایش این ساعات،ابتدا بایدسعی کنیدتشخیص ده یدکه درحال حاضروبه صورت واقعی چند ساعت توان مطالعه مفیددارید.این کارخیلی آسان است ومیتواندتوسط شمایایکی ازاطرافیان انجام گیرد.برای یک هفته یاده روزنموداری رسم کنیدکه بردارعمودی آن نشان دهنده ی دقایق وساعات،وبردارافقی آن نشان دهنده ی روزهاباشد.هرروزمیزان ساعات مطالعه راکنترل وبرروی نمودارمنتقل کنید.درپایان روزآخر،میانگین ساعات رامحاسبه نمایید.این خط پایه ی شماست که میتواند 4یا 5ساعت ویابیشتر باشد ودرواقع مبنای اقدام برای تغییربرنامه وافزایش ساعات مطالعه محسوب میشود.حال میتوانیدتصمیم بگیریدبراساس تواناییهای فردی خود وبایک روندمنطقی ومشخص درماه اول 60 یا 90 دقیقه ودرماههای بعدی به همین ترتیب ساعات بیشتری رابه برنامه خوداضافه نمایید.

کلید

مبنای افزایش ساعات مطالعه،ارزیابی وضع فعلی وتعیین خط پایه است. برنامه ریزی برای پیشرفت ترسیم نمودارپیشرفت اگربتوانیدوضع فعلی رفتارخودرا مشخص سازیدکار بزرگی انجام دادهاید،چراکه این نقطه ی آغاز حرکت است.مهم نیست که این زمان کم باشد،مهم این است که شمابرای افزایش تدریجی وبرنامهریزی شده ی آنعزمیمصمم وارادهای محکم داشتهباشید.برای کنترل روند پیشرفت میتوانیدنموداررسم شده برای تغییرخط پایه راادامه ده ید.یعنی برروی نمودار ادامه ی روزهارامشخص کرده ومیزان ساعات مطالعه  راعلامت

بزنید.ترسیم این نمودارچندکمک میکند.اول آن که کنترل روندپیشرفت را ازحالت ذهنی خارج میسازدواین مساله بسیارمهمی است.یکی ازمشکلات اساسی دانش آموزان برای برنامهریزی همین است که برنامه رابه صورت ذهنی طراحی میکنندو وقتی ازآنان خواسته میشودکه برنامههارابرروی کاغذبیاورند،زیاد روی خوش نشان نمیدهند،انگارکه بایدکارسختی انجام دهند.دوم آن که ترسیم نمودار،روند پیشرفت رابه صورت عینی وقابل دسترسی درمیآورد.شمامیتوانیدهرموقع که لازم بودبامراجعه به نمودار،وضعیت خودرا ارزیابی کنید. سوم آن که روند پیشرفت رامنظم میسازدواین خودمیتواندباعث تقویت روحیه وایجادانگیزه ی بیشترشود.

کلید

بارسم نمودار،روندکنترل پیشرفت خودراازحالت ذهنی به صورت عینی درآورید. تعیین ملاکهای پیشرفت این هم موضوعی بسیارمهم است وبیشتردانش آموزان درموردآن مشکل دارند.دانش آموزان شایدبه دلیل کمی فرصت وعجله،معمولاملاکهای پیشرفت راخیلی ایدهآلی ودست بالاتعیین میکنند.مثلاکسی که تابه حال به زور 3ساعت درس میخوانده یک باره تصمیم میگیرد 10 ساعت درس بخواند،یاکسی که حداقل 9ساعت میخوابیده،مقدارخواب خودرابه 6 ساعت کاهش میدهد.این تغییرات ناگهانی وملاکهای دست نیافتنی نه تنها قابل اجرانیستند بلکه موجبات دلسردی رانیزفراهم میسازند. ضرب المثل قدیمی راشنیده ایدکه : سنگ بزرگ علامت نزدن است.تصمیم به تغییرات بزرگ اگرچه میتواندگاهی یک استثناء باشد ولی برای همه امکانپذیرنیست.بنابراین بایدملاکهای پیشرفت باروندی معقول ومنطقی تعیین شوند.اگرخط پایه شمانشان میدهدکه دروضع فعلی 4ساعت امکان مطالعه داریدبهتراست دریکی دوهفته اول تصمیم بگیریدکه فقط نیم ساعت به این مقدار اضافه کنید.درصورت موفقیت برای هفته های بعدبازهم نیم ساعت دیگروبه همین ترتیب درهفتههاوماههای بعدنیم ساعت ویک ساعت افزایش ده یدتابه حدمطلوب وموردنظر برسید.

کلید

برای ادامه ی روندپیشرفت خودملاکهای گام به گام وقابل دسترس تعیین کنید. خودکنترلی رفتار برای  جدیترشدن کنترل روندپیشرفت میتوانیدبرنامههای تقویتی وجریمهای تعیین کنید.ببینیدازچه چیزهایی خوشتان میآید وازچه چیزهایی بدتان میآید.  5موردخوش آیند و  5مورد ناخوشآیند را که واقعابرایتان مهم بوده برروی شما تاثیردارندتعیین نمایند.براساس این نظام کنترلی میتوانیدبرای پیشرفت برنامه به خوداجازه بده ید.درصورتی هم که طبق ملاک،ازپیشرفت خودرضایت نداریدخودتان راجریمه کنید. دقت نماییدکه موردتقویت وجریمه روشن وواضح بوده وقابل اجراباشند.

کلید

برای کنترل رفتارهایتان یک نظام خودکنترلی ایجادکنید. استفاده ازنیروی کمکی گاه یه دلایل متعددی ازجمله کافی نبودن انگیزه،عدم توانایی غلبه برعادتهای نامطلوب وشرایط خاص محیطی،برای خودتان امکان اعمال کنترل فراهم نیست.دراین صورت بایدبپذیریدکه برای جلوگیری ازاتلاف وقت وازدست رفتن فرصتها،کسی شمارا دراین امرهمراه ی کند، حتی اگراین همراه ی کوتاه مدت وموقت باشد.این فردمیتواندپدرومادر،خواهروبرادربزرگترویاکسی باشدکه باشماارتباط نزدیکی دارد. بعضی ازدانش آموزان به خاطرنوع ارتباطات خانوادگی دربرابردریافت این نوع کمک مقاومت به خرج میدهندوآن رانمیپذیرنددرصورتی که به نظرمیرسد اگرکسی متوجه حساسیت موقعیت باشدباید داوطلبانه البته درصورت فراهم بودن سایرشرایط لازم خواستاراستفاده ازاین کمک باشد.

کلید

اگربه هردلیلی آن طورکه دلتان میخواهدنمیتوانیدپیشرفت راکنترل نماییدامکان استفاده ازنیروی کمکی رامدنظرقرارده ید.

نتیجه گیری:

  1.  به جای مقایسه ی مقدارساعات مطالعه ی خودبادیگران،اززمانهای مطالعه به طورمطلوب استفاده کنید.
  2.  به جای افزایش جهشی ساعات مطالعه،به صورت تدریجی وگام به گام عمل نمایید.
  3.  مبنای افزایش ساعات مطالعه،ارزیابی وضع فعلی وتعیین خط پایه است.
  4.  بارسم نمودار،روندکنترل پیشرفت خودراازحالت ذهنی به صورت عینی درآورید.
  5.  برای ادامه ی روندپیشرفت خودملاکهای گام به گام وقابل دسترس تعیین کنید.
  6.  برای کنترل رفتارهایتان یک نظام خودکنترلی ایجادکنید.
  7.  اگربه هردلیلی آن طورکه دلتان میخواهدنمیتوانیدپیشرفت راکنترل نماییدامکان استفاده ازنیروی کمکی رامد نظر قرار دهید.


نویسنده: صحبت اله حکمتی |
یکشنبه 1388/02/20 |

 تهیه و تصحیح: صحبت اله حکمتی

قبله يابي با خورشید

جمعه 8 خرداد ماه 1388 ساعت 13 و 12 دقيقه و پنجشنبه 25 تيرماه 1388 ساعت 13 و 21 دقيقه زاويه ميل خورشيد با عرض جغرافيايي شهر مكه تقريباً برابر مي‌گردد. در اين تاريخ هنگام اذان ظهر ساكنان مكه سايه نخواهند داشت. بنابر این ساکنان تمام نقاط واقع در نیمکره روز سیاره زمین قادر خواهند بود قبله واقعی و دقیق مکان خود را تعیین نمایند.

به دلیل زاویه میل زمین بر روی صفحه مدار گردش سالانه و حرکت انتقالی زمین بر روی این صفحه، در مناطقي كه عرض جغرافيايي آنها بين 5/23- درجه و 5/23 درجه است، در هر سال دو روز وجود دارد كه خورشيد هنگام ظهر، يعني هنگامي كه بيشترين ارتفاع را در آسمان دارد،  به صورت عمود بر زمين مي‌تابد. در اين هنگام اجسام سايه نخواهند داشت و ارتفاع خورشيد در آسمان نزديك به 90 درجه است يا به عبارت ديگر خورشيد در سمت‌الراس ناظر قرار دارد.

 براي شهر مكه (با عرض جغرافيايي 21 درجه و 27 دقيقه شمالي و طول جغرافيايي 39 درجه و 54 دقيقه شرقي) كه براي مسلمانان داراي اهميت ويژه‌اي است، اين دو روز در ماههاي خرداد و تير واقع مي‌شوند. در سال جاري اين دو روز عبارتند از: 8 خرداد و نيز 25 تير. اگر هنگام اذان ظهر مكه را به وقت رسمي ايران بدانيم و در همان لحظه سايه شاخصي (چوب يا ميله‌اي كاملا صاف) را كه از قبل به صورت كاملا عمودي و در امتداد شاقول بر روي زمين قرار دارد و يا در زمين فرو رفته‌است را مد نظر قرار دهيم، خلاف جهت سايه شاخص سمت دقيق قبله را براي ما مشخص مي‌سازد.

قبله یابی با کمک خورشید 


در تاريخ 8 خردادماه 1388 اذان ظهر مكه به وقت رسمي ايران ساعت 13 و 12 دقيقه خواهد بود. و در تاريخ 25 تيرماه 1388 اذان ظهر مكه به وقت رسمي ايران ساعت 13 و 21 دقيقه خواهد بود. بنابر این كافي است در اين هنگام به جهت سايه توجه كنيم و با استفاده از توضيحات و شكل فوق در امتداد سایه و روبه خورشید سمت صحيح قبله محل خود را تعيين نماييم. چون در چنین زمانی خورشید درست در بالای خانه کعبه قرار دارد بنابراین در هر نقطه ای از جهان بدون توجه به طول و عرض جغرافیایی و فقط با آگاهی از زمان ظهر شرعی مکه می توان نسبت به تعیین صحییح قبله اقدام نمود.


منابع :

وبسایت ؛ http://seismo.um.ac.ir/ast/news_events/news/ghebleh01.htm

وبسایتی برای آگاهی از اوقات شهرهای جهان؛ http://prayer.aviny.com

 



نویسنده: صحبت اله حکمتی |
سه شنبه 1388/02/15 |

 

به نام خدا

تهیه و تنظیم: صحبت اله حکمتی

  • فصل 9 – منظومه شمسی

1.      نظریه زمین مرکزی از چه کسی است؟ ص 112

2.      کوپرنیک علت حرکت سماوی ستارگان را چگونه توضیح داد؟ ص112

3.      نخستین ره آورد کشف تلسکوپ توسط گالیله چه بود؟ ص 112

4.      نظریه خورشید مرکزی از چه کسی است؟ ص 112

5.      سه قانون کپلر در مورد حرکت سیارات را توضیح دهید؟ ص 112

6.      چه کسی دلایل فیزیکی حرکات سیارات را ارائه نمود؟ ص 114

7.      مواد سازنه سیارات را بر اساس نقطه ذوب به سه گروه تقسیم شده اند، آنها را بیان نمایید. ص 114

8.      سیارات زمین مانند کدامند؟ ص 114

9.      سیارات مشتری مانند کدامند؟ ص 114

10.  تفاوت سیارات زمین سا و مشتری سا را بنویسید؟ ص 115

11.  منظور از تبخیر اتمسفر چیست؟ این فرایند متاثر از چه عواملی است؟ ص 115

12.  برای خروج از کمند جاذبه زمین به چه سرعتی باید دست یافت؟ ص 115

13.  فاصله مشتری تا زمین 5.2 واحد نجومی است ، بر اساس قانون سوم کپلر دوره گردش خورشیدی آن را بست آورید؟ ص 116

14.  جرا در سطح ماه فرسایش رخ نمی دهد و صدایی به گوش نمی رسد؟ ص 116

15.  نخستین بار چه کسی به صورت علمی فاصله ماه از زمین را اندازه گرفت؟ چگونه؟

16.  امروزه فاصله ماه از زمین چگونه اندازه گیری می شود؟ ص 118

17.  چرا یک نیمکره ماه برای ناظر زمینی قابل روئیت نیست؟ ص119

18.  در هر یک از حالات زیر ما چه کسری از سطم روشن ماه را می توانیم ببینیم؟

        i.      تربیع

        ii.      محاق

        iii.      بدر

19.  طلوع ماه هر روز 50 دقیقه دیر تر از روز قبل اتفاق می افتد، علت آنرا بیان نمایید؟ص 120

20.  در کدام روزها در طول یک ماه مد دریا شدیدتر است، دلیل آن چیست؟ ص120

21.  چرا با آنکه یک دور گردش ماه به دور زمین  5/27 روز طول می کشد اما اهله ماه در 5/29 روز کامل می شود؟

22.  شهاب و شهابسنگ چه تفاوتی دارند؟ ص121

23.  مدار چرخشی دنباله دار ها با سیارات چه تفاوتی دارد؟ ص122

 

·        فصل  10 – ستارگان

1.      چه کسری از انرژی خورشید به زمین می رسد؟ ص123

2.      گرما و نور خورشید ناشی از چه نوع واکنشی است؟ چه کسی این قاعده را طرح نمود؟ ص123

3.      آیا روزی خورشید خواهد مرد؟ چگونه ؟ توضیح دهید؟ ص124

4.      منجمین قدیم به چه منظوری  در قالب صورت های فلکی دسته بندی می کردند؟ ص 125

5.      کره سماوی چیست؟ آیا ساکنان زمین  در تمام سال منظره آنرا ثابت می بینند؟ توضیح دهید. ص126

6.      برای اندازه گیری فاصله ستارگان از چه روشی استفاده می شود؟ ص 127

7.      برای بیان فاصله ستارگان چه واحد هایی بکار می رود؟ هر واحد را جداگانه تعریف کنید؟ص 128 – 127

8.      کمترین و بیشترین چگالی به ترتیب مربوط به کدام ستاره است؟ ص128

9.      مقدار نور ستارگان را چه عواملی تعیین می کند؟ ص129

10.  بین مقدار نور ستارگان و فاصله آنان با زمین چه رابطه ای وجود دارد؟ ص129

11.   بین مقدار نور ستارگان و جرم آنان چه رابطه ای وجود دارد؟ ص129

12.  اگر فاصله ما تا ستاره ای نصف شود نور آن چه مقدار تغییر می یابد؟ اگر دوبرابر شود چطور؟ ص129

13.  مواد اصلی سازنده ستارگان رشته اصلی را چه عناصری تشکیل می دهد؟ ص129

14.  ترکیب شیمیایی خورشید را از نظر جرم و حجم مقایسه کنید؟ ص 123 و 130

 

  • فصل 11 -  رسم نقشه

1.      برای مطالعه مناطق وسیع در زمین شناسی از چه ابزاری استفاده می شود؟ ص132

2.      نقشه را تعریف کنید. ص132

3.      طول جغرافیایی نقاط را بر اساس کدام مبنا می سنجند؟ هر درجه از طول جغرافیایی در روی خط استوا چند کیلومتر است؟ این مقدار در عرض های بالاتر چه تغییری می نماید؟ ص133

4.      مبنای درجه بندی عرض جغرافیایی چیست؟ بر این اساس چند درجه عرض جغرافیایی خواهیم داشت؟ ص133

5.      نقشه های توپوگرافی چه تفاوتی با نقشه های جغرافیایی دارد؟ ص134

6.      در مقایسه  نقشه ای که مخرج مقیاس آن کوچکتر باشد منطقه وسیعتری را نشان خواهد داد یا بزرگتر باشد؟ ص135

7.      اگر نقشه ای را دو برابر کنیم مساحت پدیده های روی زمین با چه نسبتی تغییر خواهد کرد؟ طول آنها چطور؟ ص135

8.      برای تهیه نقشه توپوگرافی علاوه بر ویژگی ارتفاعی نقاط به چه اطلاعاتی نیاز داریم؟ ص136

9.      منحنی میزان چیست؟ ص136

10.  منظور از فاصله تراز در نقشه های توپوگرافی را بیان کنید و بنویسید مقدار آن به چه عاملی بستگی دارد؟ ص136

11.  برای تعیین جهت روی نقشه از چه الگو هایی استفاده می شود؟ ص137

12.  در نقشه ای با مقیاس 1:250000 فاصله دو نقطه برابر 4 سانتیمتر است فاصله واقعی آنها روی زمین چند کیلومتر خواهد بود؟ ص 137

13.  در هر یک از حالات زیر ارتفاع دقیق نقطه را از روی نقشه چگونه استخراج می کنیم؟ ص138- 137

·        وقتیکه نقطه روی یک منحنی میزان قرار داشته باشد؟

·        زمانیکه نقطه بین دو منحنی میزان قرار داشته باشد؟

14.  با توجه به نقشه ( برای تمرین نقشه صفحه 140) شیب بین دونقطه مشخص شده را محاسبه کرده و نیمرخ توپوگرافی محور X-Y را رسم نمایید. ص 138

15.  مقیاس 1:1000000 را به صورت ترسیمی نمایش دهید. ص139

·        راهنمایی: ابتدا با استفاده از مقیاس مذکور محاسبه می کنیم که هر سانتی متر معادل چند کیلومتر خواهد بود و سپس خطی را بر مبنای سانتی متر به چند واحد تقسیم کرده و آنرا از چپ به راست و از مبنای صفر به صورت تصاعد عددی از رقم بدست آمده ، شماره گذاری می کنیم.

16.   مهمترین کاربرد نقشه های توپوگرافی در زمین شناسی چیست؟ ص 140

17.  تهیه نقشه های زمین شناسی معمولاً براساس رخنمون کدامیک از واحد های سنگی چینه شناسی صورت می گیرد؟ چرا؟ ص 140

18.  برای تهیه نقشه زمین شناسی به چه نوع اطلاعاتی نیاز داریم؟ ص141

19.  کدام موانع کار تدارک اطلاعات را برای تهیه نقشه زمین شناسی دشوار می سازد؟ ص 141

20.  تهیه نقشه زمین شناسی برای نواحی خشک آسانتر است یا نواحی مرطوب؟ چرا؟ ص141

21.  در نواحی که سطح زمین را پوشش گیاهی و یا محصولات هوازدگی پوشانده سنگ بستر را در چه نقاطی مورد مطالعه قرار می دهند؟ ص 141

22.  منظور از خطوط همبَری چیست؟ ص141

23.  هر یک از علایم زیر در نقشه های زمین شناسی برای بیان چه عارضه ای بکار برده می شود؟ علایم ص 142

24.  در نواحی که لایه های سنگی بطور افقی قرار گرفته اند خطوط همبری لایه ها روی نقشه چگونه نمایان می شود؟ ص 143

25.  خطوط همبری لایه هایی که گسترش قائم دارند (مانند دایک) در روی نقشه ها چگونه نمایان می شوند؟ ص 144

26.  اگر انحنای خطوط همبری لایه های سنگی در روی نقشه در جهت مخالف انحنای خطوط منحنی میزان باشد ، بیانگر چه نوع گسترشی از لایه های سنگی در داخل زمین است؟ ص 144

27.  اگر انحنای خطوط همبری لایه های سنگی در روی نقشه در هم جهت انحنای خطوط منحنی میزان باشد ، بیانگر چه نوع گسترشی از لایه های سنگی در داخل زمین است؟ ص 144

28.  هر یک از عوارض زیر در روی نقشه های زمین شناسی چگونه به نمایش در می آیند؟ به اشکال توجه داشته باشید. ص 145 - 144

·        تاقدیس چین های افقی

·        ناودیس چین های مایل

·        تاقدیس در چین های مایل

·        ناودیس در چین های مایل

·        شیب لایه ها در چین های برگشته

·        گنبدهای ساختمانی ( گنبد نمکی ، طاقدیس گنبدی)

·        گسل ها

29.  اگر در روی نقشه زمین شناسی لایه ها بدون تغییر جهت شیب و توالی تکرار شوند بیانگر چه نوع  عارضه ای می باشند؟ ص146

30.  ترسیم مقطع زمین شناسی چه کمکی به زمین شناس می کند؟ ص 147

31.  برای ترسیم نمقطع زمین شناسی به کدام ویژگی های ساختمانی لایه ها باید توجه داشت؟ ص 147

·        پاسخ: خطوط منحنی میزان، خطوط همبری لایه ها، جهت شیب لایه، زاویه شیب لایه، ضخامت و توالی لایه ها، دایک، گسل ها و جنس سنگها.

  ·  فصل 11 -  زمین در خدمت انسان

 1.      نقش منابع در اقتصاد چگونه است؟ ص 148

2.      دو نظریه در مورد چگونگی پیدایش زغال سنگ وجود دارد آنها را جداگانه توضیح دهید. ص 151

3.      مراحل فرایند پیدایش زغال سنگ را بیان کنید. ص152 – 151

4.      مصارف زغال سنگ کک و حرارتی در چه زمینه هایی است؟ ص 152

5.      منشاء نفت چیست؟ ص 152

6.      برای تشکیل نفت حوضه رسوبی چه خصوصیاتی بایستی داشته باشد؟ ص 153

7.      منظور از سنگ مادر در فرایند تشکیل نفت چیست؟ ص 153

8.      مهاجرت اولیه در فرایند تشکیل نفت را توضیح دهید؟ ص 153

9.      یک تله نفتی ( نفت گیر) چه شرایط باید داشته باشد؟ ص 154

10.  انواع تله های نفتی را با توجه به شکل (صفحه 154) نام ببرید.

11.  مهاجرت ثانویه در فرایند تشکیل نفت را توضیح دهید؟ ص 154

12.  بر چه اساسی نفت را به سبک و سنگین دسته بندی می کنند؟ ص155

13.  بر چه اساسی نفت را به ترش و شیرین دسته بندی می کنند؟ ص155

14.  ترتیب مواد موجود در تله های نفت گیر چگونه است؟ ص155

15.  بیشترین فراوردهای سوختی حاصل از نفت کدامند؟ ص 155

16.  پیامد های نامطلوب مصرف سوخت های فسیلی را ذکر کنید؟ ص 156

17.  سوخت های فسیلی چه درصدی از منابع انرژی جهان را تشکیل می دهند و دوام آنها را تا چند سال آینده تخمین می زنند؟ ص 158

18.  منابع انرژی جایگزین سوخت های فسیلی کدامند؟ ص 158

19.  شکافت هسته ای یعنی چه؟ ص 158

20.  منظور از غنی سازی اورانیوم چیست؟ ص 158

21.  طی چه مراحلی از شکافت هسته ای برق تولید می شود؟ ص 159

22.  مسائل و مشکلات پیش راه ساخت نیرو گاه هسته ای را بیان نمائید؟ ص 159

23.  مهمترین محدودیت در راه بهره برداری از انرژی خورشیدی در حال حاضر چیست؟ ص 160

24.  محدودیت های تولید نیروی برق بادی کدامند؟ ص 160

25.  در تصمیم گیری برای  بهره برداری از کانسنگ ها چه عواملی دخالت دارد؟ ص 161

26.  غلظت عناصر مس و آلومنیوم در کانسنگ های مذکور باید چند درصد باشد تا ارزش اقتصادی برای استخراج داشته باشند؟ ص 161

27.  کدام فلزات از فرآندهای آذرین حاصل می آیند؟ ص 162

28.  تفاوت پگماتیت و گرانیت در چیست؟ ص 162

29.  کدام فلزات همراه با محلول های هیدرو ترمال از ماگما جدا می گردد؟ ص 162

30.  کدام کانی های فلزی در نتیجه فعالیت های دگرگونی مجاورتی پدید می آیند؟ ص 163

31.  کانی تالک و گرافیت در طی کدام فرآیند دگرگونی شکل می گیرند؟ ص 163

32.  چرا بوکسیت را در مناطق پر باران استوایی می یابیم؟

 

 

  

 

 



نویسنده: صحبت اله حکمتی |
دوشنبه 1388/02/07 |

سوالات متن جغرافیای سال دوم دبیرستان
تهیه و تنظیم: صحبت اله حکمتی

آلودگی هوا ( درس دهم)

1.       منابع انسانی آلودگی هوارا نام ببرید.
2.       منابع طبیعی آلودگی هوارا نام ببرید.
3.       منظور از آلودگی هوا چیست؟
4.       سه دلیل برای بالا بودن آلودگی هوای تهران ذکر کنید.
5.       آنچه امروز به عنوان آلودگی هوا مطرح می شود ناشی از چیست؟
6.       دانشمندان چه عواملی را در گرم شدن هوای زمین موثر دانند؟
7.       گازهای گلخانه ای کدامند؟ نام ببرید.
8.       اثر مثبت پدیده گلخانه ای جو زمین را بیان کنید.
9.       منابع تولید و جذب دی اکسید کربن را نام ببرید.
10.    آلودگی هوا چه پیامدهایی دارد؟
11.    مهمترین پیامدهای گرم شدن کره زمین چیست؟
12.    وارونگی دما چیست؟ توضیح دهید.
13.    وارونگی دما معمولاً در چه زمان هایی و در چه شرایطی اتفاق می افتد؟
14.    چرا در نواحی صنعتی و شهر های بزرگ وارونگی دما موجب افزایش آلودگی هوا می شود؟
15.    باران اسیدی چیست؟
16.    پیامدهای باران اسیدی چیست؟
17.    کدام مناطق جهان امروزه مشکل بارش اسیدی دارند؟ 

آلودگی رودها و دریا ها ( درس یازدهم)

  1. علل آلودگی رودها را نام ببرید.
  2. رود راین از کجا سرچشمه گرفته و از کدام کشورها عبور و به کدام دریا می ریزد؟
  3. علت آلودگی بالای رود راین چه بود.
  4. برای مقابله با مشکلات رود راین چه اقداماتی در سطح بین المللی به عمل آمده است؟
  5. برای مقابله با مشکلات رود راین چه اقداماتی در سطح ملی به عمل آمده است؟
  6. سه راه حل کلی برای مقابله با آلودگی رود ها را بنویسید.
  7. امروزه چه عواملی حیات آبزیان در دریاها را به خطر انداخته است؟
  8. مهمترین عامل آلودگی دریاها ناشی از چیست؟
  9. استخراج نفت از کدام کشور ساحلی دریای مازندران موجب آلودگی این دریا است؟
  10. اهمیت های دریای مازندران را بنویسید.
  11. علل آلودگی دریای مازندران را بنویسید. مهمترین آن کدام است؟
  12. کشورهای ساحلی دریای مازندران را نام ببرید.
  13. اهمیت های خلیج فارس در چه عواملی است؟
  14. تاثیرات ناشی از آلودگی خلیج فارس را ذکر کنید.
  15. چه عواملی باعث شده است تا خلیج فارس در برابر منابع آلوده کننده بسیار آسیب پذیر تر باشد؟
  16. بیشترین آلودگی نفتی بر اثر چه عاملی در دریاها روی می دهد؟

مخاطرات طبیعی ( درس دوازدهم)

  1. منظور از مخاطرات طبیعی چیست؟
  2. مخاطرات طبیعی بر اساس منشاء چند توع می باشند؟ نام برده برای هر یک مثالی بنویسید.
  3. مخاطرات طبیعی را بر اساس نقش و دخالت انسان در وقوع آنها دسته بندی کنید.
  4. زلزله چگونه (چه زمانی) بوجود می آید؟
  5. صفحات زمین نسبت به هم چند نوع حرکت دارند آنها را نام ببرید؟
  6. گسل چیست؟
  7. میزان خرابی و خسارات ناشی از وقوع زلزله به چه عواملی ارتباط دارد؟
  8. برای اندازه گیری میزان خسارت زلزله و مقدار انرژی آزاد شده از چه مقیاس هایی استفاده می شود؟
  9. مهمترین مناطق زلزله خیز جهان کدامند؟ ایران در کدام کمربند قرار دارد؟
  10. علائم احتمالی وقوع زلزله را ذکر کنید.
  11. بعد از وقوع زلزله چه حوادثی تلفات و حوادث  را افزایش می دهد؟
  12. سیل چیست؟
  13. در چه صورت ذوب برف به وقوع سیل می انجامد؟
  14. چه نوع بارش در نواحی خشک، و چه نوع بارش در نواحی مرطوب موجب سیل است؟
  15. علل وقوع سیل را بنویسید.
  16. جغرافیدانان یکی از علل مهم تشدید وقوع سیل را چه می دانند؟
  17. درصورتی که بخواهیم یک منطقه را از نظر وقوع یا عدم وقوع سیل بررسی کنیم باید به چه نکاتی توجه داشته باشیم؟
  18. مشخص کنید هر یک از عوامل زیر موجب کاهش یا افزایش سیل می شوند.
  • v      پوشش گیاهی پر تراکم
  • v      شبکه آبراهه کم تراکم
  • v      دامنه های پر شیب
  • v      خاکهای با نفوذ پذیری بالا
  • علت وقوع سیل درکشور بنگلادش چیست؟
  1. بهمن را تعریف؟
  2. پراکندگی جغرافیایی بهمن را در کشور ایران بنویسید.
  3. علل وقوع بهمن را بنویسید.
  4. خشکسالی را تعریف کنید؟
  5. آیا خشکسالی ویژه آب و هوای خاصی است؟ توضیح دهید.
  6. خشکسالی در کدام عرض های جغرافیایی موجب قحطی می شود؟
  7. خشکسالی چه اثری بر محیط می گذارد؟
  8. خشکسالی در زندگی انسان چه مشکلاتی را بوجود می آورد. 

انسان و مخاطرات طبیعی (درس سیزدهم)

1.       اثرات مفید آتشفشان را ذکر کنید.
2.       سیل در چه مناطقی مفید است ؟ فایده آن چیست؟
3.       چه موقع حوادث طبیعی، مخاطره طبیعی نامیده می شوند؟
4.       یکی از مهمترین فواید پوشش گیاهی در برابر سیل چیست؟
5.       چه روش هایی برای پیشگیری از وقوع سیل می شناسید؟
6.       برای پیش بینی خطر سیل دو راه وجود دارد. آن ها را نوشته، بنویسید کدامیک موثرتر است؟چرا؟
7.       کدام مناطق غالباً در معرض وقوع سیل قراردارند؟
8.       در هنگام و بعد از وقوع سیل به چه مسائلی باید توجه داشت؟
9.       چه مسائلی ممکن است پس از وقوع سیل تلفات بیشتری از خود سیل بگیرد؟
10.    کدام کشور غالباً در معرض سیل های ساحلی قرار دارد؟ دلیل آن را بنویسید؟
11.    نقشه خطر چیست؟
12.    راه های مقابله با خطر بهمن را نام ببرید.
13.    دانشمندان علت خشکسالی را در چه عواملی می دانند؟
14.    راههای کاهش خسارت ناشی از زلزله ( اقدامات ژاپنی ها) را ذکر کنید.
15.    دانشمندان چگونه فعالیت های آتشفشان را پیش بینی می کنند؟ 

پراکندگی و رشد جمعیت (درس چهادهم) 

  1. منظور از انفجار جمعیت چیست؟
  2. کدام عوامل طبیعی موجب جذب جمعیت به یک مکان می شوند؟
  3. کدام عوامل انسانی موجب جذب جمعیت می شوند؟
  4. کدام عوامل سیاسی باعث جذب جمعیت می گردند؟
  5. عوامل اقتصادی کم بودن جمعیت یک مکان کدامند؟
  6. چه عواملی رشد جمعیت جهان را در گذشته کنترل می کرد.
  7. منظور از رشد طبیعی جمعیت چیست؟
  8. چه عواملی پس از جنگ جهانی دوم موجب رشد انفجار گونه جمعیت جهان شد؟
  9. شاخص های جمعیت کدامند؟
  10. امید به زندگی را تعریف کنید.
  11. دو کشور بسیار پرجمعیت جهان کدامند؟
  12. کدام دسته از کشورها رشد جمعیت منفی دارند؟ نام ببرید.
  13. کدام دسته از کشور ها امروزه مسئول رشد شتابان جمعیت جهان هستند؟
  14. جوانی جمعیت یعنی چه؟چه مشکلاتی را به دنبال دارد؟
  15. پیری جمعیت یعنی چه؟چه مشکلاتی را به دنبال دارد؟
  16. پهن بودن قاعده هرم سنی نشانه چیست؟
  17. نوک تیز (باریک) بودن راس هرم سنی نشانه چیست؟
  18. سه گروه اصلی ساختمان سنی جمعیت را نام ببرید.
  19. توزیع جغرافیایی جمعیت در کشور ایران متاثر از کدام عوامل طبیعی است؟
  20. کانون های پر جمعیت ایران در کدام مناطق قرار دارند؟ کانون های کم جمعیت چطور؟ ( شمال، جنوب، شرق ، غرب ، مرکز)
  21. علت های تراکم بیش از حد جمعیت در تهران چیست؟
  22. با توجه به هرم سنی مقابل اطلاعات زیر را از آن استخراج نمایید.
  • ·   درصد جمعیت گروه های سنی 65-14 سال چقدر است؟
  • ·   جمعیت جوان است یا پیر؟ چرا؟
  • ·   امید به زندگی بالاست یا پایین؟ چرا؟
  • ·   جمعیت فعال اقتصادی مرد چند درصد از جمعیت است؟
  1. دو قطب بزرگ صنعتی در کشور نام ببرید.
  2.   سرشماری جمعیت در ایران توسط چه سازمانی و هر چند سال انجام می گیرد؟ اولین آن در چه سالی بوده است؟
  3. چرا دقت در انجام سرشماری و پاسخ گویی صحیح به مامورین سرشماری اهمیت دارد؟
  4. علت های رشد سریع جمعیت در 70 سال اخیر را نام ببرید.
  5. منظور از رشد مطلق جمعیت چیست؟
  6. ساختمان سنی جمعیت ایران پیر است یا جوان ؟چگونه فهمیدید؟
  7. مزایا و معایب جمعیت زیاد چیست؟
  8. چه عواملی بر کاهش یا افزایش رشد جمعیت اثر می گذارند؟ 

جمعیت و مهاجرت  (درس پانزدهم) 

  1. مهاجرت چیست؟
  2. اصولاً مردم به دو دلیل مهاجرت می کنند ، آنها را بنویسید.
  3. عوامل دافعه در مهاجرت را بنویسید.
  4. عوامل جاذبه در مهاجرت را بنویسید.
  5. انواع مهاجرت خارجی را با ذکر مثال نام ببرید.
  6. انواع مهاجرت داخلی را با ذکر مثال نام ببرید.
  7. اثرات مهاجرت از روستا به شهر را در نواحی روستایی بنویسید.
  8. اثرات مهاجرت از روستا به شهر را در نواحی شهری بنویسید.
  9. رشد مطلق جمعیت چگونه بدست می آید؟
  10. از شهری با ۱۰۰۰۰۰نفر جمعیت و رشد طبیعی ۳ درصد در طول یکسال ۱۰۰۰ نفر به شهرهای دیگر مهاجرت می کنند. رشد مطلق این شهر چند درصد خواهد بود؟
  11. مهاجرت کدام بخش های جامعه را در مبداء و مقصد متاثر می کند؟
  12. کدام نوع مهاجرت بیشترین و پر حجم ترین نوع مهاجرت در دهه های اخیر در کشور ما بوده است؟
  13. منابع تجدید شدنی چه منابعی هستند؟با ذکر مثال
  14. منابع غیر قابل تجدید چه منابعی هستند؟ با ذکر مثال
  15. در استفاده از منابع تجید پذیر چه نکته ای را باید توجه داشت؟
  16. منظور از حد متناسب جمعیت چیست؟
  17. سه نوع انرژی حاصل از آب کدامند؟
  18. اورانیوم انرژی .......... تولید می کند. از گرمای داخل زمین انرژی ....... بدست می آید.
  19. سه نوع سوخت فسیلی که برای ما انرژی فراهم می کنند عبارتند از ...... و ..........و ..............
  20. چرا به منابعی مانند نفت، گاز و زغال سنگ منابع غیر قابل تجدید می گویند؟
  21. چرا جنوب صحرای آفریقا از نظر دسترسی به غذا دچار مشکل شده است؟
  22. کدام عوامل طبیعی و انسانی بر مسئله دسترسی به غذا و گرسنگی اثر می گذارند؟ نام ببرید.
  23. کدام کشورها امنیت غذایی ندارند؟ چگونه می توانند این مشکل را حل کنند؟ 

جهانگردی ( درس شانزدهم) 

  1. جهانگردی چیست؟
  2. اوقات فراقت به چه زمانی از اوقات هر فرد گفته می شود؟
  3. چرا موضوع گذران اوقات فراغت و جهانگردی در دانش جغرافیا مورد مطالعه قرار می گیرد؟
  4. اَشکال عمده ی جهانگردی را نام ببرید؟
  5. اصطلاح توریست از چه زمانی معمول شد؟
  6. چه عواملی موجب گسترش و تکامل جهانگردی در قرن بیستم شده است؟
  7. اولین وسیله نقلیه ای که موجب تحول حمل و نقل و رونق جهانگردی شد. . . . . . . بود.
  8. اختراع ................ امکان مسافرت سریع به نواحی دور دست را از قرن ........... فراهم کرده است.
  9. چگونه شهرنشینی مدرن سبب افزایش نیاز انسان به گردش شده است؟
  10. جهانگردان به چند دسته تقسیم می شوند؟ توضیح دهید.
  11. اهمیت جهانگردی چیست؟
  12. جهانگردی از دو راه می تواند به توسعه اقتصادی کشورها کمک کند ، آنها را نام ببرید.
  13. چرا به صنعت جهانگردی صادرات نامرئی می گویند؟
  14. توسعه گردشگری به توسعه یا ایجاد چه مشاغلی کمک می نماید؟
  15. جاذبه های گردشگری حوزه دریای مدیترانه از مهمترین قطب های چهانگردی جهان کدامند؟
  16. مهمترین مراکز توریسم زمستانی اروپا کدام کشورها هستند؟ چرا؟
  17. چرا مکه از نظر جهانگردی حوزه نفوذی در مقیاس جهانی دارد؟
  18. کدام شهرها در آسیا از نظر جهانگردی مذهبی مورد توجه قرار دارند؟
  19. حوزه گردشگری فلوریدا ، مسجد پادشاهی لاهور، قصر دالایی لاما ، تاج محل ، معابد بوداییان به کدام کشورها مربوط می شوند؟
  20. آثار و پیامدهای جهانگردی بر روی محیط چیست؟ 

ایرانگردی (درس هفدهم)

  1. پارک های ملی به چه منظورهایی تاسیس می شوند و چه مقرراتی در آنها حکمفرماست؟
  2. مناطق ییلاقی که مورد توجه گردشگران است را در کرانه دریای مازندران نام ببرید.
  3. پارک های ملی سی سنگان و گلستان در محدوده کدام شهرها قرار دارند؟
  4. انجام کدام اعمال توسط گردشگران باعث تخریب پارکهای ملی بوده و ممنوع می باشد؟
  5. چرا سواحل جنوبی ایران برای گذران اوقات فراغت در فصل زمستان مناسب است؟
  6. جاذبه های سواحل جنوبی کشور کدامند؟
  7. نواحی کوهستانی از چه جاذبه هایی برخوردارند؟
  8. حوزه های مهم ورزش زمستانی ایران در ارتفاعات البرز را نام ببرید.
  9. چرا به آبهای گرم معدنی آبهای درمانی نیز می گویند؟
  10. مهمترین قطبهای مذهبی کشور از نظر جاذبه جهانگردی کدامند؟
  11. دو حوزه مهم گردشگری تاریخی در ایران را نام ببرید. برای هریک دو اثر تاریخی ذکر کنید.
  12. چرا پس از انقلاب اسلامی جهانگردی با رکود مواجه شد؟
  13. جهانگردان بیشتر از کدام کشورها وارد ایران می شوند؟
  14. در توسعه گردشگریدی خارجی و داخلی کشور چه نکاتی را باید توجه داشت؟
  15. با وجود فواید فراوان گردشگری توسعه این صنعت چه مضراتی را می تواند به همراه داشته باشد؟ 

جغرافیا و توسعه ی پایدار (درس هیجدهم ویژه رشته انسانی)

  • منظور از عبارت ؛« جغرافیا پُلی است بین رشته ها» چیست؟
  • منظور از پراکندگی فضایی در جغرافیا را بیان کنید؟
  • فنون جغرافیایی شامل چه رشته هایی می شود؟
  • جغرافیای طبیعی شامل چه رشته هایی می شود؟
  •  جغرافیای انسانی شامل چه رشته هایی می شود؟
  • هریک از رشته های جغرافیایی زیر جزء کدام شاخه جغرافیا محسوب شده و هر یک یافته های کدام علوم را در اختیار جفرافیدانان قرار می دهد؟ 
  • ·   ژئو مرفولوژی
  • ·   آقلیم شناسی
  • ·   جغرافیای زیستی
  • ·   سنجش از دور
  • ·   کارتوگرافی
  • ·   روش های کمی
  • ·   جغرافیای جمعیت
  • ·   جغرافیای سیاسی
  • ·   جغرافیای اقتصادی

1.       کاربرد موضوعات رشته های جغرافیای طبیعی در چه زمینه هایی است؟
2.       کاربرد موضوعات رشته های جغرافیای انسانی در چه زمینه هایی است؟
3.       کاربرد موضوعات رشته های فـنون جغـرافیایی در چه زمینه هایی است؟
4.       توسعه اقتصادی را از دیدگاه جغرافیایی بیان نمایی.
5.       چرا یک موضوع اقتصادی چون توسعه وارد قلمرو مطالعات جغرافیایی شده است؟
6.       معیار های توسعه اقتصادی کدامند؟
7.       کشورهای جهان از نظر توسعه به دو گروه شمال و جنوب طبقه بندی می شوند، ویژگی هر گروه از نظر توسعه چیست؟
8.       توسعه پایدار را تعریف کنید.
9.       نتیجه توسعه پایدار را بنویسید.
10.    ابعاد پنجگانه توسعه پایدار کدامند؟
11.    هدف توسعه پایدار در بُعد احتماعی چیست؟
12.    هدف توسعه پایدار در بُعد بوم شناختی چیست؟
13.    هدف توسعه پایدار در بُعد مکانی چیست؟
14.    لازمه توسعه اقتصادی را بیان نموده و بنویسید چگونه توسعه پایدار خواهد شد؟
15.    در جهان مرتبط و درهم تنیده امروز برنامه های توسعه در چه مقیاسی باید اجرا گردند؟
16.    شاخص های اقتصادی و اجتماعی سنجش توسعه را نام ببرید.
17.    اصلی ترین ملاک مقایسه توسعه اقتصادی کشورها در سطح جهان چیست؟
18.    شاخص های بین المللی توسعه انسانی کدامند و ایران در چه وضعیتی است؟



نویسنده: صحبت اله حکمتی |
سه شنبه 1388/02/01 |

سیاره عطارد عضو کوچک منظومه شمسی

عطارد نزدیک ترین سیاره به خورشید و قطر آن 4879 کیلومتر، حدودا دو پنجم قطر زمین است. میانگین فاصله مدار عطارد از خورشید 58 میلیون کیلومتر می باشد. در حالیکه فاصله مدار زمین از خورشید حدود 150میلیون کیلومتر است.
به دلیل اندازه کوچک عطارد و نزدیک بودن آن به خورشید درخشان، رصد آن از زمین بدون تلسکوپ اغلب بسیار مشکل می باشد. در زمانهای مشخصی از سال، عطارد در قسمت غربی و در ارتفاع پایین پس از غروب آفتاب در آسمان قابل رویت است. در زمانهای دیگر، این سیاره در قسمت شرقی آسمان پس از طلوع آفتاب مشاهده می گردد.

مدار

عطارد در مدار بیضی شکلی به دور خورشید سفر می کند. نزدیک ترین فاصله سیاره به خورشید 46 میلیون کیلومتر و دورترین فاصله آن از خورشید حدود 70 میلیون کیلومتر است. کم ترین فاصله عطارد از زمین 77 میلیون و 300 هزار کیلومتر می باشد.

سرعت گردش عطارد به دور خورشید از بقیه سیارات منظومه شمسی بیشتر است. عطارد در افسانه های رومی به نام هرمس (Hermes) يعنی خدای بازرگانی و دزدی و سخنوری معروف بود و در بعضی افسانه های رومی به نام والکان (Vulcan) يا رب النوع آتش و فلز نيز نام داشت. شايد اين سياره به خاطر اينکه خيلی سريع در آسمان حرکت می کند اين نام را به خود گرفته است. سرعت این سیاره 48 کیلومتر در ثانیه است و در هر 88 روز زمینی یکبار به دور خورشید می چرخد. زمین در هر 365 روز یکبار به دور خورشید گردش می کند.

حرکت وضعی

همانگونه که عطارد به دور خورشید در گردش است حول محور عمودی خود نیز می چرخد. این سیاره در هر 59 روز زمینی یک دور کامل به دور خود می چرخد. چرخشی آهسته تر از چرخش همه سیارات به جز زهره. در نتیجه چرخش آهسته سیاره حول محور خود و سرعت سریع آن به دور خورشید، یک روز در عطارد (فاصله زمانی بین دو طلوع خورشید) معادل 176 روز زمینی می باشد.

تا اواسط دهه هفتاد، ستاره شناسان گمان می کردند که عطارد در هر 88 روز یکبار حول محور عمودی خود می چرخد. یعنی طول سال و روز آن برابر است. اگر چنین بود، یک سمت عطارد همیشه رو به خورشید و سمت دیگر آن همیشه پشت به خورشید و تاریک بود. تا اینکه مطالعات راداری که در سال 1965 صورت گرفت نشان داد که این سیاره در هر 59 روز یکبار به دور خود می چرخد.


فاز عطارد

هنگام رصد عطارد به کمک تلسکوپ تغییراتی در شکل و اندازه آن مشاهده می شود. این تغییرات آشکار را که شبیه تغییرات ظاهری ماه است، فاز می نامند. این تغییرات به این دلیل است که در زمانهای مختلف قسمتهای روشن سیاره که از زمین دیده می شوند متفاوت می باشند.

از آنجا که عطارد و زمین هر دو به دور خورشید در گردشند، عطارد تقریبا در هر 116 روز یکبار نزدیک سمتی از خورشید دیده می شود. در این هنگام تقریبا همه قسمت روشن این سیاره از زمین به شکل یک نقطه گرد و درخشان و تقریبا بدون هیچ نشانی بر روی آن رویت می گردد. هنگامیکه عطارد به دور خورشید و به سمت زمین حرکت می کند، بخش کم و کمتری از قسمتهای روشن آن مشاهده می شود. پس از تقریبا 36 روز، تنها نیمی از سطح آن مشاهده می شود. و پس از 22 روز دیگر، به سمتی از خورشید نزدیک می شود که زمین نیز در آن سمت قرار دارد و تنها بخش باریکی از قسمت روشن آن مشاهده می گردد. مقدار قسمتهای روشنی که از زمین قابل رویت است به تدریج با عبور عطارد از مقابل خورشید و دور شدن آن از زمین افزایش می یابد.

هنگامیکه عطارد در سمتی از خورشید قرار دارد که زمین نیز در آن قسمت است، قسمت تاریک آن رو به زمین است. این سیاره معمولا در این هنگام قابل رویت نیست چرا که مدار زمین و عطارد با زوایای مختلف نسبت به خورشید قرار دارند. در نتیجه عطارد همیشه مستقیما از بین زمین و خورشید عبور نمی کند. این اتفاق تنها در هر 3 تا 13 سال یکبار رخ می دهد و در آن هنگام سیاره به صورت نقطه سیاهی از مقابل خورشید عبور می نماید.

سطح و جو

سطح عطارد بسیار شبیه به سطح ماه می باشد. این سیاره تقریبا 6 درصد از نور تابیده شده از خورشید را باز می تاباند. این مقدار شبیه به مقدار بازتاب نور از سطح ماه است. به مانند ماه، سطح عطارد با لایه ای نازک از ماده معدنی به نام سیلیکات به شکل ذراتی کوچک پوشیده شده است. این سیاره همچنین دارای دشتهای مسطح پهناور، شیبهای صخره ای و چاله های عمیق متعددی مانند ماه می باشد. چاله ها و دهانه ها در اثر اصابت اجرام و سنگهای آسمانی به وجود آمده اند. عطارد از داشتن جوی مناسب و کافی برای کاهش سرعت و ضربه این اجرام و سوزاندن آنها در اثر اصطکاک، محروم است. عرض دهانه "حوضه کالوریس" ، بزرگترین چاله عطارد، 1300 کیلومتر اندازه گیری شده است.

بخشهای داخلی سیاره عطارد شبیه به لایه های درونی زمین است. هر دو سیاره در زیر پوسته دارای لایه ای سنگی به نام جبه و دارای هسته ای آهنی می باشند. بر اساس اندازه و جرم عطارد، دانشمندان بر این باورند که هسته این سیاره تقریبا سه چهارم شعاع آن را تشکیل می دهد و تقریبا به اندازه ماه می باشد. هسته زمین نیمی از شعاع آن را در بر گرفته است. با کشف میدان مغناطیسی در عطارد برخی دانشمندان وجود آهن مذاب در بخشهای بیرونی این سیاره را، مانند زمین، اعلام نمودند.

عطارد سیاره ای خشک، داغ و تقریبا بدون جو و هوا می باشد. قدرت پرتوهای خورشید در این سیاره تقریبا 7 برابر قدرت آنها در زمین است. خورشید در آسمان عطارد تقریبا 2/21 برابر بزرگتر از آسمان زمین دیده می شود.

عطارد در جو خود برای کاهش مقدار دما و نور دریافت شده از خورشید، گاز کافی ندارد. در طی روز دمای سیاره به 450 درجه سانتیگراد می رسد اما در شب دما ممکن است تا 275- کاهش یابد. به دلیل کمبود جو، آسمان عطارد سیاه است. احتمالا در طول روز ستارگان در آسمان عطارد قابل رویتند.

تصاویر و اطلاعات به دست آمده توسط رادارهایی بر روی زمین، حاکی از آن است که در چاله های موجود در دو قطب عطارد یخ آب وجود دارد. کف این چاله ها در معرض نور آفتاب قرار نمی گیرند لذا دمای کافی برای ذوب یخ در چاله های قطبی وجود ندارد.

در خصوص چگونگی پیدایش یخ در قطبهای عطارد تنها دو منبع مشخص می توانند قابل ذکر باشند: بمباران سنگ های آسمانی و خروج فوران های سیاره ای. سنگ های آسمانی مقادیر زیادی آب را با خود به سطح عطارد، به ویژه در گذشته، حمل کرده اند. فوران های آب از درون سیاره نیز می توانند منجر به ایجاد آبراهه هایی در سطح عطارد گردند که البته این مطلب صرفا در حد یک نظریه می باشد. مناطق همیشه سایه نزدیک قطب های عطارد نقش یک تله سرد را ایفا می کنند به این صورت که آبهایی که به هر دلیل به این منطقه وارد می شوند، منجمد گردیده و در همانجا باقی خواهند ماند. البته عواملی برای از بین بردن این یخها نظیر بادهای خورشیدی وجود دارند اما تاثیر آنها بر روی یخها هنوز شناسایی نشده است.

عطارد با مقدار بسیار اندکی هلیوم، هیدروژن، اکسیژن و سدیوم احاطه شده است. این لایه از گازها در عطارد بسیار نازک است به طوریکه بیشترین فشار جوی ممکن یعنی بیشترین نیرویی که وزن این گازها در عطارد ایجاد می نمایند حدود 000.000.000.03/0 پوند در هر اینچ مربع معادل 000.000.000.002/0 کیلوگرم در هر سانتیمتر مربع است. فشار جوی در زمین 03/1 کیلوگرم در هر سانتیمتر مربع می باشد.

گیاهان و جانوران زمینی به دلیل شدت گرما و فقدان اکسیژن نمی توانند در عطارد به حیات خود ادامه دهند. دانشمندان تردید دارند که گونه ای از حیات در این سیاره کشف گردد.

جرم و چگالی

چگالی عطارد به مقدار خیلی کمی از چگالی زمین کمتر است. عطارد از زمین کوچک تر است در نتیجه جرم آن نیز از زمین کمتر می باشد. جرم کمتر این سیاره باعث می شود که نیروی گرانش آن حدودا یک سوم گرانش زمین باشد. جسمی که در زمین 100 پوند وزن داشته باشد در عطارد تنها حدود 38 پوند وزن خواهد داشت.

پروازهایی به سمت عطارد

مارینر 10 (Mariner 10) ایالات متحده نخستین فضاپیمایی بود که به عطارد فرستاده شد. این فضاپیما که از راه دور کنترل می شد در فاصله 740 کیلومتری از عطارد در تاریخ 29 مارس 1974 به پرواز درآمد. این فضاپیما در تاریخهای 24 سپتامبر همان سال و 16 مارس 1975، دوباره به سمت عطارد ارسال گردید. در طول این ماموریتها، این فضاپیما از بخشها و قسمتهای مختلف عطارد عکسبرداری نمود و توانست میدان مغناطیسی این سیاره را تشخیص دهد.

مارینر 10 اولین فضاپیمایی بود که به مطالعه و بررسی دو سیاره پرداخت. این فضاپیما در مسیر خود به سمت عطارد از زهره نیز عکسبرداری نموده و اندازه گیریهایی از این سیاره به عمل آورد. با نزدیک شدن فضاپیما به سیاره زهره، گرانش این سیاره بر فضاپیما تاثیر گذاشته و منجر به افزایش سرعت آن گردید در نتیجه فضاپیما زودتر به مقصد خود یعنی عطارد رسیده و سوخت کمتری را نیز در این راه مصرف نمود.

در سال 2004، ایالات متحده کاوشگر مسنجر (Messenger) را به سمت عطارد ارسال کرد. برنامه ریزی شده است که این کاوشگر دو بار در سال 2008 و یکبار در سال 2009 به این سیاره پرواز کند و در سال 2011 در مداری به دور آن قرار گرفته و به مدت یکسال زمینی به مطالعه سطح این سیاره، تهیه نقشه، شناسایی ترکیبات موجود، بررسی ساختمان درونی و مطالعه میدان مغناطیسی آن بپردازد.


تاریخچه تشکیل سیاره عطارد

تاریخ شکل گیری عطارد و زمین به هم شبیه می باشند. حدود 5/4 بیلیون سال پیش سیاره شکل گرفت. در آن زمان سیارات به شدت تحت بمباران های شدیدی قرار داشتند که باعث پدیدار گشتن آنها از دل سحابی تشکیل دهنده منظومه شمسی بود. در اوایل این شکل گیری، عطارد با هسته ای آهنین و پوسته ای سیلیکاتی از داخل مواد و غبار پیرامون خود متولد شد. پس از دوران بمباران شدید، مواد مذاب در سطح سیاره جاری شده و لایه ای دیگر را برای عطارد به وجود آوردند. با گذشت دوران بمباران شدید، دوره بمباران ضعیف تری آغاز شد. در این دوران چاله ها و دهانه های عطارد شکل گرفتند و سپس عطارد سرد شد. با سرمای سیاره هسته آن شروع به انقباض نمود و در اثر این انقباض شکستگیها و شکافهایی که شیبهای تند عطارد را تشکیل دادند در سطح سیاره به وجود آمدند. در مرحله سوم، مواد مذاب در مناطقی جاری گشتند که دشتهای مسطح عطارد را به وجود آوردند. درمرحله چهارم، بمباران سنگ های ریز آسمانی، سطحی غباری را برای عطارد به وجود آوردند. برخورد تعداد کمی سنگ آسمانی بزرگ منجر به ایجاد چاله هایی بزرگ در سطح آن گردید. در حال حاضر به جز برخی برخوردهای محلی سنگ های آسمانی، سطح عطارد فعالیت خاصی نداشته و برای میلیونها سال به همین شکل باقی مانده است.

جدول آماری عطارد
جرم (کیلوگرم) 3.303e+23
جرم (زمین =1) 5.5271e-02
شعاع استوایی (کیلومتر) 2,439.7
شعاع استوایی (زمین =1) 3.8252e-01
میانگین چگالی (گرم در سانتیمتر مکعب) 5.42
میانگین فاصله از خورشید (کیلومتر) 57,910,000
میانگین فاصله از خورشید (زمین =1) 0.3871
دوره گردش (روز زمینی=1) 58.6462
دوره مداری (روز زمینی=1) 87.969
میانگین شتاب مداری (کیلومتر بر ثانیه) 47.88
گریز از مرکز مداری 0.2056
زاویه محور عمودی (درجه) 0.00
زاویه مدار (درجه) 7.004
گرانش سطح استوایی 2.78
شتاب گریز استوایی (کیلومتر بر ثانیه) 4.25
میانگین دمای سطح 179°C
حداکثر دمای سطح 427°C
حداقل دمای سطح -173°C
هلیوم موجود در اتمسفر 42%
سیوم موجود در اتمسفر 42%
اکسیژن موجود در اتمسفر 15%
دیگر گازهای موجود در اتمسفر 1%

عطارد بسیار متفاوت از آن چیزی است که تصور می کردیم

عکس هایی که فضاپیمای "مسنجر" ناسا اخیرا از عطارد برداشته است شواهد فعالیت "گسترده" آتشفشانی بر سطح این سیاره را آشکار می کند.
این فضاپیما (Messenger) روز 14 ژانویه از فاصله 200 کیلومتری نزدیک ترین سیاره منظومه شمسی به خورشید گذشت.

کاوشگر مارینر 10 که در دهه 1970 تهیه شده بود تنها شواهد سستی از فعالیت آتشفشانی روی این سیاره فراهم کرده بود.

به علاوه در جریان ماموریت مارینر تنها 45 درصد سطح عطارد نقشه برداری شده بود؛ مسنجر تاکنون 30 درصد دیگر سطح سیاره را عکس برداری کرده است.

دکتر شان سولومون، دانشمند اصلی ماموریت مسنجر، گفت: "این پرواز به ما اجازه داد بخشی از سیاره را که هرگز توسط فضاپیماها دیده نشده بود ببینیم، و فضاپیمای کوچک ما معدن طلایی از داده های مهیج ارسال کرده است."

لوئیس پراکتر، دانشمند دیگر این ماموریت از آزمایشگاه فیزیک کاربردی در دانشگاه جانز هاپکینز در مریلند، در مورد شواهد مربوط به فعالیت آتشفشانی عطارد گفت: "فکر می کنم شک کمی در میان اعضای تیم ما هست که فعالیت آتشفشانی گسترده ای در عطارد وجود داشته است."

دانشمندان به یک حوضه آکنده از گودال ها اشاره کردند که پوشیده از مواد صاف بود که احتمالا نشانگر جاری شدن مواد آتشفشانی است.

فضاپیمای مسنجر همچنین یک نمای کوچک روی عطارد که دانشمندان "عنکبوت" نامیده اند را کشف کرد. این نما هرگز روی عطارد دیده نشده بود و چیزی شبیه به آن روی کره ماه نیز رؤیت نشده است.

"عنکبوت" در میان یک گودال بزرگ به نام "کالوریس" قرار دارد و متشکل از بیش از یک صد شیار با مصدری صاف است که به صورت شعاع هایی از کانون یک گودال 40 کیلومتری نشات می گیرند.

"مسنجر" پیش از آنکه در سال 2011 در مدار این سیاره قرار گیرد باید دو بار دیگر از کنار عطارد گذر کند.

این نخستین فضاپیمایی است که طی 33 سال گذشته از فاصله نزدیک از آن دیدن کرده است. ماموریت "مارینر 10" در مارس 1975 برای سومین بار از نزدیک عطارد گذشت.

این فضاپیمای آمریکایی در جریان گذر ماه جاری بیش از 1300 عکس تهیه کرده و رصدهای دیگری انجام داد.

تصور می شود کلیه سیارات خاکی منظومه شمسی - زمین، مریخ، عطارد و زهره - در فرآیندی مشابه به طور همزمان شکل گرفته باشند اما عطارد کمی غیرعادی است.

چگالی این سیاره چنان بالاست که بیش از دو سوم جرم آن باید از فلز آهن تشکیل شده باشد.

این سیاره همچنین آنقدر به خورشید نزدیک است که اختلاف دمای روز و شب آن در ناحیه استوایی بیش از 600 درجه است؛ و با این حال احتمال دارد آب-یخ در گودال های عمیق قطبی آن که در سایه دائمی هستند وجود داشته باشد.

منابع:
Zuber, Maria T. "Mercury." World Book Online Reference Center. 2004. World Book, Inc.
solarviews.com
daneshnameh.roshd.ir

giteyblog.blogspot.com/2008_01_01_archive.html

گردآوری و ترجمه: لنا سجادیفر



نویسنده: صحبت اله حکمتی |
شنبه 1388/01/29 |

مثلث برمودا افسانه یا واقعیت
گردآوری : صحبت اله حکمتی

مقدمه
بسیاری از ذهن های کنجکاو بویژه در بین دانش آموزان پس از بر خورد با نام مثلث برمودا و یا خواندن داستان های نویسندگان در این زمینه کنجکاو و علاقمند می شوند تا مطالب بیشتری را در خصوص این مسئله و حوادثی که در آنجا روی داده بدانند. آنها دوست دارند تا جزئیات بیشتری را در این زمینه بدانند. دوست دارند تا واقعیت ها را از تخیل نویسندگان باز شناسند و بفهمند موضوع و منشاء حوادث تا چه اندازه واقعیت دارد. در این نوشتار کوتاه سعی شده است تا اندازه ای واقعیت برای آنان که دنبال حقیقت هستند آشکار شود.

مثلث برمودا کجاست

موقعیت جغرافیایی مثلث برمودا

مثلث برمودا واقعا یک مثلث نیست، بلکه شباهت بیشتری به یک بیضی (و شاید هم دایره‌ای بزرگ) دارد که در روی بخشی از اقیانوس اطلس در سواحل جنوب شرقی آمریکا واقع است. راس آن نزدیک برمودا و قسمت انحنای آن از سمت پایین فلوریدا گسترش یافته و از پورتوریکو گذشته، به طرف جنوب و شرق منحرف شده و از میان دریای سارگاسو عبور کرده و دوباره به طرف برمودا برگشته‌است. طول جغرافیایی در قسمت غرب مثلث برمودا ۸۰ درجه‌است، بر روی خطی که شمال حقیقی و شمال مغناطیسی بر یکدیگر منطبق می‌گردند. در این نقطه هیچ انحرافی در قطب نما محاسبه نمی‌شود.

وینسنت گادیس که مثلث برمودا را نامگذاری کرده، آن را به صورت زیر توصیف می‌کند: «یک خط از فلوریدا تا برمودا، دیگری از برمودا تا پورتویکو می‌گذرد و سومین خط از میان باهاما به فلوریدا بر می‌گردد.»

پرونده:LocationBermudaTriangle.png


موقعیت جغرافیایی مثلث برمودا

مثلث برمودا چگونه پیدا شد
مثلث برمودا نامش را در نتیجه ناپدید شدن ۶ هواپیمای نیروی دریایی همراه با تمام سرنشینان آنها در پنجم دسامبر ۱۹۴۵ کسب کرد. ۵ فروند از این هواپیماها به دنبال اجرای ماموریتی عادی و آموزشی، در منطقه مثلث، پرواز می‌کردند که با ارسال پیامهایی عجیبی درخواست کمک کردند. هواپیمای ششم برای انجام عملیات نجات، به هوا برخاست که هر شش هواپیما به طرز فوق‌العاده مشکوکی مفقود شدند.


تصویر ماهواره ای جزیره برمودا

آخرین پیامهای مخابره شده آنها با برج مراقبت حاکی از وضعیت غیر عادی، عدم روئیت خشکی، از کار افتادن قطب نماها یا چرخش سریع عقربه آنها و اطمینان نداشتن از موقعیتشان بود. این در حالی بود که شرایط جوی برای پرواز مساعد بود و خلبانان و دیگر سرنشینان افرادی با تجربه و ورزیده بودند. با وجود مدتها جستجو هیچ اثری از قطعه شکسته، لکه روغن، آثاری از اجسام شناور، خدمه یا تجمع مشکوکی از کوسه‌ها دیده نشد. هیچ حادثه‌ای چه قبل و چه بعد از آن، تا این حد حیرت‌آورتر از ناپدید شدن دسته جمعی هواپیماهای مذکور نبوده‌است. در حوادثی مشابه در این منطقه قایقها و کشتیهایی مفقود شده‌اند (قربانیان مثلث برمودا)، در برخی موارد هم فقط خدمه و سرنشینان ناپدید گشته‌اند.

منطقه وحشت

همه روزه هواپیماهای متعددی بر فراز مثلث برمودا پرواز می‌کنند. کشتیهای بزرگ و کوچک در آبهای آن در حال تردند و افراد زیادی برای بازدید، به این منطقه مسافرت می‌کنند، بدون آنکه اتفاقی بیفتد. از طرف دیگر، در دریاها و اقیانوسها در سراسر دنیا، کشتیها و هواپیماهای زیادی مفقود شده و می‌شوند. پس چرا فقط مثلث برمودا از بقیه مناطق تفکیک شده‌است. علت این است که اولا هیچ امیدی برای یافتن حتی اثر و نشانه‌ای وجود ندارد. ثانیا در هیچ منطقه دیگر چنین ناپدید شدنهای بی دلیل، بیشمار و نامعلوم روی نداده و به این خوبی ثبت نشده‌است.

مشاهده ها و گزارش ها

  • در بیشتر اتفاقات مثلث برمودا، اکثر هواپیماها در حالی ناپدید شده‌اند که تماس رادیویی خود را با ایستگاههای مبدا و مقصدشان تا آخرین لحظه حفظ کرده‌اند و یا برخی دیگر در لحظات آخر پیامهای غیر عادی مخابره کرده‌اند که حاکی از عدم کنترل آنان بر روی دستگاه و ابزارها بوده‌است و یا چرخش عقربه‌های قطب نما به دور خود و تغییر رنگ آسمان اطراف به زردی و مه آلودی، آن هم در روز صاف و آفتابی و یا تغییراتی غیر عادی در آبها که تا لحظاتی قبل آرام بوده‌اند، بدون بیان هیچ دلیل روشنی از چگونگی این وقایع.
  • این پیامها رفته رفته ضعیف‌تر و غیرقابل تشخیص‌تر شده و یا سریعا قطع شده‌اند. دقیقا مثل اینکه چیزی ارتباط رادیویی را قطع کرده باشد و یا چنانچه اظهار عقیده شده، در حال دور شدن و عقب رفتن از فضا و زمان بوده و دورتر و دورتر شده‌اند. در برخی موارد گزارشها حاکی از آن بود که نوری ناشناخته و غیر قابل تشریح روئیت شده‌است. همچنین توده سیاه و تاریکی در سطح دریا که پس از مدتی ناپدید شده، در جریان اتفاقات مزبور گزارش شده‌است.
  • در مواردی هم گزارش شده که نقطه تاریک بزرگی در میان ستارگان در آسمان دیده شده که نوری متحرک از طرف زمین به آن قسمت وارد شده و سپس هر دو ناپدید شده‌اند. در تمام مدت دیده شدن تاریکی، دستگاهها و سایر ابزارهای قایق‌های ناظر از کار افتاده بودند که پس از رفع تاریکی آسمان، دوباره شروع بکار کرده‌اند.
  • در یک مورد هم پیامی عجیب از یک کشتی باری ژاپنی بدین مضمون دریافت گردید. «خطری همانند یک خنجر هم اکنون... به سرعت می‌آید... ما نمی‌توانیم فرار کنیم...» در هر حال بدون اینکه مشخص شود خنجر چه بود، کشتی ناپدید شد.
  • حادثه‌اي در اثر اختلال زماني در فرودگاه ميامي رخ داد که هرگز توضيحي قابل قبول براي آن وجود نداشته است. اين واقعه مربوط به يک هواپيماي مسافربري بود که براي فرود در باند آماده بود و با رادار مرکز کنترل هوايي رديابي مي‌گرديد که ناگهان ده دقيقه از صفحه رادار ناپديد شد و سپس دوباره ظاهر گشت. هواپيما بدون هيچ واقعه‌اي فرود آمد و خلبان و خدمه از آنچه افراد پايگاه مي‌گفتند ابراز تعجب کردند، زيرا تا آنجا که به خدمه مربوط مي‌شد، هيچ اتفاق غير عادي نيفتاده بود. جالب اين که ساعتهاي همه آنها حدود ده دقيقه از زمان واقعي عقب‌تر بود. در حالي که هواپيما درست 20 دقيقه قبل از اين واقعه وقت اصلي را کنترل کرده بود و در آن هنگام هيچ اختلاف زماني وجود نداشت.

علل واقعه
علل فرضی طبیعی
جزر و مد ناگهانی دریا در نتیجه زلزله در اعماق دریا، وزش بادهای مخرب و اختلالات جوی، گویهای آتشفشان که موجب انفجار هواپیماها می‌شود، گرفتار آمدن در جاذبه یک گرداب یا گردباد که باعث سقوط و انهدام هواپیماها یا انحراف مسیر کشتیها و مفقود شدن آنها در آب می‌شود، تحت تاثیر نیرویی مغناطیسی قرار گرفتن و اختلالات امواج الکترومغناطیسی، ولی این دلایل توجیه قابل قبولی برای ناپدید شدن هواپیماها و کشتیهای متعدد در یک منطقه نیست.

علل فرضی غیر طبیعی
دستگیری و ربوده شدن به وسیله زیردریایی یا بشقاب پرنده‌هایی متعلق به کراتی دیگر که برای تحقیق درباره حیات و زندگی باستان و حال ما انسانها به کره زمین آمده‌اند، می‌تواند علتی غیر طبیعی برای توجیه وقایع باشد.
یکی از عجیب‌ترین پیشنهادات در این مورد بوسیله ادگار کایس، پیشگو و روانکاو و حکیم در دهه پنجم قرن بیست، ارائه شده‌است. به عقیده وی قرنها قبل از کشف اشعه لیزر، بومیان سواحل اقیانوس اطلس از کریستال به عنوان یک منبع انرژی و قدرت استفاده می‌کردند. به نظر کاین نوعی نیروی شیطانی القا شده از سوی آنها، در عمق یک مایلی در قسمت غرب اندروس غرق شده که هنوز در برخی مواقع باعث از کار انداختن ابزار و وسایل الکتریکی کشتیها، هواپیماها و در نهایت نابودی آنها می‌گردد.

نظریه و توضیحات کوشچه
ارنس دیوید کوشچه محقق دانشگاه ایالت آریزونا در سال ۱۹۷۵ با انتشار کتابی به نام «اسرار مثلث برمودا برملا شد» اولین نظریه مخالف در این زمینه را منتشر نمود. تحقیقات وی در این کتاب شماری از اطلاعات نادرست و ناسازگار در مقاله بلیتزر را برملا نمود. وی در این کتاب به وجود ناسازگاریهای زیادی در گزارشات بلیتزر اشاره نمود و گفته‌های وی از زبان شاهدان عینی، افراد زنده مانده در حوادث و همچنین تمامی انسانهای درگیر را نادرست و غیرواقعی بیان نمود. وی بیان نمود که بسیاری از اطلاعات مهم در مقاله بلیتزر از قلم افتاده‌است و به هیچوجه کاملا بررسی نشده‌است. به عنوان مثال در داستان بلیتزر در مورد مفقود شدن قایق معروفی که قصد داشت دور دنیا حرکت کند و سرنشین آن دونالد کروهرست، بلیتزر به اسرار آمیز بودن این داستان اشاره نموده‌است در حالیکه شواهد روشنی در مورد دلایل مفقود شدن وی در دسترس است و یا همچنین در مورد کشتی حمل ذغال سنگ که بلیتزر آنرا اینطور بیان نمود که کشتی مذبور سه روز پس از ترک بندری در اقیانوس اطلس مفقود شده و دیگر هیچ ردپائی از آن یافت نشد بیان نمود که در گزارشات واقعی کشتی ای با همین نام از بندری در اقیانوس آرام حرکت نموده‌است. همچنین کوشچه معتقد بود که درصد زیادی از حوادثی که بنام اسرار مثلث برمودا یاد شده، کاملا خارج از منطقه مثلث برمودا اتفاق افتاده‌است و در اغلب موارد راه اثبات این مدعا بسیار ساده بوده‌است. وی با جستجو در مقالات چاپ شده در روزنامه‌های وقت و همچنین اطلاع از وضع هوای گزارش شده در آن روز توانست وجود مغایرت‌ها در داستانهای بیان شده در مورد اسرار مثلث برمودا را برملا سازد.

 نتیجه گیریهای کوشچه
شمار کشتی‌ها و هواپیماهای مفقود شده در این گزارشات در مقایسه با شمار کشتی‌ها و هواپیماهای مفقود شده در دیگر مناطق اقیانوس، بهیچوجه زیادتر نبوده‌است.
طوفانهای استوائی و گرمسیری بسیاری در این مناطق گزارش شده‌است و شمار گمشدگان در این گزارشات با توجه به تعدا این طوفانها نا متناسب، عجیب یا اسرارآمیز نمی‌باشد مضافا اینکه بلیتزر و نویسندگان دیگر در مقالات خود اشاره‌ای به این واقعیت ننموده‌اند.
اعداد و ارقام بیان شده در این گزارشات و تحقیقات آشفته اغراق آمیز می‌نماید، کشتی‌ها و قایق هائی مفقود گزارش می‌گردند درحالیکه آنها بلاخره به بندرها با تاخیر بازگشته بودند و این گزارش نشده‌است.
برخی از این گزارشات در مورد مفقودین درواقع هیچگاه اتفاق نیافتاده‌اند. بطور مثال حادثه‌ای، با عنوان سقوط هواپیما گزارش شده که مدعاست هواپیمائی مسافربری، در سال ۱۹۳۷ از بندر دیتونا در فلوریدا در مقابل چشم صدها شاهد عینی پرواز نموده و در مثلث برمودا سقوط نموده‌است درحالیکه در روزنامه‌ها محلی آن زمان هیچ نوشته‌ای در اثبات این مدعا یافت نمی‌شود.

 نتیجه گیری کلی کوشچه در مورد افسانه مثلث برمودا
افسانه‌ها و داستانهائی که بعنوان اسرار مثلث برمودا وجود دارد، توسط نویسندگانی منتشر شده که عمدا یا سهوا با داشتن تصورات نادرست، دلایل و مستندات ناقص و یا همچنین با پی روی از احساسات (sensationalism) نادرست سعی در نوشتن آنها نموده‌اند و این مقالات جعلی و تصنعی می‌باشند. منبع:بخش انتهای کتاب، صفحه ۲۷۷

مدلین رسبورتگارف دانشمند و محقق ایتالیایی قرن بیستم نیز در مورد بروز حوادث غیر عادی و خارق العاده در این منظقه پس ازتحقیقات زیاد به این نتیجه رسیده است که اغلب حوادث یاد شده در این منطقه تنها اغراق امیز نشان دادن برخی حوادث عادی بوده اند .برای مثال کشتی فرانسوی (BHG3566) که در سال ۱۹۷۷ در این منطقه ناپدید شد دو روز بعد در بندر ریجسر دیده شد و شواهد حاکی از گم شدن این کشتی به مدت کوتاهی میکرد در حالی که هنوز هم برخی نویسندگان از این حادثه با نام کشتی وحشت یاد میکنند و بر این باورند که این کشتی در منطقه مثلث برمودا از بین رفته است و در تسخیر ارواح میباشد.

یافته های ولاديسلاو بوکريف
چندي پيش يک دانشمند ژئوفيزيک ساکن شهر وارونژ روسيه مدعي کشف يک علت طبيعي براي حوادث ناگوار مثلث برمودا شد.  ولاديسلاو بوکريف، در اين زمينه گفت: ويژگي عجيب مثلث برمودا توسط طبيعت برنامه ريزي شده است. يکي از شعبات جريانات گرم گلف استريم، با گردش در جهت عقربه‌هاي ‌ساعت در منطقه درياي سارگاسوف، روي مي‏دهد. اين حرکت به يادآورنده پرتاب کننده ديسک است که در آغاز خود مي‏چرخد و تنها در لحظه اي که بالاترين سرعت زاويه  اي را به دست آورد، ديسک را به جلو پرتاب مي‏کند. به نظر وي وجود ميکرو و ماکرو گودال‌هايي ‌در اين منطقه، مولد آشفتگي‌هاي ‌جاذبه  اي و مغناطيسي مي‏باشد که در نتيجه آن دستگاه‌ها ‌از کار افتاده و ارگانيزم انسان سنگيني اي را تحمل مي‏کند که گاهي مرگبار است.

وي مي‏گويد: چون در اين منطقه، گردش آب در جهت عقربه‌هاي ‌ساعت است، برمودا همانند گرداب، اشيا را به سمت خود مي‏کشد، يعني بردار جاذبه به سمت عمق دريا و مرکز زمين است. برمودا براي وسايط نقليه هوايي و دريايي تنها در زمان وقوع جزر در دريا خطرناک است. در اين فاز، ابتدا گودال‌هاي ‌آبي و پس از آن گودال‌هاي ‌هوايي پديدار مي‏شوند. اين وضعيت همانند فنجاني است که به طور ناگهاني انتهاي آن را باز کنند. آب به سمت شکاف حرکت مي‏کند و حرکتي گردشي به خود مي‏گيرد و در امتداد خود، جريان هوا را مي‏راند. اين دانشمند ژئوفيزيک روسيه مي‏افزايد: با دانستن فاز جريان مد و ويژگي تشکيل جريانات، مي‏توان روشي را ايجاد کرد که وقوع حادثه را در اين مثلث ناآرام، همچنين در ساير نقاط خطرناک جهان هشدار دهد.

آنچه استنباط می شود

با توجه به مطالب عرضه شده در فوق و آنچه که در اخبار و گزارشات آمده و یا نویسندگان به رشته تحریر درآورده اند چنین بر می آید که سعی در اعجاب انگیز ساختن منطقه شرق ایالات متحده آمریکا به دلایلی ساخته و پرداخته رسانه ها و داستان سرایان این کشور بوده است. البته شاید می توان دلایل سیاسی و نظامی را در پس چنین جنجال آفرینی هایی پس از دهه پنجاه قرن بیستم مشاهده نمود ، زیرا این زمان مصادف است با تحولاتی که در سرزمین کوبا روی داد و انقلابیونی چون چگوارا و فیدل کاسترو زمام امور را بدست گرفته و متوجه شوروی گردیدند. در این زمان خیل مهاجرین از کوبا به سوی آیالات متحده آمریکا و حرکت انقلابیون از آمریکا به کوبا رونق بسیار داشت. لذا برای سرپوش گذاردن نابود نمودن قایق های حامل آنان ایجاد یک جو روانی در آن منطقه مورد استقبال حکمرانان آمریکایی بود. 

از سوی دیگر نویسندگان آمریکایی که به شدت دنبال فروش و نام و نشان بودند به چنین پرداخت هایی در زمینه های مختلف اجتماعی و مسایل طبیعی ید طولانی داشته و با نگاهی گذرا آثار بسیاری ازین دست در روزنامه ها و موسسه های انتشاراتی خواهید یافت که بسیاری حتی به فیلم های تخیلی و یا نمایشنامه های رادیوی شده اند. مانند نمایشنامه رادیویی حمله مریخی ها که حتی موجب وحشت گروهی از شهرنشینان آمریکایی شده بود که این خود حکایت از انبوهی تخیل پردازی های آمریکایی ها در آن روزگار دارد.

حوادث طبیعی که در این منطقه رخ می دهد از نظر خطر آفرینی بی نظیر می باشد. طوفان های حاره ای ناشی از موج های شرقی به سرعت و در پی یک هوای آرام (آرامش قبل از طوفان) روی می دهند. این طوفان ها امروزه از چنین روز قبل روی تصاویر ماهواره ای شناسایی می شوند و مسیر آنها ردیابی شده و می توان با هشدار صدور اخطاریه کلیه شناورها را آز مسیر آن دور نمود. این گونه پیش بینی ها در آن روزگار مقدور نبود . بیاد داشته باشیم که ارسال ماهواره های هواشناسی فن آوری چند دهه گذشته می باشد.

منطقه ای که مثلث برمودا شناخته می شود محل تلاقی دو جریان دریایی مشهور به نام جریان دریایی آبسرد لابرادور و جریان دریایی آبگرم گلف استریم می باشد. تلاقی این دو جریان می تواند به تولید هوای مه آلود نماید که احتمال تصادم ها را فزایش می دهد.

نهایتاً اینکه این منطقه از جهان از پر فت و آمدترین مناطق جهان بوده به همین دلیل چنانچه آمار حوادث دریای آن بالا باشد موتواند به این واسطه توجیهه شود.


منطقه مثلث برمودا


امواج ناشی از یک طوفان دریایی در منطقه برمودا


چشم طوفان پس از عبور از منطقه برمودا


ستون مکنده در زیر چشم طوفان که مانند یک جارو برقی پر قدرت همه چیز را در درون خود میمکد

منابع

۱ - روزنامه ایران: http://www.iran-newspaper.com/1380/801216/html/history.htm  

۲ - دانشنامه ویکی پدیا

۳ - وبلاگ نقطه چین http://rauofzadeh.parsiblog.com/910294.htm 



نویسنده: صحبت اله حکمتی |
چهارشنبه 1387/11/16 |

برای دریافت هر یک از نمونه سوالات بر روی لینک مربوط  در داخل جدول کلیک نمایید. سپس در صفحه جدید که تصویر نمونه سوال در آن باز می شود از منو File در بالای صفحه و گزینه ...Save as اقدام به ذخیره تصویر سوال نموده و در صورت تمایل چاپ و یا مطالعه نمایید.

صحبت اله حکمتی

سال نمو نه سوالات خرداد نمونه سوالات شهریور نمونه سوالات دی
۱۳۸۱ خرداد 81 صفحه اول
خرداد 81 صفحه دوم
خرداد81 صفحه سوم
شهریور 81 دی ماه 81
۱۳۸۲ خرداد82 شهریور 82 دیماه 82
۱۳۸۳ خرداد83

 

دی 83 تهران
دی 83 صفحه اول
دی 83 صفحه دوم
۱۳۸۴ خرداد 84
خرداد84 تهران
دی 84
۱۳۸۵ خرداد 85 صفحه اول 
خرداد 85 صفحه دوم
شهریور 85 دیماه 85
۱۳۸۶ خرداد 86
خرداد 85 در قالب وورد
شهریور 86 دیماه 86 صفحه اول
دیماه 86 صفحه دوم
۱۳۸۷ خرداد 87 صفحه اول
خرداد 87 صفحه دوم
شهریور 87 صفحه اول
شهریور 87 صفحه دوم



نویسنده: صحبت اله حکمتی |
یکشنبه 1387/11/06 |

گراف هایی از اثر گلخانه ای جو زمین


برای مشاهده سایر گراف ها ادامه مطلب را کلیک کنید



نویسنده: صحبت اله حکمتی |
سه شنبه 1387/09/19 |

جنگل های آمازون

 چشم انداز هوایی جنگل آمازون
چشم انداز هوایی آمازون
برای مشاهده بقیه تصاویر به
ادامه مطلب بروید 



نویسنده: صحبت اله حکمتی |
یکشنبه 1387/09/10 |


نویسنده: صحبت اله حکمتی |
شنبه 1387/09/09 |

 برای دیدن تصاویر آتشفشانی کلیک کنید
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

برای دیدن مناظر بیابانی جهان کلیک کنید

چشم انداز هوایی آمازون برای مشاهده مناظر جنگل کلیک کنید



نویسنده: صحبت اله حکمتی |
شنبه 1387/09/09 |

تصاویری از آتشفشان های جهان

آتشفشان مایان

برای مشاهده تصاویر بیشتر ادامه مطلب را کلیک کنید



نویسنده: صحبت اله حکمتی |
شنبه 1387/09/09 |


آخرین مطالب

» آدرس جدید ( سه شنبه 1392/02/31 )
» جغرافياي شهري ( جمعه 1388/11/16 )
» تأثير پر فشار جنب حاره بر بارشهاي موسمي جنوب شرق و سواحل جنوبي ايران ( دوشنبه 1388/09/23 )
» اول مهر شروع بهار تعلیم و تربیت مبارک باد ( سه شنبه 1388/06/31 )
» پیش بینی بارش پائیز 88 ( جمعه 1388/06/27 )
» آشنائی با شهرستان كنگاور ( شنبه 1388/05/03 )
» مكتب رفتار فضايي و ديدگاه فضايي در جغرافيا ( سه شنبه 1388/04/23 )
» گودین- جغرافیا و جغرافیای تاریخی ( پنجشنبه 1388/04/18 )
» سيل چيست؟ بلاي طبيعي يا موهبت الهي ( دوشنبه 1388/04/08 )
» والدین و کنکور ( یکشنبه 1388/03/03 )
» روش های تمرکز حواس در کنکور ( یکشنبه 1388/03/03 )
» روش های کنترل اضطراب در کنکور ( یکشنبه 1388/03/03 )